Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و مصاحبه انگیزشی بر انعطاف پذیری روانشناختی و فرسودگی والدینی مادران دانش آموزان مبتلا به اختلال طیف اتیسم Comparing the effectiveness of acceptance and commitment therapy and motivational interviewing on psychological flexibility and parental burnout of mothers of students with autism spectrum disorder تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: در سال‌های اخیر، افزایش آگاهی درباره چالش‌های روان‌شناختی والدین کودکان اتیستیک، به‌ویژه مادران، موجب توجه بیشتر به نیازهای این گروه شده است. در این راستا، دو رویکرد درمانی معتبر، یعنی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و مصاحبه انگیزشی، به‌عنوان ابزارهایی برای حمایت از والدین و بهبود سلامت روان آنها مطرح شده‌اند. با این حال، تحقیقات موجود عمدتاً به بررسی اثرات جداگانه این رویکردها پرداخته‌اند و شکاف‌های قابل توجهی در مقایسه مستقیم اثر بخشی آن‌ها بر انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و فرسودگی والدینی مادران وجود دارد. هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و مصاحبه انگیزشی بر کاهش فرسودگی والدینی و افزایش انعطاف پذیری روان شناختی مادران دارای کودکان اتیستیک بود. روش: پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و دورۀ پیگیری یک‌ماهه با گروه گواه بود. جامعۀ آماری پژوهش را تمامی مادران کودکان مبتلا به اتیسم تحت پوشش آموزش و پرورش استثنایی شهر کرمانشاه در سال 1403-1402 تشکیل دادند. نمونه پژوهش 45 نفر از مادران واجد شرایط بودند که اعضای نمونه به صورت هدفمند انتخاب شدند و به‌طور تصادفی در دو گروه آزمایشی پذیرش و تعهد (15 نفر) و مصاحبه انگیزشی (15 نفر) و یک گروه گواه (15 نفر) قرار گرفتند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه فرسودگی والدینی (راسکام و همکاران، 2018) و پرسشنامه انعطاف پذیری روانشناختی (دنیس و وندروال،2010) استفاده شد. درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (هیز، 1999)، بصورت 8 جلسه 75 دقیقهای ومصاحبه انگیزشی (فیلدر، 2002) شامل 10 جلسه 90 دقیقهای به‌صورت هفته‌ای یک‌بار  برای گروه آزمایش اجرا شد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس آمیخته با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 تحلیل شدند. یافتهها: نتایج نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و مصاحبه انگیزشی در بهبود انعطافپذیری روانشناختی و کاهش فرسودگی والدینی تاثیر دارد(001/0>P). همچنین نتایج نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد نسبت به مصاحبه انگیزشی نقش بیشتری در کاهش فرسودگی والدینی(001/0>P) و افزایش انعطافپذیری روانشناختی(020/0>P) مادران دارای فرزند با اختلال طیف اتیسم دارد. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که هر دو رویکرد درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد  و مصاحبه انگیزشی به‌طور معناداری در بهبود انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و کاهش فرسودگی والدینی مادران دارای فرزند مبتلا به اختلال طیف اتیسم تأثیرگذار هستند. به‌ویژه، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به‌طور معناداری از اثربخشی بیشتری نسبت به مصاحبه انگیزشی برخوردار بوده و به کاهش فرسودگی والدینی و افزایش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی کمک می‌کند. این نتایج بر ضرورت طراحی و اجرای برنامه‌های درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد برای والدین کودکان اتیستیک تأکید می‌کند و می‌تواند به عنوان مبنایی برای توسعه مداخلات بالینی و آموزشی در این حوزه مورد استفاده قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">Background: In recent years, the increasing awareness of the psychological challenges faced by parents of children with autism, particularly mothers, has led to greater attention to the needs of this group. In this context, two well-established therapeutic approaches, namely Acceptance and Commitment Therapy and Motivational Interviewing, have emerged as tools to support parents and improve their mental health. However, existing research has primarily focused on examining the separate effects of these approaches, revealing significant gaps in the direct comparison of their effectiveness on the psychological flexibility and parental burnout of mothers. Aims: The purpose of this research was to compare the effectiveness of acceptance and commitment therapy and motivational interviewing on reducing parental burnout and increasing psychological flexibility of mothers with autistic children in 2023-2024. Methods: The present study was a quasi-experimental design with a pre-test and post-test and a one-month follow-up with a control group. The statistical population of the study consisted of all mothers of children with autism receiving services from the Exceptional Education department in Kermanshah in the academic year 2023-2024. The research sample included 45 eligible mothers, who were purposefully selected and randomly assigned to two experimental groups: Acceptance and Commitment Therapy (15 participants) and Motivational Interviewing (15 participants), as well as a control group (15 participants). Data were collected using the Parental Burnout Questionnaire (Rascal et al., 2018) and the Psychological Flexibility Questionnaire (Dennis & VanderWal, 2010). Acceptance and Commitment Therapy (Hayes, 1999) was conducted in 8 sessions of 75 minutes each, while Motivational Interviewing (Fielder, 2002) consisted of 10 sessions of 90 minutes each, conducted weekly for the experimental groups. The data were analyzed using mixed analysis of variance with repeated measures in SPSS version 26. Results: : The results showed that therapy based on acceptance and commitment and motivational interviewing have an effect on improving psychological flexibility and reducing parental burnout (P<0.001). Also, the results showed that treatment based on acceptance and commitment has a greater role in reducing parental burnout(P<0.001) and increasing the psychological flexibility(P<0.020) of mothers with children with autism spectrum disorder than motivational interviewing. Conclusion: The findings of this study indicate that both Acceptance and Commitment Therapy  and Motivational Interviewing significantly improve psychological flexibility and reduce parental burnout in mothers of children with Autism Spectrum Disorder. In particular, Acceptance and Commitment Therapy demonstrated significantly greater effectiveness compared to Motivational Interviewing in reducing parental burnout and enhancing psychological flexibility. These results underscore the necessity of designing and implementing ACT-based therapeutic programs for parents of children with autism and can serve as a foundation for the development of clinical and educational interventions in this field.</div> درمان مبتنی‌بر پذیرش و تعهد, مصاحبه انگیزشی, انعطاف پذیری روانشناختی, فرسودگی والدینی, کودکان اتیستیک. acceptance and commitment therapy, motivational interviewing, psychological flexibility, parental burnout, autistic children 303 320 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2913-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahnaz Kaboudi مهناز کبودی razirazi1403@gmail.com 3258498581 100319475328460046703 Yes Department of Educational Sciences, Farhangian Teacher Education University, Tehran, Iran. گروه علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران. Maryam Zabet مریم ضابط mehnooshtehrani61@gmail.com 3290681920 100319475328460046704 No Department of Psychology, Faculty of Social Sciences and Education, Razi University, Kermanshah, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران.