Journal of Psychological Science

fa بررسی اثربخشی آموزش حافظۀ آینده‌نگر بر حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و رویداد در کودکان پسر مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا Investigation of the Efficacy of Prospective Memory Training on Time and Event-Based Prospective Memory in High-Functioning Boys with Autism Spectrum Disorder عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: نتایج مطالعات پیشین حاکی از آن است که نارسایی در حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و رویداد می‌تواند پیامدهای منفی جدی برای زندگی روزمره و وضعیت اجتماعی کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا به همراه داشته باشد. علی‌رغم این که حافظۀ آینده‌نگر همچون سایر توانایی‌های شناختی می‌تواند از طریق آموزش و تمرین بهبود یابد، اما هنوز در مورد تدوین مداخلۀ جامع و هدفمند برای تقویت حافظۀ آینده‌نگر و بررسی اثربخشی آن بر حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و رویداد در این کودکان، خلأ پژوهشی وجود دارد.  هدف: هدف این پژوهش، بررسی اثربخشی آموزش حافظۀ آینده‌نگر بر حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و رویداد در کودکان پسر مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا انجام بود.   روش: روش این پژوهش، نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری یک‌ماهه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی کودکان پسر 6 تا 12 سال مبتلا به اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا در شهر رشت در سال 1402 بود که از بین آن‌ها، 30 کودک به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و در دو گروه آزمایش و گواه گمارش شدند (هر گروه 15 نفر). اعضای هر دو گروه، ابزار پژوهش شامل تکلیف حافظۀ آینده‌نگر رویدادمحور و زمان‌محور (چنگ و همکاران، 2013) را پیش‌وپس از مداخله تکمیل کردند. گروه آزمایش به مدت 15 جلسه، هفته‌ای دو بار، تحت مداخلۀ آموزشی حافظۀ آینده‌نگر قرار گرفت. همچنین داده‌های پژوهش با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرم‌افزار SPSS-28 مورد تحلیل قرار گرفتند. یافتهها: نتایج نشان داد بین میانگین نمرات گروه‌های مورد مقایسه، تفاوت معناداری در حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان و مبتنی بر رویداد در پس‌آزمون وجود دارد؛ بنابراین این مداخله بر حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر زمان (547/9F=، 001/0P=، 254/0η2=)، حافظۀ آینده‌نگر مبتنی بر رویداد (272/9 F=، 001/0P= ، 249/0η2=) مؤثر بود و این تغییرات در مرحله پیگیری نیز تداوم داشته است (05/0>P). نتیجه‌گیری: باتوجه‌به اهمیت حافظۀ آینده‌نگر در کودکان مبتلا به اختلال طیف اوتیسم، ارائه مداخلات آموزشی برای ارتقای حافظۀ آینده‌نگر به‌منظور افزایش عملکرد آن‌ها می‌تواند به طور مؤثری مشکلات شناختی این کودکان را کاهش داده و کنترل کند.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Previous studies have shown that deficits in time- and event-based prospective memory can have serious negative consequences for the daily life and social status of children with high-functioning autism spectrum disorder. Although prospective memory, like other cognitive abilities, can be improved through training and practice, there is still a research gap regarding the development of a comprehensive and targeted intervention to enhance prospective memory and to examine its efficacy on time- and event-based prospective memory in these children. Aims: The aim of this study was to investigate the efficacy of prospective memory training on time- and event-based prospective memory in boys with high-functioning ASD. Methods: The method of this study was a quasi-experimental design with a pretest-posttest design with a control group and a one-month follow-up. The study population included all boys aged 6–12 years with high-functioning ASD in Rasht in 2023, Among them, 30 children were selected through purposive sampling and assigned to two experimental and control groups (15 children in each group). Both groups completed event-based and time-based prospective memory tasks (Cheng et al., 2013) before and after the intervention. The experimental group received 15 sessions of prospective memory training, delivered twice weekly. Also, research data were analyzed using the variance analysis with repeated measurements method in SPSS-28 software. Results: Findings showed significant post-test improvements in both time-based and event-based prospective memory in the experimental group compared to the control group. The intervention had a significant effect on time-based prospective memory (F=9.547, p<0.001, η²=0.254) and event-based prospective memory (F=9.272, p<0.001, η²=0.249). These improvements were maintained at the one-month follow-up (p>0.05). Conclusion: Structured prospective memory training can effectively enhance both time- and event-based prospective memory in boys with high-functioning ASD, thereby improving cognitive performance and supporting greater independence in daily activities.</div> اختلال طیف اوتیسم با عملکرد بالا, حافظۀ آینده‌نگر مبتنی زمان, حافظۀ آینده‌نگر مبتنی رویداد, پسران. high-functioning autism spectrum disorder, time-based prospective memory, event-based prospective memory, boys. 1 16 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3236-1&slc_lang=fa&sid=1 Nima Haghighi Poshtiri نیما حقیقی پشتیری nimahaghighi73@gmail.com 3569781225 https://orcid.org/0009-0005-9503-2623 No Department of Psychology of Children with Special Needs, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran گروه روانشناسی کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. Amir Ghamarani امیر قمرانی a.ghamarani@edu.ui.ac.ir 6980639482 https://orcid.org/0000-0003-4390-0749 Yes Department of Psychology of Children with Special Needs, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran گروه روانشناسی کودکان با نیازهای خاص، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.