Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی و درمان شفقت مبتنی بر دلبستگی بر خودانتقادگری و تنظیم هیجان افراد دارای علایم اختلال شخصیت مرزی Comparison of the Effectiveness of Mentalization - based Treatment and Attachment-based Compassion Therapy on Self-Criticism and Emotion Regulation in Individuals with Symptoms of Borderline Personality Disorder تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: اختلال شخصیت مرزی با مشکلات پایدار در تنظیم هیجان و روابط بین‌فردی همراه است. باوجود شواهد امیدوارکننده درباره اثربخشی درمان مبتنی بر ذهنی‌سازی و درمان شفقت مبتنی بر دلبستگی، خلأ پژوهشی در مقایسه مستقیم این مداخلات بر خودانتقادگری و تنظیم هیجان، به‌ویژه در ایران، همچنان مشهود است. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر ذهنیسازی و درمان شفقت مبتنی بر دلبستگی بر خودانتقادگری و تنظیم هیجان افراد دارای علایم اختلال شخصیت مرزی انجام شد. روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون - پس آزمون با گروه گواه و پیگیری یک‌ماهه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی افراد دارای علائم اختلال شخصیت مرزی بود که به مراکز روان‌شناختی اهواز در سال 1403 مراجعه کرده بودند. بر اساس معیارهای ورود و خروج، ۴۵ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی و یک گروه گواه (هر گروه ۱۵ نفر) گمارش شدند. گروه آزمایشی اول و دوم به ترتیب در ۱۲ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای درمان مبتنی بر ذهنیسازی (بیتمن و فوناگی، 2016) و درمان شفقت مبتنی بر دلبستگی (گارسیا - کامپایو و همکاران، 2016) قرار گرفتند. گروه گواه هیچ مداخلهای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس اَشکال خودانتقادگری و خوداطمینان بخشی (گیلبرت و همکاران، 2004) و مقیاس دشواری در تنظیم هیجان (گرتز و روئمر،2004) بود. دادهها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرمافزار SPSS 26 تحلیل شدند. یافته ها: نتایج نشان داد هر دو مداخله درمان مبتنی بر ذهنیسازی و درمان شفقت مبتنی بر دلبستگی به‌طور معناداری موجب کاهش خودانتقادگری و بهبود تنظیم هیجان شدند (۰٫۰۵>P) و این اثرات در پیگیری یک‌ماهه نیز پایدار ماند. همچنین، تفاوت معناداری میان اثربخشی دو مداخله مشاهده نشد. نتیجه‌گیری: درمان مبتنی بر ذهنیسازی و درمان شفقت مبتنی بر دلبستگی به‌عنوان مداخلات کارآمد برای کاهش بدتنظیمی هیجانی و گرایش‌های خودانتقادگرانه در افراد دارای اختلال شخصیت مرزی هستند. اجرای این مداخلات توسط بالینگران به بهبود پیامدهای درمانی و افزایش کیفیت زندگی مبتلایان به اختلال شخصیت مرزی می‌انجامد.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Borderline personality disorder (BPD) is characterized by persistent difficulties in emotion regulation and interpersonal relationships. Although evidence supports the effectiveness of Mentalization-Based Treatment (MBT) and Attachment-Based Compassion Therapy (ABCT), a research gap remains regarding direct comparisons of these interventions on self-criticism and emotion regulation, particularly in the Iranian context. Aims: The present study aimed to compare the effectiveness of MBT and ABCT on self-criticism and emotion regulation among individuals with symptoms of BPD. Methods: A quasi-experimental design with pretest–posttest, control group, and one-month follow-up was employed. The statistical population consisted of all individuals with symptoms of BPD who referred to psychological centers in Ahvaz in 2024. Based on the inclusion and exclusion criteria, 45 participants were selected through purposive sampling and randomly assigned to two experimental groups and one control group (n = 15 per group). The first and second intervention groups received twelve 90-minute sessions of MBT (Bateman & Fonagy, 2016) and ABCT (García-Campayo et al., 2016), respectively. The control group received no intervention. Measures included the Forms of Self-Criticizing/Attacking and Self-Reassuring Scale (Gilbert et al, 2004) and the Difficulties in Emotion Regulation Scale (Gratz & Roemer, 2004). Data were analyzed using repeated measures ANOVA in SPSS-26. Results:  Both MBT and ABCT significantly reduced self-criticism and improved emotion regulation (P< 0.05), with effects maintained at the one-month follow-up. Moreover, no significant differences were observed between the two interventions in terms of effectiveness. Conclusion: MBT and ABCT effectively reduce emotional dysregulation and self-critical tendencies in individuals with borderline personality disorder. Implementing these interventions enables clinicians to achieve better treatment outcomes and improve the quality of life for these individuals.</div> درمان مبتنی بر ذهنی سازی, درمان شفقت مبتنی بر دلبستگی, خودانتقادگری, تنظیم هیجان, اختلال شخصیت مرزی. mentalization-based treatment, attachment-based compassion therapy, self-criticism, emotion regulation, borderline personality disorder. 1 26 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3240-1&slc_lang=fa&sid=1 Yasaman Savari یاسمن سواری yasaman.svr@gmail.com 1741222672 100319475328460051697 No Ph.D. Candidate in Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. دانشجوی دکتری روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Najmeh Hamid نجمه حمید n.hamid@scu.ac.ir 6629796063 100319475328460051698 Yes Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Iran Davoudi ایران داودی Davoud_i@scu.ac.ir 5279475696 100319475328460051699 No Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University, Ahvaz, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.