Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان شناختی- رفتاری بر سازگاری هیجانی در والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی Comparison of the Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy and Cognitive Behavioral Therapy on Emotional Adjustment in Parents of Patients With Schizophrenia تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی به دلیل مواجهه مداوم با علائم مزمن بیماری، فشارهای مراقبتی و هیجانات منفی پایدار، اغلب دچار مشکلات قابل‌توجهی در سازگاری هیجانی می‌شوند. اگرچه درمان شناختی–رفتاری و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد به‌عنوان مداخلات مؤثر در بهبود سازگاری هیجانی و کاهش پریشانی روان‌شناختی شناخته شده‌اند، شواهد پژوهشی درباره مقایسه اثربخشی این دو رویکرد در والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی محدود است. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان شناختی-رفتاری بر سازگاری هیجانی والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی انجام شد.  روش: طرح پژوهش حاضر، از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون و پیگیری سه ماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی ساکن تهران در سال 1404 بودند که نزد سازمان بهزیستی پرونده فعال داشتند؛ که از بین آنها ۶۰ نفر از والدینِ مراقب (۳۳ زن و ۲۷ مرد) بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه ۲۰ نفره (درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان شناختی-رفتاری و گواه) جایگزین شدند و در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری مورد ارزیابی قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل پرسش‌نامه¬های شناختی سازگاری هیجانی (رابیو و همکاران، ۲۰۰۷) بود. گروه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (هیز، 2004) و گروه درمان شناختی – رفتاری (بک و همکاران، 1991)، هر یک به مدت 9 جلسه تحت مداخله قرار گرفتند. در مقابل، گروه گواه جایگذاری شدند که هیچ درمان مداخله‌ای دریافت نکردند و در لیست انتظار قرار گرفتند. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و با بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS نسخه 26 انجام شد و سطح معناداری 05/0 در نظر گرفته شد. یافتهها: یافته‌ها نشان داد هر دو مداخله درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان شناختی-رفتاری در مقایسه با گروه گواه، منجر به بهبود معنادار سازگاری هیجانی شدند (05/0>P). با این حال، نتایج آزمون بونفرونی حاکی از برتری معنادار درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد نسبت به درمان شناختی-رفتاری در افزایش نمرات سازگاری هیجانی و تداوم این اثرات در مرحله پیگیری بود (01/0>P). نتیجه‌گیری: با توجه به پایداری و عمق بیشتر تأثیر درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، بهره‌گیری از این رویکرد به عنوان یک مداخله ترجیحی جهت ارتقای سلامت روان و انطباق‌پذیری والدین در مراکز مشاوره و خدمات روان‌شناختی توصیه می‌ شود.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Parents of patients with schizophrenia are continuously exposed to chronic symptoms of the disorder, substantial caregiving burdens, and persistent negative emotions, which often lead to significant difficulties in emotional adjustment. Although Cognitive Behavioral Therapy (CBT) and Acceptance and Commitment Therapy (ACT) have been recognized as effective interventions for improving emotional adjustment and reducing psychological distress, empirical evidence comparing the effectiveness of these two approaches among parents of individuals with schizophrenia remains limited. Aims: The present study aimed to compare the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy and Cognitive Behavioral Therapy on the emotional adjustment of parents of patients with schizophrenia. Methods: This study employed a quasi-experimental pretest–posttest design with a three-month follow-up and a control group. The statistical population consisted of all parents of patients diagnosed with schizophrenia residing in Tehran in 2025 who had active case files at the Welfare Organization. A total of 60 caregiving parents (33 mothers and 27 fathers) were selected using purposive sampling and randomly assigned to three groups (n = 20 per group): Acceptance and Commitment Therapy, Cognitive Behavioral Therapy, and a control group. Participants were assessed at three time points: pretest, posttest, and follow-up. The research instrument was the Emotional Adjustment Measure developed by Rubio et al. (2007). The ACT group received a 9-session intervention based on Hayes (2004), and the CBT group received a 9-session intervention based on Beck et al. (1991). The control group received no intervention and was placed on a waiting list. Data were analyzed using repeated-measures analysis of variance (ANOVA) in SPSS version 26, with the significance level set at 0.05. Results: The findings indicated that both Acceptance and Commitment Therapy and Cognitive Behavioral Therapy resulted in significant improvements in emotional adjustment compared to the control group (p < 0.05). However, Bonferroni post hoc tests revealed that Acceptance and Commitment Therapy produced significantly greater improvements in emotional adjustment and demonstrated superior maintenance of treatment effects at the follow-up stage compared to Cognitive Behavioral Therapy (p < 0.01). Conclusion: Given the greater depth and durability of the effects associated with Acceptance and Commitment Therapy, the use of this approach as a preferred intervention for enhancing psychological well-being and emotional adjustment among parents of patients with schizophrenia in counseling centers and psychological services is recommended.</div> درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد, درمان شناختی-رفتاری, سازگاری هیجانی, والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی Acceptance and Commitment Therapy, Cognitive Behavioral Therapy, Emotional Adjustment, Parents of Patients With Schizophrenia 1 20 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3433-1&slc_lang=fa&sid=1 Bahareh Abdollahzadeh بهاره عبداله زاده b.abdollahzadeh@iau.ir 3258498581 100319475328460047347 No Department of Psychology,Tonekabon Branch, Islamic Azad University, Tonekabon, Iran. گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. Shahnam Abolghasemi شنهام ابوالقاسمی sh.abolghasemi@iau.ac.ir 0022024786 100319475328460047348 Yes Department of Psychology, Tonekabon Branch, Islamic Azad University, Tonekabon, Iran. گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. Khadijeh Hatamipour خدیجه حاتمی پور kh.hatamipour@iau.ac.ir 1372199705 100319475328460047349 No Department of Nursing, To.C., Islamic Azad University, Tonekabon, Iran. گروه پرستاری، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران