Journal of Psychological Science

fa تدوین مدل علی درگیری تحصیلی دانش‌آموزان بر اساس ذهن‌آگاهی، ادارک از محیط کلاس درس و درگیری تحصیلی والدین: نقش میانجی هیجان‌های پیشرفت و نیازهای اساسی روان‌شناختی Developing a Causal Model of Academic Engagement based on Mindfulness, Perception of the Classroom Environment, and Parental Academic Engagement with the Mediation of Achievement Emotions and Basic Psychological Needs in Students تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: عوامل فردی، شخصیتی و محیطی نقش تعیین‌کننده‌ای در درگیری تحصیلی دانش‌آموزان دارند. از جمله این عوامل می‌توان به ذهن‌آگاهی، ادارک از محیط کلاس درس و درگیری تحصیلی والدین اشاره کرد. در مطالعات پیشین، ضمن این که کمتر به تأثیر این عوامل به طور هم‌زمان توجه شده است، نقش متغیرهای میانجی همچون هیجان‌های پیشرفت و نیازهای اساسی روان‌شناختی به‌عنوان تنظیم‌کننده‌های اثرات دیگر متغیرها بر درگیری تحصیلی دانش‌آموزان، مغفول مانده است.  هدف: هدف این پژوهش، تدوین مدل علی درگیری تحصیلی بر اساس ذهن‌آگاهی، ادارک از محیط کلاس درس و درگیری تحصیلی والدین با میانجی‌گری هیجان‌های پیشرفت و نیازهای اساسی روان‌شناختی در دانش‌آموزان بود. روش: روش این پژوهش، توصیفی - همبستگی مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان پایۀ نهم بود که در مدارس دورۀ اول متوسطه شهر شیراز در سال تحصیلی 1404-1403 مشغول به تحصیل بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای، 280 نفر از آن‌ها به‌عنوان نمونۀ آماری انتخاب شد. ابزارهای جمع‌آوری اطلاعات در این پژوهش شامل پرسش‌نامه‌های درگیری تحصیلی ریو (ریو، 2013)، ذهن‌آگاهی فرایبورگ - فرم‌کوتاه (والاچ و همکاران، 2006)، ادراک از محیط کلاس (فراسر و همکاران، 1996)، درگیری تحصیلی والدین (فان و ویلیامز، 2010)، هیجانات پیشرفت (پکران و همکاران، 2005) و نیازهای اساسی روان‌شناختی (گنیه، 2003) بود. هم‌چنین داده‌های پژوهش با روش مدل‌یابی معادلات ساختاری (SEM) به وسیلۀ نرم‌افزارهای SPSS نسخه 27 و AMOS نسخه 24 تحلیل شدند و از برازش مدل برای تعیین مسیر مستقیم محاسبه شده و از شاخص‌های توصیفی و روش بوت استروپ نیز برای بررسی نقش میانجی متغیرها استفاده شد. یافته ها: نتایج تحلیل رگرسیون چندمتغیری نشان داد که مدل کلی از برازش مناسبی برخوردار است (R² = 0/44, F= 183/79, p<0/001) و از بین متغیرهای واردشده به مدل، درگیری تحصیلی والدین (β =0/41, P<0/01) و ذهن‌آگاهی (β = 0/34, P<0/01) بیشترین اثر مثبت را بر افزایش درگیری تحصیلی دانش‌آموزان داشتند، اما ادراک محیط کلاس درس از این قابلیت برخوردار نبود (P>0/05). هم‌چنین از بین متغیرهای پیش‌بین‌، نیازهای اساسی روان‌شناختی (β =0/37, P<0/01) و هیجان‌های پیشرفت (β = -0/31 P<0/01) به ترتیب بیشترین اثر را بر درگیری تحصیلی دانش‌آموزان داشتند. نتیجه‌گیری: در مجموع، یافته‌های این پژوهش نشان داد که متغیرهای ذهن‌آگاهی، ادارک از محیط کلاس درس و درگیری تحصیلی والدین می‌توانند پیش‌بین‌های مناسبی برای درگیری تحصیلی دانش‌آموزان از طریق هیجان‌های پیشرفت و نیازهای اساسی روان‌شناختی آن‌ها باشد.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Individual, personality, and environmental factors play a decisive role in students' academic engagement. These factors include mindfulness, perception of the classroom environment, and parental academic engagement. In previous studies, while these factors have not been considered simultaneously, the role of factors such as achievement emotions and basic psychological needs as regulators of changes in students' academic engagement has been overlooked. Aims: The aim of this study was to develop a causal model of academic engagement based on mindfulness, perception of the classroom environment, and parental academic engagement mediated by achievement emotions and basic psychological needs in students. Methods: The method of this research was descriptive-correlation based on structural equation modeling. The statistical population of the study included all ninth-grade students who were studying in the first secondary schools in Shiraz in the academic year 2024-2025, Using the Multistage cluster sampling method, 280 of them were selected as a statistical sample. The collection tools in this study included the Reeve’s academic engagement Questionnaire (Reeve, 2013), Freiburg Mindfulness Inventory- Short Form (Walach et al., 2006), What is Happening in This Classroom Questionnaire (Fraser et al., 1996), Parental Academic Engagement Questionnaire (Fan & Williams, 2010), Achievement Emotions Questionnaire (Pekrun et al., 2005) and Psychological Basic Needs Inventory (Gagne, 2003). Also, the research data were analyzed using structural equation modeling (SEM) using SPSS version 27 and AMOS version 24 software, and the fitting model was calculated to determine the direct path, and descriptive indicators and the Bootstrap method were used to examine the role of mediators. Results: The results of multivariate regression analysis showed that the overall model had a good fit (R² = 0.44, F = 183.79, p < 0.001) and among the variables included in the model, parental academic engagement (β = 0.41, P < 0.01) and mindfulness (β = 0.34, P < 0.01) had the most positive effect on increasing students' academic engagement, but perception of the classroom environment did not have this ability (P > 0.05). Among the predictors, basic psychological needs (β = 0.37, P < 0.01) and achievement emotions (β = -0.31, P < 0.01) had the most effect on students' academic engagement, respectively.    Conclusion: Overall, the findings of this study showed that mindfulness, perceptions of the classroom environment, and parental academic involvement can be good predictors of students' learning through their achievement emotions and basic psychological needs.</div> درگیری تحصیلی دانش‌آموزان, ذهن‌آگاهی, ادارک از محیط کلاس درس, درگیری تحصیلی والدین, نیازهای اساسی روان‌شناختی, هیجان‌های پیشرفت. students' academic engagement, mindfulness, perception of the classroom environment, parental academic engagement, achievement emotions, basic psychological needs. 1 20 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3507-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Mousavi فاطمه موسوی f.moosavi1363@gmail.com 100319475328460051775 100319475328460051775 No Department of Psychology, Marv.C. , Islamic Azad University, Marvdasht, Iran. گروه روان‌شناسی تربیتی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران. Majid Barzegar مجید برزگر mbarzegar55@gmail.com 100319475328460051776 100319475328460051776 Yes Department of Psychology, Marv.C. , Islamic Azad University, Marvdasht, Iran. گروه روان‌شناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران. Hojjatolah Javidi حجت اله جاویدی h.javid@zand.ac.ir 100319475328460051777 100319475328460051777 No Department of Psychology, Marv.C. , Islamic Azad University, Marvdasht, Iran. گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی، مؤسسه آموزش عالی زند، شیراز، ، ایران. Hosein Baghouli حسین بقولی baghooli@miau.ac.ir 100319475328460051778 100319475328460051778 No Department of Psychology, Marv.C. , Islamic Azad University, Marvdasht, Iran. گروه روان‌شناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.