Journal of Psychological Science

fa مرور سیستماتیک بررسی تاثیر نرم‌افزار توانمندسازی شناختی کاپیتان‌لاگ بر دقت و توجه A Systematic Review of the Effect of Captain’s Log Cognitive Empowerment Software on Accuracy and Attention تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: دقت و توجه از مهم‌ترین کارکردهای شناختی هستند که نقش اساسی در یادگیری، عملکرد تحصیلی و سازگاری فردی-اجتماعی دارند. در سال‌های اخیر، نرم‌افزارهای توانمندسازی شناختی از جمله کاپیتان‌لاگ به‌عنوان رویکردی نوین برای بهبود این کارکردها مورد توجه قرار گرفته‌اند. با وجود گسترش مطالعات در این زمینه، نتایج پژوهش‌ها درباره اثربخشی کاپیتان‌لاگ بر دقت و توجه نیازمند جمع‌بندی و بررسی نظام‌مند است. هدف: هدف مطالعه حاضر بررسی مرور سیستماتیک بررسی تاثیر نرم‌افزار توانمندسازی شناختی کاپیتان‌لاگ بر دقت و توجه بود. روش: این پژوهش به‌صورت مرور سیستماتیک انجام شد. جامعه آماری شامل کلیه مقالات علمی منتشرشده بین سال‌های 2020 تا 2025 در پایگاه‌های اطلاعاتی SID، Magiran، Springer، Scopus، PubMed، ScienceDirect و Google Scholar بود. جستجوی مطالعات با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط همچون «کاپیتان‌لاگ»، «نرم‌افزار توانمندسازی شناختی»، «بازتوانی شناختی»، «تمرین شناختی»، «دقت»، «توجه»، «تمرکز» و معادل‌های انگلیسی آن‌ها انجام شد. نمونه‌گیری به روش هدفمند و بر اساس معیارهای ورود و خروج از پیش تعریف‌شده صورت گرفت و در نهایت 15 مقاله واجد شرایط وارد مطالعه شدند. داده‌های استخراج‌شده با استفاده از نرم‌افزار اکسل طبقه‌بندی، خلاصه‌سازی و به‌صورت تحلیل توصیفی گزارش شد. یافتهها: یافته‌های این مرور نظام‌مند نشان داد که نرم‌افزار توانمندسازی شناختی کاپیتان‌لاگ در اغلب مطالعات، موجب بهبود دقت، توجه، حافظه فعال و برخی کارکردهای اجرایی در جمعیت‌های مختلف از جمله دانش‌آموزان دارای اختلالات یادگیری، سالمندان، بزرگسالان مبتلا به ADHD و بیماران مبتلا به مالتیپل اسکلروزیس شده است. با این حال، میزان اثربخشی این نرم‌افزار بر اساس نوع جامعه آماری، متغیر هدف و ماهیت مداخله مقایسه‌شونده متفاوت بود؛ به‌گونه‌ای که در برخی مطالعات، کاپیتان‌لاگ اثربخشی مشابه یا کمتر از سایر مداخلات شناختی نشان داد. همچنین، شواهد موجود حاکی از پایداری نسبی اثرات در پیگیری‌های کوتاه‌مدت بود، اما محدودیت‌هایی مانند حجم نمونه کوچک، ناهمگونی پروتکل‌های مداخله و کمبود پیگیری بلندمدت، ضرورت انجام مطالعات دقیق‌تر و استانداردتر را برجسته می‌سازد. نتیجه‌گیری: برآیند شواهد نشان می‌دهد که نرم‌افزار کاپیتان‌لاگ می‌تواند به‌عنوان مداخله‌ای رایانه‌محور و نسبتاً مؤثر برای ارتقای دقت، توجه و برخی کارکردهای شناختی به‌کار رود، اما میزان اثربخشی آن وابسته به ویژگی‌های جمعیت هدف، نوع متغیر شناختی و ساختار پروتکل مداخله است. با توجه به ناهمگونی روش‌شناختی مطالعات و محدودیت پیگیری‌های بلندمدت، استفاده بالینی و آموزشی از این نرم‌افزار باید با ارزیابی تخصصی و طراحی پژوهش‌های دقیق‌تر، استانداردتر و دارای حجم نمونه بزرگ‌تر همراه باشد.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Accuracy and attention are among the most important cognitive functions, playing a fundamental role in learning, academic performance, and individual–social adjustment. In recent years, cognitive empowerment software programs, including Captain’s Log, have received increasing attention as innovative approaches for improving these functions. Despite the growing number of studies in this field, the findings regarding the effectiveness of Captain’s Log on accuracy and attention require synthesis and systematic evaluation. Aims: The present study aimed to systematically review the effect of Captain’s Log cognitive empowerment software on accuracy and attention. Methods: This study was conducted as a systematic review. The statistical population included all scientific articles published between 2020 and 2025 in the databases SID, Magiran, Springer, Scopus, PubMed, ScienceDirect, and Google Scholar. The search was performed using relevant keywords, including “Captain’s Log,” “cognitive empowerment software,” “cognitive rehabilitation,” “cognitive training,” “accuracy,” “attention,” “concentration,” and their Persian equivalents. Purposeful sampling was conducted based on predefined inclusion and exclusion criteria, and finally, 15 eligible articles were included in the study. The extracted data were classified and summarized using Microsoft Excel and reported through descriptive analysis. Results: The findings of this systematic review indicated that Captain’s Log cognitive empowerment software, in most studies, improved accuracy, attention, working memory, and some executive functions in various populations, including students with learning disorders, older adults, adults with ADHD, and patients with multiple sclerosis. However, the effectiveness of this software varied depending on the type of study population, target variable, and the nature of the comparative intervention; in some studies, Captain’s Log showed similar or lower effectiveness compared with other cognitive interventions. Moreover, the available evidence suggested the relative stability of intervention effects in short-term follow-ups. Nevertheless, limitations such as small sample sizes, heterogeneity of intervention protocols, and the lack of long-term follow-up highlight the need for more rigorous and standardized studies. Conclusion: The overall evidence suggests that Captain’s Log software can be used as a relatively effective computer-based intervention for enhancing accuracy, attention, and some cognitive functions. However, its effectiveness depends on the characteristics of the target population, the type of cognitive variable, and the structure of the intervention protocol. Given the methodological heterogeneity of the reviewed studies and the limited long-term follow-up data, the clinical and educational application of this software should be accompanied by specialized assessment and the design of more rigorous, standardized studies with larger sample sizes.</div> نرم‌افزار توانمندسازی شناختی, کاپیتان‌لاگ, بازتوانی شناختی, دقت, توجه, مرور سیستماتیک. cognitive empowerment software, captain’s log, cognitive rehabilitation, accuracy, attention, systematic review. 303 319 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3171-3&slc_lang=fa&sid=1 Shadi Ebrahimi Jozani شادی ابراهیمی جوزانی Shojozany@yahoo.com 1372199705 100319475328460048458 No Department General Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه روانشناسی عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Fatemeh Golij فاطمه گلیج M_r_sazegar@yahoo.com 3258498581 100319475328460048459 Yes Department Educational Psychology, Islamshahr Branch, Islamic Azad University, Islamshahr, Iran. گروه روانشناسی تربیتی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، اسلامشهر، ایران. Mozgan Sepahmansour مژگان سپاه منصور Mojgan.sepahmansour@iauctb.ac.ir 3320681920 100319475328460048460 No Department of General Psychology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran گروه روانشناسی عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.