Journal of Psychological Science

fa مدل‌یابی گرایش به جراحی زیبایی بر اساس باورهای غیرمنطقی و نگرش فرهنگی اجتماعی با میانجی‌گری اضطراب اجتماعی در زنان مراجعه‌کننده به مراکز زیبایی Modeling the Tendency Toward Cosmetic Surgery Based on Irrational Beliefs and Sociocultural Attitudes, with the Mediating Role of Social Anxiety among Women Referring to Beauty Centers تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: با گسترش معیارهای فرهنگی و اجتماعی مرتبط با زیبایی، گرایش به جراحی زیبایی در سال‌های اخیر به یکی از موضوعات مهم تبدیل شده است. شواهد پژوهشی نشان می‌دهد که این گرایش تنها متأثر از عوامل ظاهری نیست، بلکه متغیرهای شناختی و عوامل اجتماعی نیز در شکل‌گیری آن نقش دارند. ازاین‌رو، بررسی نقش اضطراب اجتماعی در تبیین ارتباط میان باورهای غیرمنطقی و نگرش فرهنگی اجتماعی با گرایش به جراحی زیبایی می‌تواند به درک عمیق‌تر سازوکارهای روان‌شناختی مؤثر بر این رفتارها کمک کند. هدف: پژوهش حاضر باهدف مدل‌یابی گرایش به جراحی زیبایی بر اساس باورهای غیرمنطقی و نگرش فرهنگی اجتماعی با میانجی‌گری اضطراب اجتماعی در زنان مراجعه‌کننده به مراکز زیبایی شد. روش: این پژوهش از نوع توصیفی و همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی زنان مراجعه‌کننده به کلینیک‌های زیبایی شهر تهران در نیمه اول سال 1404 بود که از بین آنان، ۳۵۰ نفر به روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه‌های گرایش به جراحی زیبایی (اعتمادی فرد و امانی، 1392)، باورهای غیرمنطقی اهواز (عبادی ومعتمدین، 1384)، نگرش فرهنگی - اجتماعی نسبت به‌ظاهر (شیفر و همکاران، 2015) و اضطراب اجتماعی (ولز و همکاران، 1994) بود. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزار SPSS-24 و AMOS-24 مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که باورهای غیرمنطقی بر اضطراب اجتماعی و گرایش به جراحی زیبایی و نگرش فرهنگی - اجتماعی نسبت به‌ظاهر بر اضطراب اجتماعی  و گرایش به جراحی زیبایی اثر مستقیم و معنادار داشت (001/0>p). همچنین اضطراب اجتماعی نیز بر گرایش به جراحی زیبایی اثر مستقیم و معناداری نشان داد (002/0>p). نتایج بوت‌استرپ نیز نشان داد که اضطراب اجتماعی در رابطه بین باورهای غیرمنطقی و گرایش به جراحی زیبایی و در رابطه بین نگرش فرهنگی - اجتماعی نسبت به‌ظاهر و گرایش به جراحی زیبایی نقش میانجی معنادار دارد. نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های پژوهش، گرایش به جراحی زیبایی در زنان مراجعه‌کننده به مراکز زیبایی تحت تأثیر هم‌زمان عوامل شناختی و اجتماعی قرار دارد و اضطراب اجتماعی نیز در این میان نقش میانجی معناداری ایفا می‌کند. بنابراین، برای کاهش گرایش افراطی به جراحی زیبایی، توجه به اصلاح باورهای غیرمنطقی، کاهش فشارهای فرهنگی - اجتماعی مرتبط با ظاهر و مداخله بر نشانه‌های اضطراب اجتماعی ضروری به نظر می‌رسد.</div> <div style="text-align: justify;">Background: With the expansion of cultural and social standards related to beauty, the tendency toward cosmetic surgery has become one of the important issues. Research evidence indicates that this tendency is not merely influenced by physical appearance, but that cognitive variables and social factors also play a role in its formation. Therefore, examining the role of social anxiety in explaining the relationship between irrational beliefs and sociocultural attitudes with the tendency toward cosmetic surgery can contribute to a deeper understanding of the psychological mechanisms influencing such behaviors. Aims: The present study aimed to model the tendency toward cosmetic surgery based on irrational beliefs and sociocultural attitudes, with the mediating role of social anxiety among women referring to beauty centers. Methods: This study was descriptive-correlational in design. The statistical population included all women referring to beauty clinics in Tehran during the first half of 2024. From this population, 350 participants were selected using convenience sampling. The research instruments included the Tendency Toward Cosmetic Surgery Questionnaire (Etemadifard & Amani, 2013), the Ahvaz Irrational Beliefs Questionnaire (Ebadi & Motamedin, 2005), the Sociocultural Attitudes Toward Appearance Questionnaire (Schaefer & et al., 2015), and the Social Anxiety Questionnaire (Wells et al., 1994). Data were analyzed using Pearson’s correlation coefficient and structural equation modeling through SPSS-24 and AMOS-24 software. Results: The results showed that irrational beliefs had a direct and significant effect on social anxiety and the tendency toward cosmetic surgery. Moreover, sociocultural attitudes toward appearance had a direct and significant effect on social anxiety and the tendency toward cosmetic surgery (p < .001). Social anxiety also had a direct and significant effect on the tendency toward cosmetic surgery (p < .002). In addition, the bootstrap results indicated that social anxiety played a significant mediating role in the relationship between irrational beliefs and the tendency toward cosmetic surgery, as well as in the relationship between sociocultural attitudes toward appearance and the tendency toward cosmetic surgery. Conclusion: Based on the findings, the tendency toward cosmetic surgery among women referring to beauty centers is simultaneously influenced by cognitive and social factors, and social anxiety plays a significant mediating role in this relationship. Therefore, in order to reduce excessive tendencies toward cosmetic surgery, it seems necessary to pay attention to the modification of irrational beliefs, the reduction of sociocultural pressures related to appearance, and interventions aimed at alleviating symptoms of social anxiety.</div> گرایش به جراحی زیبایی, باورهای غیرمنطقی, نگرش فرهنگی اجتماعی, اضطراب اجتماعی, زنان. tendency toward cosmetic surgery, irrational beliefs, sociocultural attitudes, social anxiety, women. 1 19 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3793-1&slc_lang=fa&sid=1 Soroor Arabpour Khanmirzaei سرور عرب پور خانمیرزایی Soroor.arabpour@iau.ac.ir 3258498581 https://orcid.org/0000-0002-8682-0979 No Department of Psychology, To.C., Islamic Azad University, Tonekabon, Iran گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. Mohammadreza Zarbakhsh Bahri محمدرضا زربخش بحری M.zarbakhsh@iau.ac.ir 1372199705 https://orcid.org/0000-0003-3708-2882 Yes Department of Psychology, To.C., Islamic Azad University, Tonekabon, Iran. گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. Mohammad Hossein Taghdisi محمد حسین تقدیسی Taghdisi.mh@iau.ac.ir 3329793412 https://orcid.org/0000-0003-3980-7998 No Department of Public Health, TeMS.C., Islamic Azad University. Tehran, Iran. گروه بهداشت عمومی، واحد علوم پزشکی تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.