Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی نمایش درمانی و بازی‌درمانی شناختی-رفتاری بر خودآگاهی هیجانی دانش‌آموزان قلدر Comparing the Effectiveness of Drama Therapy and Cognitive-Behavioral Play Therapy on Emotional Self-Awareness of Bullying Students تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: قلدری در دوره ابتدایی یکی از شایع‌ترین و آسیب‌زاترین مشکلات رفتاری است که سلامت روانی قربانیان و خود قلدرها را به‌طورجدی تهدید می‌کند. در سال‌های اخیر، مداخلات مبتنی بر هنر و بازی به‌عنوان روش‌های غیرمستقیم و متناسب با دنیای کودک، برای پرورش مهارت‌های هیجانی موردتوجه قرار گرفته‌اند، اما مقایسه اثربخشی نمایش درمانی و بازی‌درمانی شناختی-رفتاری بر خودآگاهی هیجانی دانش‌آموزان قلدر کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی نمایش درمانی و بازی‌درمانی شناختی-رفتاری بر خودآگاهی هیجانی دانش‌آموزان قلدر بود. روش: روش این پژوهش، آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون، با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان مبتلا به قلدری دوره ابتدایی شهر اهواز در سال تحصیلی 1404-1405 بود. نمونه پژوهش شامل 45 نفر از دانش‌آموزان (سه گروه 15 نفری) بود که با روش نمونه‌گیری تصادفی از جامعه انتخاب شدند. گروه آزمایش اول، مداخله نمایش درمانی (نوروزی همایون و همکاران، 1402) و گروه آزمایش دوم نیز، مداخله بازی‌درمانی شناختی-رفتاری (قیصری و همکاران، 1403) را طی 10 جلسه 45 دقیقه‌ای دریافت کردند. داده‌های جمع‌آوری شده از اجرای پژوهش با روش تحلیل کواریانس تک متغیری و با بهره‌گیری از نرم‌افزارSPSS-27  مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافتهها: نتایج پژوهش نشان داد، مداخله نمایش درمانی و بازی‌درمانی شناختی-رفتاری بر بهبود خودآگاهی هیجانی دانش‌آموزان قلدر مؤثر بوده است(01/0>P). همچنین، مقایسه دو روش درمانی نشان داد که بین بازی‌درمانی شناختی-رفتاری و نمایش درمانی از لحاظ اثربخشی بر خودآگاهی هیجانی تفاوت معناداری وجود نداشت. نتیجه‌گیری: نتیجه پژوهش نشان می‌دهد که اثربخشی مداخلات بر خودآگاهی هیجانی، بیش از آنکه به نوع خاص رویکرد درمانی وابسته باشد، به اشتراکات بنیادین آن‌ها در فراهم آوردن بستری امن، نمادین و غیرکلامی برای پردازش هیجانات بستگی دارد.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Bullying in elementary school is one of the most prevalent and damaging behavioral problems, posing a serious threat to the mental health of both victims and the bullies themselves. In recent years, art- and play-based interventions have gained attention as indirect methods suited to the world of the child for fostering emotional skills; however, the comparative effectiveness of drama therapy and cognitive-behavioral play therapy regarding the emotional self-awareness of students who bully has received limited study. Aims: The aim of the present study was to compare the effectiveness of drama therapy and cognitive-behavioral play therapy on the emotional self-awareness of bullied students. Methods: The method of this research was a pretest-posttest experiment with a control group. The statistical population consisted of all elementary school students exhibiting bullying behaviors in Ahvaz during the 1404–1405 academic year. The sample comprised 45 students (divided into three groups of 15) selected from the population via random sampling. The first experimental group received the drama therapy intervention (Norouzi Homayoun et al., 2023) and the second experimental group received the cognitive-behavioral play therapy intervention (Gheysari et al., 2024) during ten 45-minute sessions. The data collected from the research were analyzed using the univariate analysis of covariance with SPSS-27 software. Results: Research findings indicated that drama therapy and cognitive-behavioral play therapy interventions were effective in improving the emotional self-awareness of students who engage in bullying (P< 0.01). Furthermore, a comparison of the two therapeutic methods revealed no significant difference between cognitive-behavioral play therapy and drama therapy regarding their effectiveness in enhancing emotional self-awareness. Conclusion: Research findings indicate that the effectiveness of interventions in fostering emotional self-awareness depends less on the specific type of therapeutic approach than on their fundamental commonalities in providing a safe, symbolic, and non-verbal environment for processing emotions.</div> نمایش درمانی, بازی‌درمانی شناختی-رفتاری, خودآگاهی هیجانی, دانش‌آموزان قلدر. drama therapy, cognitive-behavioral play therapy, emotional self awareness, bullying students. 1 19 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-1317-2&slc_lang=fa&sid=1 Fateme Askari فاطمه عسکری fateme.askari@iau.ac.ir 1741538165 https://orcid.org/0000-0002-2940-344X No Department of Psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Parviz Asgari پرویز عسگری p.askari1404@iau.ac.ir 1971378283 https://orcid.org/0000-0002-0349-8727 Yes Department of Psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Mehrana Askari مهرانا عسکری mehrana1404@iau.ac.ir 1971527051 https://orcid.org/0009-0007-4061-9173 No Department of Psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. Zahra Dashtbozorgi زهرا دشت بزرگی dashtbozorgi.z@iau.ac.ir 1750469881 https://orcid.org/0000-0002-9603-8032 No Department of Psychology, Ahv.C., Islamic Azad University, Ahvaz, Iran. گروه روانشناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.