Journal of Psychological Science

fa سازوکارهای روان‌شناختی تاب‌آوری: مرور نظام‌مند نقش خودکارآمدی، انسجام و سرمایه اجتماعی Psychological Mechanisms of Resilience: A Systematic Review of the Roles of Self-Efficacy, Social Cohesion, and Social Capital تخصصي Special پژوهشي Research زمینه: سرمایه اجتماعی با مؤلفه‌هایی مانند اعتماد، مشارکت و شبکه‌های حمایتی، نقش مهمی در تقویت تاب‌آوری اجتماعی جوامع در شرایط بحران دارد. خودکارآمدی و انسجام اجتماعی نیز با افزایش توان همکاری، احساس تعلق و کنش مشترک، می‌توانند سازوکار اثرگذاری سرمایه اجتماعی بر تاب‌آوری اجتماعی باشند. بررسی این روابط برای شناسایی راهکارهای تقویت ظرفیت جامعه در پیشگیری، مقابله و بازسازی پس از بحران‌ها اهمیت دارد. هدف: هدف مطالعه حاضر بررسی سازوکارهای روان‌شناختی تاب‌آوری، مرور نظام‌مند نقش خودکارآمدی، انسجام و سرمایه اجتماعی بود. روش: این پژوهش با رویکرد مرور نظام‌مند و با هدف بررسی سازوکارهای روان‌شناختی تاب‌آوری، مرور نظام‌مند نقش خودکارآمدی، انسجام و سرمایه اجتماعی انجام شد. جست‌وجوی مطالعات فارسی و انگلیسی در پایگاه‌های علمی معتبر با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط با «سرمایه اجتماعی»، «تاب‌آوری اجتماعی/جامعه»، «انسجام اجتماعی» و «خودکارآمدی جمعی» صورت گرفت؛ دامنه زمانی مطالعات انگلیسی از ابتدای سال 2020 تا نیمه نخست سال 2026 و مطالعات فارسی از ابتدای سال 1400 تا ابتدای سال 1405 بود. پس از شناسایی اولیه 230 مطالعه، عناوین، چکیده‌ها و متن کامل پژوهش‌ها بر اساس معیارهای ورود و خروج بررسی شد و در نهایت 17 مطالعه واجد شرایط برای تحلیل نهایی انتخاب شدند.. داده‌های استخراج‌شده با استفاده از نرم‌افزار اکسل طبقه‌بندی، خلاصه‌سازی و به‌صورت تحلیل توصیفی گزارش گردید. یافتهها: یافته‌ها نشان داد سرمایه اجتماعی، به‌ویژه در ابعاد اعتماد عمومی، مشارکت اجتماعی، شبکه‌های ارتباطی، حمایت متقابل و پیوند با نهادهای رسمی، با افزایش تاب‌آوری اجتماعی و جامعه‌ای رابطه مثبت دارد. همچنین، انسجام اجتماعی، هویت و تعلق جمعی، خودکارآمدی جمعی، یادگیری اجتماعی، کنش جمعی و مسئولیت مدنی، از سازوکارهای مهم اثرگذاری سرمایه اجتماعی بر تاب‌آوری محسوب می‌شوند. نتایج همچنین بیانگر نقش مؤثر سرمایه اجتماعی و انسجام جامعه در ارتقای سلامت روان، کاهش افسردگی و مدیریت بهتر پیامدهای بلایا، همه‌گیری‌ها، تعارضات و ناآرامی‌های اجتماعی است. Background: Social capital, encompassing such components as trust, participation, and supportive networks, plays an important role in strengthening communities’ social resilience during crises. Collective self-efficacy and social cohesion may also function as mechanisms through which social capital influences social resilience by enhancing collaborative capacity, a sense of belonging, and collective action. Examining these relationships is important for identifying strategies to strengthen communities’ capacity to prevent, respond to, and recover from crises. Aims: This study aimed to systematically review the psychological mechanisms underlying resilience, with a particular focus on the roles of collective self-efficacy, social cohesion, and social capital. Methods: This systematic review was conducted to examine the psychological mechanisms of social resilience, focusing on the roles of collective self-efficacy, social cohesion, and social capital. Persian- and English-language studies were searched in reputable scientific databases using keywords related to “social capital,” “social/community resilience,” “social cohesion,” and “collective self-efficacy.” The search period for English-language studies ranged from the beginning of 2020 to the first half of 2026, while Persian-language studies published between the beginning of 1400 and the beginning of 1405 in the Iranian calendar were included. Following the initial identification of 230 studies, the titles, abstracts, and full texts were screened based on predefined inclusion and exclusion criteria. Ultimately, 17 eligible studies were selected for the final analysis. The extracted data were categorized and summarized using Microsoft Excel and were reported through descriptive analysis. Results: The findings indicated that social capital—particularly public trust, social participation, social networks, mutual support, and ties with formal institutions—was positively associated with social and community resilience. Social cohesion, collective identity and belonging, collective efficacy, social learning, collective action, and civic responsibility were also identified as important mechanisms through which social capital contributes to resilience. سرمایه اجتماعی, تاب آوری, خودکارآمدی, انسجام جمعی, مرور نظامند Social Capital, Resilience, Self-Efficacy, Collective Cohesion, Systematic Review 0 0 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3908-1&slc_lang=fa&sid=1 Javad Mehraban جواد مهربان javad.mehraban93@gmail.com 3258498581 100319475328460051727 Yes Ph.D in Educational Technology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabataba’i University, Tehran, Iran دکتری تکنولوژی آموزشی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران