امکان‌سنجی، مقبولیت و اثربخشی اولیه‌ی برنامه‌ی آموزشی یادگیری تنفس بر شفقت به خود، استرس ادراک‌شده و ذهن‌آگاهی در نوجوانان ایرانی

عیوض نژاد فیروزسالاری, علی رضا; نریمانی, محمد; بشرپور, سجاد

doi:10.61186/jps.25.159.11

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 25، شماره 159 - ( بهار 1405ا(خرداد)، 1405 ) جلد 25 شماره 159 صفحات 17-1 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.25.159.11

Mendeley

Zotero

RefWorks

Eivaznezhad Firouzsalari A, Narimani M, Basharpoor S. (2026). Feasibility, Acceptability, and Preliminary Effectiveness of Learning to BREATHE curriculum on Self-Compassion, Perceived Stress, and Mindfulness in Iranian Adolescents. Journal of Psychological Science. 25(159), : 11 doi:10.61186/jps.25.159.11
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2955-fa.html

عیوض نژاد فیروزسالاری علی رضا، نریمانی محمد، بشرپور سجاد.(1405). امکان‌سنجی، مقبولیت و اثربخشی اولیه‌ی برنامه‌ی آموزشی یادگیری تنفس بر شفقت به خود، استرس ادراک‌شده و ذهن‌آگاهی در نوجوانان ایرانی مجله علوم روانشناختی 25 (159) :17-1 10.61186/jps.25.159.11

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2955-fa.html

امکان‌سنجی، مقبولیت و اثربخشی اولیه‌ی برنامه‌ی آموزشی یادگیری تنفس بر شفقت به خود، استرس ادراک‌شده و ذهن‌آگاهی در نوجوانان ایرانی

علی رضا عیوض نژاد فیروزسالاری

، محمد نریمانی^*

، سجاد بشرپور

گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. ، narimani@uma.ac.ir

چکیده: (271 مشاهده)

زمینه: برنامه‌ی یادگیری تنفس، یک مداخله ذهن‌آگاهی مبتنی بر مدرسه است که در دو دهه‌ی اخیر برای ارتقای سلامت روان نوجوانان در محیط‌های آموزشی استفاده شده است. این برنامه از اصول ذهن‌آگاهی برای بهبود بهزیستی روان‌شناختی بهره می‌برد و در ایران، با توجه به فشارهای فرهنگی و اجتماعی مانند امتحانات رقابتی، نیاز به مداخلات جدید و متناسب با فرهنگ احساس می‌شود.
هدف: این مطالعه‌ی پایلوت با هدف بررسی امکان‌سنجی، مقبولیت، ایمنی و اثربخشی اولیه‌ی برنامه‌ی یادگیری تنفس بر شفقت به خود، استرس ادراک‌شده و ذهن‌آگاهی در دختران نوجوان ایرانی انجام شد.
روش: این مطالعه یک پژوهش نیمه‌تجربی بود که با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون و بدون گروه کنترل انجام شد. جامعه‌ی‌ آماری شامل تمامی دانش‌آموزان متوسطه‌‌ی دوم شهر اردبیل در بازه‌‌ی سنی 15 تا 19 و در سال تحصیلی 1403 بودند. 8 نفر با نمونه‌گیری غیرتصادفی داوطلباانه انتخاب شدند. ابزارها شامل مقیاس شفقت به خود (نف، 2003)، استرس ادراک‌شده (کوهن و همکاران، 1983) و ذهن‌آگاهی (براون و رایان، 2003) بودند. برای ارزیابی اثربخشی، از آزمون t وابسته در نرم‌افزار SPSS نسخۀ 26 استفاده شد. اندازه‌ی اثر با استفاده از d کوهن محاسبه شد.
یافتهها: نرخ حضور 6/97%، نرخ تکمیل 5/87% و رضایت بالا، امکان‌پذیری و مقبولیت برنامه را تأیید کرد. هیچ رویداد نامطلوب مزمنی گزارش نشد. نتایج نشان‌دهنده بهبود معنادار شفقت به خود (d کوهن: 12/1، p < 05/0)، کاهش معنادار در استرس ادراک‌شده (d کوهن: 3/1، p < 05/0) و افزایش معنادار در ذهن‌آگاهی (d کوهن: 1/2، p < 05/0) در پس‌آزمون نسبت به پیش‌آزمون بود.
نتیجه‌گیری: برنامه‌ی‌ یادگیری تنفس، ظرفیت بالایی به‌منزله‌ی یک مداخلۀ سازگار با فرهنگ برای ارتقای سلامت روان نوجوانان ایرانی دارد. با وجود محدودیت‌هایی مانند حجم نمونۀ کوچک و نبود گروه کنترل، نیاز است پژوهش‌های آینده با نمونه‌های بزرگ‌تر و پیگیری بلندمدت انجام شوند.

شماره‌ی مقاله: 11

واژه‌های کلیدی: برنامه‌ی یادگیری تنفس، استرس، ذهن‌آگاهی، شفقت به خود، نوجوانان

متن کامل [PDF 1063 kb] (90 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/2/30 | پذیرش: 1404/4/20 | انتشار: 1405/3/1

فهرست منابع

1. پاشا، آتنا، پورنقاش تهرانی، سید سعید، علی‌پور، احمد، افروز، غلامعلی، و غلامعلی‌لواسانی، مسعود. (1402). مدل ساختاری رابطه تصویر بدن بر اساس ویژگی‌های شخصیت با میانجی‌گری استرس ادراک شده در افراد مبتلا به آرتریت روماتوئید. مجله علوم روانشناختی، ۲۲(121)، 1-18. http://psychologicalscience.ir/article-1-1822-fa.html

2. خسروی، صدالله، صادقی، مجید و یابنده، محمدرضا. (1392). کفایت روانسنجی مقیاس شفقت خود (SCS). فصلنامه علمی روش ها و مدل های روانشناختی، 4(13)، 47-59. https://jpmm.marvdasht.iau.ir/article_339.html

3. دشتی، نقی، حاجلو، نادر، صادقی، گودرز، نریمانی، محمد و شریفی نیا، محمدحسین. (1398). مفاهیم و آموزه های مرتبط با ذهن آگاهی در دین اسلام. مطالعات اسلامی در حوزه سلامت، 2(3)، 77-9. https://mes.nahad.ir/article_761.html?lang=fa

4. شاهجویی، یاسمن، تیزدست، طاهر، و زربخش، محمدرضا. (1403). ارائه مدل ساختاری کیفیت زندگی بر اساس استرس ادراک شده با نقش میانجی‌گری ویژگی‌های شخصیتی در زنان مبتلا به سندروم پیش از قاعدگی. مجله علوم روانشناختی، 23 (144) 123-140. http://psychologicalscience.ir/article-1-1775-fa.html

5. عارفیان، محسن، عسگری مبارکه، کریم، فضیلت پور، مسعود (1403). اثربخشی درمان شناختی رفتاری یکپارچه شده با ذهن آگاهی بر درد و امید به زندگی زنان مبتلا به سرطان پستان تحت شیمی درمانی. مجله علوم روانشناختی.۲۳ (۱۳۳)، 41-58.https://doi.org/ 10.52547/JPS.23.133.41

6. نعیمی‌پور، فاطمه، شاهقلیان، مهناز، و یاریاری، فریدون. (1403). طراحی و آزمون الگوی ساختاری خود خاموشی در زنان متأهل بر اساس سبک دلبستگی، ابرازگری هیجانی، احساس تنهایی با میانجی‌گری شفقت به خود. مجله علوم روانشناختی، ۲۳(۱۴۳)، ۲۳-۴۰. http://psychologicalscience.ir/article-1-2465-en.html

7. Arefian M, Asgari Mobarakeh K, Fazilat pour M. (2024). The effect of mindfulness integrated cognitive behavioral therapy on pain and life expectancy of women with breast cancer during chemotherapy. Journal of Psychological Science. 23(133), 41-58. (In Persian). http://psychologicalscience.ir/article-1-1969-fa.html

8. Attkisson, C. C., & Zwick, R. (1982). The Client Satisfaction Questionnaire: Psychometric properties and correlations with service utilization and psychotherapy outcome. Evaluation and Program Planning, 5(3), 233–237. https://doi.org/10.1016/0149-7189(82)90074-X

9. Bluth, K., & Blanton, P. W. (2014). Mindfulness and self-compassion: Exploring pathways to adolescent emotional well-being. Journal of Child and Family Studies, 23(7), 1298–1309. https://doi.org/10.1007/s10826-013-9830-2

10. Bluth, K., Roberson, P. N. E., & Girdler, S. S. (2017). Adolescent sex differences in response to a mindfulness intervention: A call for research. Journal of Child and Family Studies, 26(7), 1900–1914. https://doi.org/10.1007/s10826-017-0696-6

11. Broderick, P. C. (2021). Learning to BREATHE: A mindfulness curriculum for adolescents to cultivate emotion regulation, attention, and performance (2nd ed.). New Harbinger. https://www.newharbinger.com/9781684036714/learning-to-breathe/

12. Broderick, P. C., & Frank, J. L. (2014). Learning to BREATHE: An intervention to foster mindfulness in adolescence. New Directions for Youth Development, 2014(142), 31–44. https://doi.org/10.1002/yd.20095

13. Broderick, P. C., & Metz, S. M. (2009). Learning to BREATHE: A pilot trial of a mindfulness curriculum for adolescents. Advances in School Mental Health Promotion, 2(1), 35–46. https://doi.org/10.1080/1754730X.2009.9715696

14. Brown, K. W., & Ryan, R. M. (2003). The benefits of being present: Mindfulness and its role in psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 84(4), 822–848. https://doi.org/10.1037/0022-3514.84.4.822

15. Caspi, A., Houts, R. M., Ambler, A., Danese, A., Elliott, M. L., Hariri, A., ... & Moffitt, T. E. (2020). Longitudinal assessment of mental health disorders and comorbidities across 4 decades among participants in the Dunedin Birth Cohort Study. JAMA Network Open, 3(4), e203221. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2020.3221

16. Chaleshtori, M. N., Heidari, A., Asgari, P., Bozorgi, Z. D., & Hafezi, F. (2022). Comparison of the effectiveness of mindfulness-based stress reduction therapy and emotion regulation training on the distress tolerance of adolescent girls with a drug-dependent parent. Jundishapur Journal of Health Sciences, 14(1), e121711. https://doi.org/10.5812/jjhs.120763.

17. Cohen, S., Kamarck, T., & Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior, 24(4), 385–396. https://doi.org/10.2307/2136404

18. Dalager, S. L., Annameier, S., Bruggink, S. M., Pivarunas, B., Coatsworth, J. D., Schmid, A. A., ... & Shomaker, L. B. (2018). Mindfulness-based group intervention for an adolescent girl at risk for type 2 diabetes: A case report. Advances in Mind-Body Medicine, 32(4), 9–17. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6677162/

19. Dashti, N., Hajloo, N., Sadeghi, G., Narimani, M., & Sharifinia, M. H. (2018). Concepts of Islam related to mindfulness. Islamic Studies, 2(3), 77–92. (In Persian). https://mes.nahad.ir/article_761.html?lang=en

20. Flack, A. (2022). The impacts of Learning to BREATHE on rumination [Doctoral dissertation, West Chester University]. Digital Commons @ West Chester University. https://digitalcommons.wcupa.edu/all_doctoral/166

21. Frank, J. L., Broderick, P. C., Oh, Y., Mitra, J., Kohler, K., Schussler, D. L., ... & Greenberg, M. T. (2021). The effectiveness of a teacher-delivered mindfulness-based curriculum on adolescent social-emotional and executive functioning. Mindfulness, 12(5), 1234–1251. https://doi.org/10.1007/s12671-021-01594-9

22. Ghanbari, N., Nooripour, R., Heydari, F., Ilanloo, H., Ronzani, T. M., Lavie, C. C., & Kakabraee, K. (2022). Persian validation of the Mindful Attention Awareness Scale (MAAS) in Iranian substance abusers: Validity and reliability. Journal of Kermanshah University of Medical Sciences, 26(1), Article e121711. http://dx.doi.org/10.5812/jkums.121711

23. Hosseinkhani, Z., Hassanabadi, H. R., Parsaeian, M., Osooli, M., Assari, S., & Nedjat, S. (2021). Sources of academic stress among Iranian adolescents: A multilevel study from Qazvin City, Iran. Egyptian Pediatric Association Gazette, 69(1), 1. https://doi.org/10.1186/s43054-021-00054-2

24. Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10(2), 144–156. https://doi.org/10.1093/clipsy.bpg016

25. Kaczmarek, M., & Trambacz-Oleszak, S. (2021). School-related stressors and the intensity of perceived stress experienced by adolescents in Poland. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(22), 11791. https://doi.org/10.3390/ijerph182211791

26. Kessler, R. C., Angermeyer, M., Anthony, J. C., De Graaf, R., Demyttenaere, K., Gasquet, I., ... & Üstün, T. B. (2007). Lifetime prevalence and age-of-onset distributions of mental disorders in the World Health Organization’s World Mental Health Survey Initiative. World Psychiatry, 6(3), 168–176. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18188442/

27. Khosravi, S., Sadeghi, M., & Yabandeh, M. (2013). Psychometric properties of Self-Compassion Scale (SCS). Psychological Models and Methods, 4(13), 47–59. (In Persian). https://jpmm.marvdasht.iau.ir/article_339.html

28. Larsen, D. L., Attkisson, C. C., Hargreaves, W. A., & Nguyen, T. D. (1979). Client Satisfaction Questionnaire (CSQ, CSQ-8) [Database record]. APA PsycTests. https://doi.org/10.1037/t24699-000

29. Lindholdt, L., Labriola, M., Andersen, J. H., Kjeldsen, M. M. Z., Obel, C., & Lund, T. (2022). Perceived stress among adolescents as a marker for future mental disorders: A prospective cohort study. Scandinavian Journal of Public Health, 50(3), 412–417. https://doi.org/10.1177/1403494821990289

30. Lipson, S. K., Zhou, S., Abelson, S., Heinze, J., Jirsa, M., Morigney, J., ... & Eisenberg, D. (2022). Trends in college student mental health and help-seeking by race/ethnicity: Findings from the National Healthy Minds Study, 2013–2021. Journal of Affective Disorders, 306, 138–147. https://doi.org/10.1016/j.jad.2022.03.038

31. Malinowski, T. (2023). The effects of a six-week mindfulness intervention designed for adolescents on emotion regulation and perceived stress in college students [Doctoral dissertation]. Digital Commons @ West Chester University. https://digitalcommons.wcupa.edu/all_doctoral/153

32. Marsh, I. C., Chan, S. W., & MacBeth, A. (2018). Self-compassion and psychological distress in adolescents—A meta-analysis. Mindfulness, 9(4), 1011–1027. https://doi.org/10.1007/s12671-017-0850-7

33. Metz, S. M., Frank, J. L., Reibel, D., Cantrell, T., Sanders, R., & Broderick, P. C. (2013). The effectiveness of the Learning to BREATHE program on adolescent emotion regulation. Research in Human Development, 10(3), 252–272. https://doi.org/10.1080/15427609.2013.818488

34. Montero-Marin, J., Hinze, V., Crane, C., Dalrymple, N., Kempnich, M. E., Lord, L., ... & Kuyken, W. (2023). Do adolescents like school-based mindfulness training? Predictors of mindfulness practice and responsiveness in the MYRIAD trial. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 62(11), 1256–1269. https://doi.org/10.1016/j.jaac.2023.02.016

35. Naeemipour, F., Shahgholian, M., & Yaryari, F. (2025). Designing and testing a structural model of self-silence in married women based on attachment style, emotional expression, and loneliness with the mediating role of self-compassion. Journal of Psychological Science, 23(143), 23–40. (In Persian). http://psychologicalscience.ir/article-1-2465-en.html

36. Neff, K. (2003). Self-compassion: An alternative conceptualization of a healthy attitude toward oneself. Self and Identity, 2(2), 85–101. https://doi.org/10.1080/15298860309032

37. Neuenschwander, R., & Olivia, F. (2024). Self-compassion in children and adolescents: A systematic review of empirical studies through a developmental lens. Current Psychology. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s12144-024-07053-7

38. Nooripour, R. , Ghanbari, N. , Hoseinian, S. , HasaniAbharian, P. , Dobkins, K. and Maadal, A. (2021). Effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Rehabilitation in Reducing Stress among Hard of Hearing Adolescent Girls. International Journal of Behavioral Sciences, 15(2), 87-93. https://doi.org/10.30491/ijbs.2021.253241.140010.30491/ijbs.2021.253241.1400

39. Pasha, A., Pournaghash Tehrani, S. S., Alipour, A., Afrooz, G., & GholamAli Lavasani, M. (2023). Structural model of body image relationship with the mediation of perceived stress in people with rheumatoid arthritis based on personality traits. Journal of Psychological Science, 22(121), 1–18. (In Persian). http://psychologicalscience.ir/article-1-1822-fa.html

40. Reina, C. S., & Kudesia, R. S. (2020). Wherever you go, there you become: How mindfulness arises in everyday situations. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 159, 78–96. https://doi.org/10.1016/j.obhdp.2019.11.008

41. Saffari, M., Ghofranipour, F., Mahmoudi, M., & Montazeri, A. (2011). Stress, coping strategies and related factors in a sample of Iranian adolescents. Iranian Red Crescent Medical Journal, 13(9), 641–646. https://www.ircmj.com/article_204255.html

42. Shahjoei, Y., Tizdast, T., & Zarbakhsh, M. (2025). Structural model of quality of life based on perceived stress with the mediating role of personality traits in women with premenstrual syndrome. Journal of Psychological Science, 23(144), 123–140. (In Persian) http://psychologicalscience.ir/article-1-1775-fa.html

43. Shallcross, A. J., Duberstein, Z. T., Sperber, S. H., Visvanathan, P. D., Lutfeali, S., Lu, N., ... & Spruill, T. M. (2022). An open trial of telephone-delivered mindfulness-based cognitive therapy: feasibility, acceptability, and preliminary efficacy for reducing depressive symptoms. Cognitive and behavioral practice, 29(2), 280-291.‌ https://doi.org/10.1016/j.cbpra.2020.12.004

44. Stein, E., Har, C., Suslovic, W., Sepeta, L., Kahn, I., & Kornbluh, A. B. (2024). Learning to BREATHE: A mindfulness-based intervention to improve fatigue, mood, and mindfulness in adolescents with neuroimmune disease. International Journal of MS Care, 26, 60–61. https://B2n.ir/hs2654

45. Williams, M., Teasdale, J., Segal, Z., & Kabat-Zinn, J. (2024). The mindful way through depression: Freeing yourself from chronic unhappiness (2nd ed.). Guilford.