آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 25، شماره 159 - ( بهار 1405ا(خرداد)، 1405 )
جلد 25 شماره 159 صفحات 18-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Sadati falah abadi M, Kourosh nia M, sohrabi shekofti N, zar naghash M. (2026). Developing a structural model of social participation based on identity, critical thinking tendency mediated by self-efficacy. Journal of Psychological Science. 25(159), : 18 doi:10.61186/jps.25.159.18
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3096-fa.html
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3096-fa.html
ساداتی فلاح آبادی مریم، کوروش نیا مریم، سهرابی شکفتی نادره، زرنقاش مریم.(1405). تدوین الگوی ساختاری مشارکت اجتماعی براساس هویت، گرایش به تفکر انتقادی با میانجیگری خودکارآمدی مجله علوم روانشناختی 25 (159) :18-1 10.61186/jps.25.159.18
گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران. ، maryam_kouroshnia@yahoo.com
چکیده: (173 مشاهده)
زمینه: نوجوانان مقیم مراکز شبهخانواده به دلیل شرایط خاص خود اغلب با چالشهای قابل توجهی در زمینه بهزیستی روانشناختی و سازگاری فردی و اجتماعی مواجه هستند. با وجود اهمیت حیاتی حمایت مؤثر از این گروه آسیبپذیر، پژوهشهای اندکی به طور اختصاصی به بررسی اثربخشی برنامههای آموزشی هدفمند برای مراقبان این مراکز پرداختهاند.
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه آموزشی «مراقب مؤثر» بر بهبود بهزیستی روانشناختی و سازگاری فردی و اجتماعی نوجوانان مقیم مراکز شبهخانواده انجام شد.
روش: این مطالعه به صورت شبهآزمایشی با طرح پیشآزمون و پسآزمون با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی نوجوانان پسر مقیم مراکز شبهخانواده سازمان بهزیستی در استان آذربایجان شرقی در سال 1402 بودند که 30 نوجوان به روش نمونهگیری تصادفی ساده از میان این جامعه آماری انتخاب شدند. سپس، این30 نوجوان با استفاده از روش تصادفی (قرعه کشی) به دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش در برنامه آموزشی 10 جلسهای «مراقب مؤثر» شرکت کردند. این برنامه آموزشی بر اساس مبانی نظری دلبستگی، حمایت اجتماعی و یادگیری اجتماعی، و با توجه به ویژگیهای رشدی نوجوانی و چالشهای خاص نوجوانان مقیم مراکز طراحی شده بود. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس بهزیستی روانشناختی (ریف، 1989) و پرسشنامه شخصیتی کالیفرنیا (کلارک و همکاران، 1939) بود. دادهها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره در نرمافزار آماری SPSS-26 تحلیل شدند. سطح معنیداری آماری 0/05 > P در نظر گرفته شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که برنامه آموزشی «مراقب مؤثر» اثر معناداری بر بهبود بهزیستی روانشناختی و سازگاری فردی و اجتماعی نوجوانان گروه آزمایش در مقایسه با گروه گواه داشته است (P<0.05). به طور خاص، تحلیلها نشان داد که بهزیستی روانشناختی نوجوانان گروه آزمایش (در تمام ابعاد مورد سنجش) به طور معناداری نسبت به گروه گواه بهبود یافته است. بیشترین اندازه اثر در ابعاد بهزیستی روانشناختی مربوط به روابط مثبت با دیگران (اندازه اثر = 0.535) مشاهده شد. همچنین، سازگاری فردی و اجتماعی نوجوانان گروه آزمایش نیز به طور معناداری افزایش یافته بود، و بیشترین اندازه اثر در مؤلفه سازگاری اجتماعی (اندازه اثر = 0.620) گزارش شد.
نتیجهگیری: با توجه به اثربخشی معنادار برنامه آموزشی «مراقب مؤثر» میتوان نتیجه گرفت که سرمایهگذاری بر آموزش و توانمندسازی مراقبان این مراکز، یک راهکار عملی و مؤثر برای ارتقای سلامت روان و سازگاری نوجوانان این مراکز است. لذا، پیشنهاد میشود مسئولین و سیاستگذاران سازمان بهزیستی، اجرای برنامههای آموزشی مشابه «مراقب مؤثر» را به عنوان بخشی از راهبردهای حمایتی خود برای بهبود وضعیت نوجوانان تحت پوشش در مراکز شبهخانواده مد نظر قرار دهند.
هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه آموزشی «مراقب مؤثر» بر بهبود بهزیستی روانشناختی و سازگاری فردی و اجتماعی نوجوانان مقیم مراکز شبهخانواده انجام شد.
روش: این مطالعه به صورت شبهآزمایشی با طرح پیشآزمون و پسآزمون با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی نوجوانان پسر مقیم مراکز شبهخانواده سازمان بهزیستی در استان آذربایجان شرقی در سال 1402 بودند که 30 نوجوان به روش نمونهگیری تصادفی ساده از میان این جامعه آماری انتخاب شدند. سپس، این30 نوجوان با استفاده از روش تصادفی (قرعه کشی) به دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش در برنامه آموزشی 10 جلسهای «مراقب مؤثر» شرکت کردند. این برنامه آموزشی بر اساس مبانی نظری دلبستگی، حمایت اجتماعی و یادگیری اجتماعی، و با توجه به ویژگیهای رشدی نوجوانی و چالشهای خاص نوجوانان مقیم مراکز طراحی شده بود. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس بهزیستی روانشناختی (ریف، 1989) و پرسشنامه شخصیتی کالیفرنیا (کلارک و همکاران، 1939) بود. دادهها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره در نرمافزار آماری SPSS-26 تحلیل شدند. سطح معنیداری آماری 0/05 > P در نظر گرفته شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که برنامه آموزشی «مراقب مؤثر» اثر معناداری بر بهبود بهزیستی روانشناختی و سازگاری فردی و اجتماعی نوجوانان گروه آزمایش در مقایسه با گروه گواه داشته است (P<0.05). به طور خاص، تحلیلها نشان داد که بهزیستی روانشناختی نوجوانان گروه آزمایش (در تمام ابعاد مورد سنجش) به طور معناداری نسبت به گروه گواه بهبود یافته است. بیشترین اندازه اثر در ابعاد بهزیستی روانشناختی مربوط به روابط مثبت با دیگران (اندازه اثر = 0.535) مشاهده شد. همچنین، سازگاری فردی و اجتماعی نوجوانان گروه آزمایش نیز به طور معناداری افزایش یافته بود، و بیشترین اندازه اثر در مؤلفه سازگاری اجتماعی (اندازه اثر = 0.620) گزارش شد.
نتیجهگیری: با توجه به اثربخشی معنادار برنامه آموزشی «مراقب مؤثر» میتوان نتیجه گرفت که سرمایهگذاری بر آموزش و توانمندسازی مراقبان این مراکز، یک راهکار عملی و مؤثر برای ارتقای سلامت روان و سازگاری نوجوانان این مراکز است. لذا، پیشنهاد میشود مسئولین و سیاستگذاران سازمان بهزیستی، اجرای برنامههای آموزشی مشابه «مراقب مؤثر» را به عنوان بخشی از راهبردهای حمایتی خود برای بهبود وضعیت نوجوانان تحت پوشش در مراکز شبهخانواده مد نظر قرار دهند.
شمارهی مقاله: 18
فهرست منابع
1. درستکار، س.، و رنجبر، ف. (1398). ابعاد هویت و مشارکت اجتماعی. تهران: نشر علمی دانشگاه
2. سیف، ع. (1390). تفکر انتقادی و مهارتهای ذهنی. تهران: نشر روان.
3. غفاری، م.، و نیازی، ر. (1386). مشارکت اجتماعی و خودکارآمدی. فصلنامه روانشناسی اجتماعی، 3(2)، 45–60.
4. نیکخواه، م.، و احمدی بجستانی، س. (1396). پرسشنامه مشارکت اجتماعی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
5. Almulla, M. A., & Al-Rahmi, W. M. (2023). Integrated social cognitive theory with learning input factors: The effects of problem-solving skills and critical thinking skills on learning performance sustainability. Sustainability, 15(5), 3978.https://doi.org/10.3390/su15053978
6. Almulla, M. A., & Al-Rahmi, W. M. (2023). Integrated social cognitive theory with learning input factors: The effects of problem-solving skills and critical thinking skills on learning performance sustainability. Sustainability, 15(5), 3978. https://doi.org/10.3390/su15053978
7. APA. (1990). Critical thinking: A statement of expert consensus for purposes of educational assessment and instruction. The Delphi Report. ERIC Doc. No. ED 315423.
8. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: W.H. Freeman.
9. Breakwell, G. M. (2021). Identity resilience: Theory and research. International Journal of Social Psychology, 36(2), 189–202. https://doi.org/10.1080/02134748.2021.1999488
10. Chen, X., Zhai, X., Zhu, Y., & Li, Y. (2022). Exploring debaters and audiences’ depth of critical thinking and its relationship with their participation in debate activities. Thinking Skills and Creativity, 44, 101035. https://doi.org/10.1016/j.tsc.2022.101035
11. Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. New York: Norton.
12. Facione, P. A. (2020). Critical thinking: What it is and why it counts (2020 update). Insight Assessment.
13. Fletcher, D., & Sarkar, M. (2013). Psychological resilience: A review and critique of definitions, concepts, and theory. European Psychologist, 18(1), 12–23. https://doi.org/10.1027/1016-9040/a000124
14. Fraser, S., Beeman, I., Southall, K., & Wittich, W. (2019). Stereotyping as a barrier to the social participation of older adults with low vision: A qualitative focus group study. BMJ Open, 9(9), e029940. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2019-029940
15. Heidari, M., Ebrahimi, P., & Askari, A. (2021). Critical thinking and social participation among university students: The mediating role of communication skills. Journal of Applied Research in Higher Education, 13(5), 1243–1256. https://doi.org/10.1108/JARHE-02-2020-0045
16. Hu, T., Zhang, D., & Wang, J. (2015). A meta-analysis of the trait resilience and mental health. Personality and Individual Differences, 76, 18–27. https://doi.org/10.1016/j.paid.2014.11.039
17. Kim, H. M. (2022). Social comparison of fitness social media postings by fitness app users. Computers in Human Behavior, 131, 107204. https://doi.org/10.1016/j.chb.2022.107204
18. Lee, S. J. (2024). Social participation mediates the relationship between self-efficacy and loneliness in people with stroke. Frontiers in Public Health, 13, 1612600. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1612600
19. Liao, H. (2024). Self-efficacy and social engagement: Exploring mediating roles in community participation. Journal of Community Psychology, 52(4), 1123–1135. https://doi.org/10.1002/jcop.23045
20. Liu, S., Li, Y., & Wang, J. (2023). Critical thinking disposition and civic engagement: The mediating role of social responsibility. Frontiers in Psychology, 14, 1162395. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1162395
21. Niu, M., Li, S., & Zhang, Y. (2025). The mediating effect of self-efficacy in the relationship between social support and participation in physical activities among Chinese college students. Frontiers in Psychology, 16, 1596841. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1596841
22. Phinney, J. S., & Ong, A. D. (2007). Conceptualization and measurement of ethnic identity: Current status and future directions. Journal of Counseling Psychology, 54(3), 271–281. https://doi.org/10.1037/0022-0167.54.3.271
23. Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. New York: Simon & Schuster.
24. Sagone, E., & De Caroli, M. E. (2014). Relationships between resilience, self-efficacy, and thinking styles in Italian middle adolescents. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 116, 3226–3231. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.01.741
25. Schwartz, S. J., Zamboanga, B. L., Luyckx, K., Meca, A., & Ritchie, R. A. (2011). Identity in emerging adulthood: Reviewing the field and looking forward. Emerging Adulthood, 1(2), 96–113. https://doi.org/10.1177/2167696813479781
26. Shengyao, Y., Li, J., Wang, H., & Zhao, L. (2024). Academic resilience, self-efficacy, and motivation: The role of parenting style. Scientific Reports, 14, 5571. https://doi.org/10.1038/s41598-024-55530-7
27. Soenens, B., Berzonsky, M. D., Vansteenkiste, M., Beyers, W., & Goossens, L. (2005). Identity styles and causality orientations: In search of the motivational underpinnings of the identity exploration process. European Journal of Personality, 19(5), 427–442. https://doi.org/10.1002/per.548
28. Sun, P., Xu, Q., Li, R., & Wang, X. (2025). How self-efficacy shapes professional identity among pre-service physical education teachers. BMC Psychology, 13, 2679. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02679-z
29. Tierney, P., & Farmer, S. M. (2002). Creative self-efficacy: Its potential antecedents and relationship to creative performance. Academy of Management Journal, 45(6), 1137–1148. https://doi.org/10.5465/amj.2002.7637925
30. Wright, M. O., Masten, A. S., Northwood, A. ., & Hubbard, J. J. (1997). Long-term effects of massive trauma: Developmental and psychobiological perspectives. In D. Cicchetti & S. L. Toth (Eds.), Rochester Symposium on Developmental Psychopathology (The effects of trauma on the developmental proces), Vol. 8, pp. 181–225). Rochester: University of Rochester Press.https://psycnet.apa.org/record/1997-36663-007
31. Yildirim, B., Özkahraman, S., & Karabudak, S. S. (2011). The critical thinking teaching methods in nursing students. International Journal of Business and Social Science, 2(24).https://www.academia.edu/download/89644623/19.pdf
32. Zimmerman, B. J., & Kitsantas, A. (2005). Homework practices and academic achievement: The mediating role of self-efficacy and perceived responsibility beliefs. Contemporary Educational Psychology, 30(4), 397-417.
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)