اثربخشی مداخله روانی آموزشی مبتنی بر روان‌درمانگری بین‌فردی بر افسردگی، اضطراب و استرس دانشجویان

خوش نما, ابوالفضل; سهرابی, فرامرز; برجعلی, احمد; عیسی مراد, ابوالقاسم; فرخی, نورعلی

doi:10.61186/jps.24.156.19

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 156 - ( زمستان 1404(اسفند)، 1404 ) جلد 24 شماره 156 صفحات 338-323 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.24.156.19

Mendeley

Zotero

RefWorks

Khoshnama A, Sohrabi F, Borjali A, Isamorad A, Farrokhi N. (2025). The Effectiveness of a Psychoeducational Intervention Based on Interpersonal Psychotherapy on Depression, Anxiety, and Stress in University Students. Journal of Psychological Science. 24(156), 323-338. doi:10.61186/jps.24.156.19
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3298-fa.html

خوش نما ابوالفضل، سهرابی فرامرز، برجعلی احمد، عیسی مراد ابوالقاسم، فرخی نورعلی.(1404). اثربخشی مداخله روانی آموزشی مبتنی بر روان‌درمانگری بین‌فردی بر افسردگی، اضطراب و استرس دانشجویان مجله علوم روانشناختی 24 (156) :338-323 10.61186/jps.24.156.19

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3298-fa.html

اثربخشی مداخله روانی آموزشی مبتنی بر روان‌درمانگری بین‌فردی بر افسردگی، اضطراب و استرس دانشجویان

ابوالفضل خوش نما^*

، فرامرز سهرابی

، احمد برجعلی

، ابوالقاسم عیسی مراد

، نورعلی فرخی

گروه روان‌شناسی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران. ، Abolfazl.gm.id@gmail.com

چکیده: (69 مشاهده)

زمینه: دوران دانشجویی با شیوع بالای افسردگی، اضطراب و استرس همراه است و شواهد نشان می‌دهد که مشکلات بین‌فردی نقش مهمی در شکل‌گیری و تداوم این نشانه‌ها دارند. روان‌درمانی بین‌فردی با تمرکز بر بهبود روابط اجتماعی، به‌عنوان رویکردی مؤثر در کاهش مشکلات هیجانی شناخته می‌شود؛ با این حال، شواهد پژوهشی محدودی درباره اثربخشی مداخلات روانی‌آموزشی مبتنی بر این رویکرد بر افسردگی، اضطراب و استرس دانشجویان وجود دارد.
هدف: این پژوهش با هدف تعیین اثربخشی مداخله روانی آموزشی مبتنی بر روان‌درمانی بین‌فردی بر افسردگی، اضطراب و استرس دانشجویان انجام شد.
روش: پژوهش حاضر نیمه آزمایشی به صورت طرح پیشآزمون-پس آزمون با گروه گواه بود. جامعهی آماری پژوهش تمامی دانشجویان 18 تا 25 ساله دانشگاه علامه طباطبائی تهران در سال تحصیلی 1404-1405 بودند. تعداد 30 نفر به صورت هدفمند انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه جایگذاری شدند. ابزارهای این پژوهش شامل مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس (لاویبوند و لاویبوند، 1995) و مداخله روانی آموزشی مبتنی بر روان درمانی بین فردی (محقق ساخته، 1404) بودند. دادهها با استفاده تحلیل کوواریانس چند متغیره و با کمک نرم‌افزار SPSS نسخه 27 تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج تحلیل کوواریانس چندمتغیری نشان داد که مداخله روانی‌آموزشی مبتنی بر روان‌درمانی بین‌فردی بر مجموعه متغیرهای وابسته اثر معنادار دارد (0۰1/۰p‹). به‌طور خاص، این مداخله باعث کاهش معنادار علائم اضطراب و افسردگی در دانشجویان شد، به‌طوری که گروه آزمایش نسبت به گروه گواه تفاوت قابل توجهی نشان داد (0۰1/۰p‹). با این حال، مداخله تأثیر معناداری بر کاهش علائم استرس نداشت (0۰1/۰<p).
نتیجه‌گیری: نتایج پژوهش نشان داد مداخله روانی‌آموزشی مبتنی بر روان‌درمانی بین‌فردی به‌طور مؤثری افسردگی و اضطراب دانشجویان را کاهش داده و به ارتقای سلامت روان آنان کمک می‌کند. این مداخله می‌تواند به‌عنوان یک برنامه کاربردی و کم‌هزینه در مراکز مشاوره دانشجویی و برنامه‌های پیشگیرانه دانشگاهی مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، اثر محدود آن بر استرس دانشجویان بیانگر ضرورت تلفیق این مداخله با برنامه‌های تخصصی مدیریت استرس در آینده است.

واژه‌های کلیدی: افسردگی، اضطراب، استرس، روان‌درمانی بین‌فردی، دانشجویان.

متن کامل [PDF 1491 kb] (30 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/7/22 | پذیرش: 1404/9/20 | انتشار: 1404/10/10

فهرست منابع

1. سامانی، سیامک؛ و جوکار، بهران. (1386). بررسی اعتبار و روایی فرم کوتاه مقیاس افسردگی، اضطراب و فشار روانی. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، 3(52)، 65-77.https://www.sid.ir/paper/391033/fa

2. Abdelaziz, A. M., & Sallam, S. (2025). The indirect effect of communication skills on the relationship between emotional maturity and mental health disorders among a sample of Egyptian university students. Current Psychology, 44(5), 3491-3502. https://doi.org/10.1007/s12144-024-07236-2

3. Barbayannis, G., Bandari, M., Zheng, X., Baquerizo, H., Pecor, K. W., & Ming, X. (2022). Academic Stress and Mental Well-Being in College Students: Correlations, Affected Groups, and COVID-19. Frontiers in psychology, 13, 886344. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.886344

4. Benítez-Agudelo, J. C., Restrepo, D., Navarro-Jimenez, E., & Clemente-Suárez, V. J. (2025). Longitudinal effects of stress in an academic context on psychological well-being, physiological markers, health behaviors, and academic performance in university students. BMC psychology, 13(1), 753. https://doi.org/10.1186/s40359-025-03041-z

5. Bian, C., Zhao, W. W., Yan, S. R., Chen, S. Y., Cheng, Y., & Zhang, Y. H. (2023). Effect of interpersonal psychotherapy on social functioning, overall functioning and negative emotions for depression: A meta-analysis. Journal of affective disorders, 320, 230–240. https://doi.org/10.1016/j.jad.2022.09.119

6. Chen, S., & Qi, X. (2025). A randomized controlled trial of mindfulness: effects on academic stress, academic burnout, and psychological resilience in university students. Frontiers in Psychology, 16, 1722669. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1722669

7. Chu, T., Liu, X., Takayanagi, S., Matsushita, T., & Kishimoto, H. (2023). Association between mental health and academic performance among university undergraduates: The interacting role of lifestyle behaviors. International journal of methods in psychiatric research, 32(1), e1938. https://doi.org/10.1002/mpr.1938

8. Conley, C. S., Broner, S. E., Hareli, M., Miller, L., & Rafaeli, A. K. (2024). Interpersonal Psychotherapy for College Students (IPT-CS): Feasibility, Acceptability, and Effectiveness of Group Modality. Journal of College Student Mental Health, 38(3), 719-745. https://doi.org/10.1080/87568225.2023.2276621

9. Crawford, J. R., & Henry, J. D. (2003). The Depression Anxiety Stress Scales (DASS): normative data and latent structure in a large non-clinical sample. The British journal of clinical psychology, 42(Pt 2), 111–131. https://doi.org/10.1348/014466503321903544

10. Gholamnia, R., Kolivand, P. H., Alishvandi, R., Ahmadi, H., & Mamsharifi, P. (2025). Mediating Role of Resilience and Adaptation in the Relationship Between Climate Change Anxiety and Mental Health: A Study in Six Provinces of Iran. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 31(1), 0-0. http://dx.doi.org/10.32598/ijpcp.31.5230.1

11. Gong, Z., Guo, Y., & Tan, J. (2025). Social Media Use and Academic Performance Among College Students: The Chain Mediating Roles of Social Anxiety and Fear of Missing Out and the Moderating Effect of Teacher–Student Relationship. Frontiers in Psychology, 16, 1649890. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1649890

12. Jirjees, F., Odeh, M., Al-Haddad, A., Ass’ ad, R., Hassanin, Y., Al-Obaidi, H., ... & Alzoubi, K. H. (2024). Test anxiety and coping strategies among university students an exploratory study in the UAE. Scientific Reports, 14(1), 25835. https://doi.org/10.1038/s41598-024-59739-4

13. Kim, H., Shin, K., & Hwang, J. (2023). Too much may be a bad thing: the difference between challenge and hindrance job demands. Current psychology (New Brunswick, N.J.), 1–13. Advance online publication. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04790-z

14. Lovibond, P. F., & Lovibond, S. H. (1995). The structure of negative emotional states: comparison of the Depression Anxiety Stress Scales (DASS) with the Beck Depression and Anxiety Inventories. Behaviour research and therapy, 33(3), 335–343. https://doi.org/10.1016/0005-7967(94)00075-u

15. Li, W., Dorstyn, D. S., & Jarmon, E. (2020). Identifying suicide risk among college students: A systematic review. Death studies, 44(7), 450–458. https://doi.org/10.1080/07481187.2019.1578305

16. Liu, X., & Wang, J. (2024). Depression, anxiety, and student satisfaction with university life among college students: a cross-lagged study. Humanities and Social Sciences Communications, 11(1), 1-11. https://doi.org/10.1057/s41599-024-03686-y

17. Mahdavinoor, S. M. M., Moghimi, B., Mollaei, A., Teimouri, M., Abedi Yarandi, M. S., Loveneh Nasab, P., & Rafiee, M. H. (2025). Prevalence and factors related with depression in Iranian university students: a large sample cross-sectional study. Middle East Current Psychiatry, 32(1), 24. https://doi.org/10.1186/s43045-025-00517-x

18. Mamsharifi, P., Farokhi, B., Hajipoor-Taziani, R., Alemi, F., Hazegh, P., Masoumzadeh, S., Jafari, L., Ghaderi, A., & Ghadami Dehkohneh, S. (2023). Nano-curcumin effects on nicotine dependence, depression, anxiety and metabolic parameters in smokers: A randomized double-blind clinical study. Heliyon, 9(11), e21249. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e21249

19. Pach, J., Stoffels, M., Schoonmade, L., van Ingen, E., & Kusurkar, R. A. (2025). The impact of educational activities on professional identity formation in social sciences and humanities: a scoping review. Educational Research Review, 100704. https://doi.org/10.1016/j.edurev.2025.100704

20. Paiva, U., Cortese, S., Flor, M., Moncada-Parra, A., Lecumberri, A., Eudave, L., Magallón, S., García-González, S., Sobrino-Morras, Á., Piqué, I., Mestre-Bach, G., Solmi, M., & Arrondo, G. (2025). Prevalence of mental disorder symptoms among university students: An umbrella review. Neuroscience and biobehavioral reviews, 175, 106244. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2025.106244

21. Pérez-Jorge, D., Boutaba-Alehyan, M., González-Contreras, A. I., & Pérez-Pérez, I. (2025). Examining the effects of academic stress on student well-being in higher education. Humanities and Social Sciences Communications, 12(1), 1-13. https://doi.org/10.1057/s41599-025-04698-y

22. Raghavan, R., Fitzsimmons-Craft, E. E., Welch, R. R., Jo, B., Proctor, E. K., Wilson, G. T., Agras, W. S., & Wilfley, D. E. (2024). Cost-effectiveness of train-the-trainer versus expert consultation training models for implementing interpersonal psychotherapy in college mental health settings: evidence from a national cluster randomized trial. Implementation science : IS, 19(1), 55. https://doi.org/10.1186/s13012-024-01388-2

23. Rodríguez-Sáez, J. L., Martín-Antón, L. J., Salgado-Ruiz, A., & Carbonero-Martín, M. Á. (2025). Emerging adulthood, socioemotional variables and mental health in Spanish university students. BMC psychology, 13(1), 531. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02804-y

24. Samani, S,. & Jokar, B. (2007). Investigating the validity and reliability of the short form of the Depression, Anxiety and Psychological Stress Scale. Journal of Social and Human Sciences of Shiraz University, 3(52), 65-77. (In Persian) https://www.sid.ir/paper/391033/fa

25. Sun, M., Piao, M., & Jia, Z. (2024). The impact of alexithymia, anxiety, social pressure, and academic burnout on depression in Chinese university students: an analysis based on SEM. BMC psychology, 12(1), 757. https://doi.org/10.1186/s40359-024-02262-y

26. Toledo, P. R., Lotufo-Neto, F., Verdeli, H., Goulart, A. C., Horvath Marques, A., Solis, A. C. O., & Wang, Y. P. (2023). Interpersonal psychotherapy for treatment of obesity: A systematic review and meta-analysis. Journal of affective disorders, 320, 319–329. https://doi.org/10.1016/j.jad.2022.09.070

27. Wang, X., Qiu, Q., Shen, Z., Yang, S., & Shen, X. (2023). A systematic review of interpersonal psychotherapy for postpartum depression. Journal of affective disorders, 339, 823–831. https://doi.org/10.1016/j.jad.2023.07.067

28. Wolitzky-Taylor, K., Wen, A., Freimer, N., & Craske, M. G. (2026). Anxiety and depression in emerging adults: The STAND program as a model of scalable screening and intervention. Neuropsychopharmacology : official publication of the American College of Neuropsychopharmacology, 51(1), 244–258. https://doi.org/10.1038/s41386-025-02174-4

29. Zuo, X., Tang, Y., Chen, Y., & Zhou, Z. (2023). The efficacy of mindfulness-based interventions on mental health among university students: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in public health, 11, 1259250. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1259250