پیش‌بینی اضطراب اجتماعی براساس بدرفتاری دوران کودکی، حمایت اجتماعی ادراک شده، ذهنی‌سازی و شرم در دانش آموزان

زبیدی زاد, خدیجه; یزدانبخش, کامران; مومنی, خدامراد

doi:10.61186/jps.24.156.18

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 156 - ( زمستان 1404(اسفند)، 1404 ) جلد 24 شماره 156 صفحات 322-305 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.24.156.18

Mendeley

Zotero

RefWorks

Zobeidizad K, Yazdanbakhsh K, Momeni K. (2025). Predicting Social Anxiety Based on Childhood Maltreatment, Perceived Social Support, Mentalization, and Shame in Students. Journal of Psychological Science. 24(156), 305-322. doi:10.61186/jps.24.156.18
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3402-fa.html

زبیدی زاد خدیجه، یزدانبخش کامران، مومنی خدامراد.(1404). پیش‌بینی اضطراب اجتماعی براساس بدرفتاری دوران کودکی، حمایت اجتماعی ادراک شده، ذهنی‌سازی و شرم در دانش آموزان مجله علوم روانشناختی 24 (156) :322-305 10.61186/jps.24.156.18

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-3402-fa.html

پیش‌بینی اضطراب اجتماعی براساس بدرفتاری دوران کودکی، حمایت اجتماعی ادراک شده، ذهنی‌سازی و شرم در دانش آموزان

خدیجه زبیدی زاد

، کامران یزدانبخش^*

، خدامراد مومنی

گروه روانشناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. ، k.yazdanbakhsh@razi.ac.ir

چکیده: (166 مشاهده)

زمینه: اضطراب اجتماعی، یک چالش شایع در دوران نوجوانی است. علل اضطراب اجتماعی از منابع مختلفی سرچشمه می‌گیرد. با وجود پژوهش‌های متعدد در مورد عوامل مرتبط با اضطراب اجتماعی، بررسی همزمان نقش متغیرهای بدرفتاری دوران کودکی، حمایت اجتماعی ادراک شده ذهنی سازی و شرم در این روابط کمتر مورد توجه قرار گرفته و یک خلاء پژوهشی محسوب می‌شود.
هدف: پژوهش حاضر باهدف پیش‌بینی اضطراب اجتماعی براساس بدرفتاری دوران کودکی، حمایت اجتماعی ادراک شده، ذهنی‌سازی و شرم در دانش آموزان انجام گرفت.
روش: پژوهش حاضر با توجه به هدف از نوع تحقیقات کاربردی و ازلحاظ روش یک پژوهش توصیفی از نوع همبستگی است جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی دانش آموزان مشغول به تحصیل در سال 1402-1403 در مدارس دوره دوم متوسطه شهر کرمانشاه بود. حجم نمونه برابر با 290 نفر و شیوه نمونه‌گیری در این پژوهش نمونه‌گیری خوشه‌ای بود. ابزار گردآوری اطلاعات‌ پرسشنامه اضطراب اجتماعی نوجوانان (لاگرگا و لوپز،1998)، پرسشنامه بدرفتاری دوران کودکی (برنستاین و همکاران،2003)، پرسشنامه حمایت اجتماعی ادراک شده (زیمت و همکاران، 1988)، پرسشنامه ذهنی سازی (دیمیتریویچ و همکاران، 2017) و پرسشنامه شرم (کوهن و همکاران، 2011) بود. در این پژوهش رابطه بین متغیرها با آزمون همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه آزمون شد (05/0≥p). تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزارهای آماری SPSS 28 انجام شد.
یافتهها: نتایج نشان داد که متغیرهای بدرفتاری دوران کودکی، ذهنی سازی و شرم توانستند 41% از واریانس اضطراب اجتماعی را در دانش‌آموزان نمایند. به طور جزئی‌تر، نتایج ضرایب رگرسیون نشان داد که بدرفتاری دوران کودکی (002/0 p < ، 146/0 = β )، ذهنی سازی (001/0 p < ، 213/0 = β ) و شرم (001/0 p < ، 535/0 = β ) بصورت معناداری اضطراب اجتماعی را پیش‌بینی می‌کنند. در این میان، شرم سهم پیش‌بینی‌کنندگی بیشتری در تبیین اضطراب اجتماعی داشت و متغیر حمایت اجتماعی ادراک شده توان پیش بینی اضطراب اجتماعی را نداشت.
نتیجه‌گیری: با توجه به سهم پیش‌بینی‌کنندگی بیشتر شرم می توان گفت که، شرم نقش کلیدی در حفظ احساس بی ارزشی دارد که یکی از ویژگی های شرایط مزمن مانند اختلالات اضطرابی است. و همچنین اهمیت این یافته‌ها بر لزوم طراحی و اجرای مداخلات روانشناختی یکپارچه تأکید دارند که هم به بهبود شرم در دانش آموزان بپردازند تا از این طریق به کاهش اضطراب اجتماعی آنان کمک شود.

واژه‌های کلیدی: اضطراب اجتماعی، بدرفتاری دوران کودکی، حمایت اجتماعی ادراک شده، ذهنی سازی، شرم.

متن کامل [PDF 1388 kb] (52 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1404/8/25 | پذیرش: 1404/9/28 | انتشار: 1404/10/10

فهرست منابع

1. ابراهیمی حجت‌الله، دژکام محمود، ثقهالاسلام طاهره (1392). تروماهای دوران کودکی و اقدام به خودکشی در بزرگسالی . مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران. ۱۳۹۲; ۱۹ (۴) :۲۷۵-۲۸۲. URL: http://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-2090-fa.html

2. استوار، صغری و رضویه، اصغر (1392). بررسی ویژگی های روان سنجی مقیاس اضطراب اجتماعی برای نوجوانان جهت استفاده در ایران. روش ها و مدل های روانشناختی، 3(12)، 78-69.https://jpmm.marvdasht.iau.ir/article_292.html

3. بشارت، محمدعلی (1398). مقیاس چندبعدی حمایت اجتماعی ادراک شده: پرسشنامه، روش اجرا و نمره گذاری. روانشناسی تحولی: روانشناسان ایران، 15(59)، 336-338.https://sid.ir/paper/516322/fa

4. جوکار، بهرام و کمالی، فاطمه (1394). بررسی رابطه معنویت و احساس شرم و گناه. فرهنگ در دانشگاه اسلامی، 5(1)، 21-3. https://ciu.nahad.ir/article_254.html

5. Alomari, N. A., Bedaiwi, S. K., Ghasib, A. M., Kabbarah, A. J., Alnefaie, S. A., Hariri, N., Altammar, M. A., Fadhel, A. M., Altowairqi, F. M. (2022). Social anxiety disorder: Associated conditions and therapeutic approaches. Cureus. 14(12):e32687. doi: 10.7759/cureus.32687.

6. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical mannual of mental disorders: DSM-5 (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Association.

7. Bardezard, Y. A., Barahmand, U., Qanbaryjoopish, M., & Ghasimi, P. (2025). The Mediating Role of Shame and Self-criticism in Social Anxiety: An Emotion-Focused Therapy Approach. Iranian Journal of Psychiatry & Behavioral Sciences/Progress in Psychiatry & Behavioral Sciences, 19(1). DOI: 10.5812/ijpbs-156867

8. Barnett, M. D., Maciel, I. V., Johnson, D. M., & Ciepluch, I. (2021). Social anxiety and perceived social support: Gender differences and the mediating role of communication styles. Psychological reports, 124(1), 70-87.DOI: 10.1177/0033294119900975

9. Bernstein, D. P., Stein, J. A., Newcomb, M. D., Walker, E., Pogge, D., Ahluvalia, T., ... & Zule, W. (2003). Development and validation of a brief screening version of the Childhood Trauma Questionnaire. Child abuse & neglect, 27(2), 169-190.

10. Besharat, M. A. (2019). Multidimensional scale of perceived social support: questionnaire, instruction and scoring. Developmental Psychology: Iranian Psychologists, 15(59), 336-338. (in persian). https://sid.ir/paper/516322/fa

11. Chen, B., Sun, X., Huang, X., & Yao, L. (2024). Examining the reciprocal link between social anxiety and social relationships spanning from childhood to adulthood: A meta-analysis of longitudinal studies. Developmental Psychology, 60(1), 170.DOI: 10.1037/dev0001666

12. Chowdhury, S. M. R., George, F., & Gulati, S. (2023). Study of Childhood Abuse and Anxiety: An Application of Logistic Regression. Journal of Biostatistics and Epidemiology, 8(3):314-327. DOI: 10.18502/jbe.v8i3.12307

13. Cohen, T. R., Wolf, S. T., Panter, A. T., & Insko, C. A. (2011). Introducing the GASP scale: a new measure of guilt and shame proneness. Journal of personality and social psychology, 100(5), 947.

14. Cohen, J., Cohen, P., West, S. G., & Aiken, L. S. (2013). Applied multiple regression/correlation analysis for the behavioral sciences. Routledge. DOI: 10.4324/9781410606266

15. Daniel, K. E., Moulder, R. G., Boker, S. M., & Teachman, B. A. (2025). Trait social anxiety moderates the relationship between emotion-regulation strategy switching and state anxiety in daily life. Clinical Psychological Science, 13(1), 160-177.DOI: 10.1177/21677026241249192

16. Do, K. T., Paolizzi, S. G., & Hallquist, M. N. (2024). How adolescents learn to build social bonds: A developmental computational account of social explore-exploit decision-making. Developmental cognitive neuroscience, 69, 101415.DOI: 10.1016/j.dcn.2024.101415

17. Downey, C., & Crummy, A. (2022). The impact of childhood trauma on children's wellbeing and adult behavior. European Journal of Trauma & Dissociation, 6(1), 100237. DOI: 10.1016/j.ejtd.2021.100237

18. Douglas, K.R., Chan, G., Gelernter, J., Arias, A.J., Anton, R.F., Weiss, R.D., & Kranzler, H.R. (2010). Adverse childhood events as risk factors for substance dependence: Partial mediation by mood and anxiety disorders. Addictive Behaviors, 35, 7-13.DOI: 10.1016/j.addbeh.2009.07.004

19. Ebrahimi H, Dejkam M, Seghatoleslam T. (2014). Childhood Traumas and Suicide Attempt in adulthood. IJPCP; 19 (4) :275-282 (in persian). http://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-2090-fa.html

20. Fergus, T. A., Valentiner, D. P., McGrath, P. B., & Jencius, S. (2010). Shame-and guilt-proneness: Relationships with anxiety disorder symptoms in a clinical sample. Journal of anxiety disorders, 24(8), 811-815. DOI: 10.1016/j.janxdis.2010.06.002

21. Gazelle, H. (2022). Two models of the development of social withdrawal and social anxiety in childhood and adolescence: Progress and blind spots. Children, 9(5), 734. DOI: 10.3390/children9050734

22. Gilbert, P., & Miles, J.N.V. (2000). Sensitivity to put-down: Its relationship to perceptions of shame, social anxiety, depression, anger and self–other blame. Personality and Individual Differences. 29, 919 –994. DOI: 10.1016/S0191-8869(99)00230-5

23. Gonzalez, D., Mirabal, A. B., McCall, J. D., & Doerr, C. (2023). Child abuse and neglect (nursing). In StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing.

24. Halinski, R. S., & Feldt, L. S. (1970). The selection of variables in multiple regression analysis. Journal of Educational Measurement, 7(3), 151-157.

25. He, X. (2023). How Parenting Styles Influence Adults’ Social Anxiety. Parenting, 12:88-94. DOI: 10.54097/ehss.v12i.7604

26. Jesusa, V., Gutierrez, M., Alkhaibari, m., Mjmmi, m., Aloqbi, r., Majrashi, s., & Alonazi, r. (2022). Relationship between parenting style and mental health among the female adolescents in tabuk city, KSA. International Journal of Nursing Education, 14(1). DOI: 10.37506/ijone.v14i1.17737

27. Jokar, B., & Kamali, F. (2015). Relation Between Spirituality and the Feeling of Shame and Sin. Culture in Islamic University, 5(14), 3-20. https://ciu.nahad.ir/article_254.html

28. Kisely, S., Najman, J. M., & Strathearn, L. (2024). Childhood maltreatment and intimate partner violence: 30-Year follow-up of a birth cohort study. Journal of aggression, maltreatment & trauma, 33(7), 844-863. DOI: 10.1007/s10964-016-0558-3

29. Krishnamoorthy, G., Davis, P., O’Donovan, A., McDermott, B., & Mullens, A. (2021). Through benevolent eyes: the differential efficacy of perspective taking and cognitive reappraisal on the regulation of shame. International Journal of Cognitive Therapy, 14, 263-288.DOI: 10.1007/s41811-020-00085-4

30. La Greca, A. M., & Lopez, N. (1998). Social anxiety among adolescents: Linkages with peer relations and friendships. Journal of Abnormal Child Psychology, 26(2), 83–94. DOI: 10.1023/a:1022684520514

31. Liu, J., Deng, J., Zhang, H., & Tang, X. (2023). The relationship between child maltreatment and social anxiety: a meta-analysis. Journal of affective disorders, 329, 157-167.DOI: 10.1016/j.jad.2023.02.081

32. Mann, R. B., & Blumberg, F. (2022). Adolescents and social media: The effects of frequency of use, self-presentation, social comparison, and self esteem on possible self imagery. Acta Psychologica, 228, 103629. DOI: 10.1016/j.actpsy.2022.103629

33. Mattson, M., & Hall, J. G. (2011). Linking health communication with social support. In Health as communication nexus: A service-learning approach (pp. 181-218). Dubuque, IA: Kendall Hunt Publishing Company.

34. Moghtader, L., & Shamloo, M. (2019). The correlation of perceived social support and emotional schemes with students’ social anxiety. Journal of Holistic Nursing and Midwifery, 29(2), 106-112.DOI: 10.32598/JHNM.29.2.106

35. Moreno, A. G., & Jurado, M. D. M. M. (2024). Social Skills and Creativity as Elements That Enhance Resilience in Adolescence. Behavioral Sciences, 14(12), 1158.DOI: 10.3390/bs14121158

36. Oren-Yagoda, R., Rosenblum, M., & Aderka, I. M. (2024). Gender differences in shame among individuals with social anxiety disorder. Cognitive Therapy and Research, 48(4), 720-729. DOI: 10.1007/s10608-023-10461-x

37. Ostovar, S., & Razavieh, A. (2013). The study of psychometric properties of social anxiety scale for adolescents (SAS-A) for Use in Iran. Journal of Psychological Models and Methods, 3(13), 69-78. (in persian). https://jpmm.marvdasht.iau.ir/article_292.html?lang=en

38. Oyundoyin, B., Jacob, U. S., Oyundoyin, T., & Onasanya, O. (2023). Interpersonal communication skills and proactive stance to life’s puzzles among children: A review. International Journal of Home Economics, Hospitality and Allied Research, 2(2), 140-148. DOI: 10.57012/ijhhr.v2n2.010

39. Prieto-Fidalgo, Á., & Calvete, E. (2025). Bidirectional Relationships Between Dispositional Mindfulness, Looming Maladaptive Style, and Social Anxiety in Youth. Mindfulness, 16(1), 215-223. DOI: 10.1007/s12671-024-02493-5

40. Rose, D. T., & Abramson, L. Y. (1992). Development of depressive disorders: Cognitive vulnerability–stress model. In D. Cicchetti & S. L. Toth (Eds.), Developmental perspectives on depression (pp. 411–436). Rochester University Press.

41. Schuster, P., Beutel, M. E., Hoyer, J., Leibing, E., Nolting, B., Salzer, S., ... & Leichsenring, F. (2021). The role of shame and guilt in social anxiety disorder. Journal of Affective Disorders Reports, 6, 100208. DOI: 10.1016/j.jadr.2021.100208

42. Sekowski, M., Gambin, M., Cudo, A., Wozniak-Prus, M., Penner, F., Fonagy, P., & Sharp, C. (2020). The relations between childhood maltreatment, shame, guilt, depression and suicidal ideation in inpatient adolescents. Journal of affective disorders. Doi: 10.1016/j.jad.2020.07.056.

43. Sheehy, K., Noureen, A., Khaliq, A., Dhingra, K., Husain, N., Pontin, E. E., ... & Taylor, P. J. (2019). An examination of the relationship between shame, guilt and self-harm: A systematic review and meta-analysis. Clinical psychology review, 73, 101779. DOI: 10.1016/j.cpr.2019.101779

44. Swee, M. B., Hudson, C. C., & Heimberg, R. G. (2021). Examining the relationship between shame and social anxiety disorder: A systematic review. Clinical psychology review, 90, 102088. DOI: 10.1016/j.cpr.2021.102088

45. Üstündağ, A., Haydaroğlu, S., Sayan, D., & Güngör, M. (2025). The relationship between social anxiety levels and effective communication skills of adolescents participating in sports. Scientific Reports, 15(1), 1-9. DOI: 10.1038/s41598-025-00800-1

46. Xinyue, H. (2023). How parenting styles influence adults’ social anxiety. Journal of Education, Humanities and Social Sciences. 12:88-94. DOI: 10.54097/ehss.v12i.7604

47. Xu, H., Luo, X., Shen, Y., & Jin, X. (2023). Emotional abuse and depressive symptoms among the adolescents: the mediation effect of social anxiety and the moderation effect of physical activity. Front. Public Health 11:1138813. doi: 10.3389/fpubh.2023.1138813.

48. van Eickels, R. L., Siegel, M., Juhasz, A. J., & Zemp, M. (2025). The parent–child relationship and child shame and guilt: A meta‐analytic systematic review. Child Development, 96(3):907-929. DOI: 10.1111/cdev.14212

49. Zhang, H., Zhu, X., Zhang, H., Xie, X., Wei, E., & Huang, W. (2025). The relationship between childhood trauma and social anxiety in college students: the mediating role of evaluation fear. BMC psychiatry, 25(1), 280. DOI: 10.1186/s12888-025-06668-9

50. Zimet, G. D., Dahlem, N. W., Zimet, S. G., & Farley, G. K. (1988). The Multidimensional Scale of Perceived Social Support. Journal of Personality Assessment, 52(1), 30–41. https://doi.org/10.1207/s15327752jpa5201_2