fa ارتقاء ایستادگی و رواندرستی رانندگان اتوبوس: مطالعه اثربخشی مقدماتی عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">ایستادگی با سلامت روانی و رواندرستی رابطۀ مستقیم دارد و به‌عنوان یک منبع مقاومت درونی، تأثیرات منفی تنیدگی را کم می</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">کند و از بروز اختلال</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">های جسمانی و روانی پیش</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">گیری به‌عمل می</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">آورد. رواندرستی با سلامت بهتر، افزایش رضایت شغلی و کاهش غیبت از کار به‌طور مستقیم رابطه دارد. هدف از پژوهش حاضر، ارتقاء ایستادگی و رواندرستی در رانندگان اتوبوس شرکت واحد اتوبوسرانی شهر تهران بود. روش پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی با طرح پیش</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">آزمون- پس‌آزمون تک‌گروهی بود. به‌منظور انجام پژوهش، تعداد 204 نفر از رانندگان شرکت واحد اتوبوسرانی شهر تهران که برای شرکت در یک دورۀ آموزشی مداخلات روانی- اجتماعی رانندگان توسط این شرکت معرفی شده &shy;بودند، ابتدا به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و سپس به‌صورت تصادفی در ده گروه تقسیم شدند و آموزش</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">‌های مدیریت خشم، رانندگی انتقام ‌جویانه، ارتباط مؤثر و مدیریت تنیدگی را دریافت کردند. ابزار&nbsp; به‌کار برده شده شامل سیاهه سلامت روان</span></span><span dir="LTR"> MHI-28 </span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">و مقیاس ایستادگی بود. برای جمع</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">آوری داده</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">ها از شرکت</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">‌کنندگان خواسته شد در دو مرحله پیش و پس‌آزمون به ابزارهای پژوهش پاسخ دهند. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس چندمتغیری با طرح اندازه</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">گیری‌های مکرر و آزمون </span></span><span dir="LTR">t</span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> همبسته تحلیل شدند. نتایج حاصل از داده</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">های مقیاس سلامت روان (با دو خرده&shy;مقیاس) نشان داد، میانگین</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">های دو مرحله پیش</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">آزمون و پس</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">آزمون تفاوت معناداری دارند (6/22 =</span></span><span dir="LTR">, F</span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> 0/003&nbsp;</span></span><span dir="LTR"><</span> <span dir="LTR">p</span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">). این یافته حاکی از اثربخش بودن دورۀ آموزشی مداخلات روانی- اجتماعی رانندگان دارد که میزان اثربخشی این دوره بر مولفۀ درماندگی روانشناختی بیشتر از مؤلفه رواندرستی بوده است. به‌عبارتی دیگر، دوره آموزشی مذکور توانسته است بیشتر موجب کاهش درماندگی روانشناختی شود تا این</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">که بتواند موجب ارتقاء رواندرستی گردد. دیگر یافته حاصل از آزمون </span></span><span dir="LTR">t</span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> مربوط به سیاهه ایستادگی، نشان داد میانگین مراحل پیش</span></span> <span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">آزمون و پس‌آزمون تفاوت معناداری از هم ندارند (1/48- = </span></span><span dir="LTR">, t</span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;"> 0/005 < </span></span><span dir="LTR">p</span><span style="font-family:b zar;"><span style="font-size:12.0pt;">). به‌عبارتی دیگر، دورۀ آموزشی مداخلات روانی- اجتماعی رانندگان نتوانسته است بر ارتقاء مؤلفه ایستادگی تأثیر داشته باشد. </span></span></div> <div style="text-align: justify;">There are a direct correlation among psychological hardiness, mental health and psychological well-being. It is an internal resistance source that reduce the negative stresses and prevent outbreak of Physical and mental disorders. Also, psychological well-being is associated directly with better health, the increase of job satisfaction and the decrease of absence from work. The aim of this study was to promote psychological hardiness and psychological well-being of bus drivers in the city of Tehran. The research method was quasi-experimental with pretest-posttest control group design. In order to carry out this research, 204 bus drivers of the buses company in Tehran who were introduced by this company to participate in a training course, were selected according to the convenience sampling procedure, and were then randomly assigned to ten groups who received the trainings of anger and driving management, effective communication, and stress management. The instruments were Mental Health Inventory- 28 and Hardiness Inventory. In order to collect the data, the participants were asked to answer the questionnaires during pre and post-test stages. The data were analysed&nbsp; by multivariate analysis of variance with repeated measures design and dependent t-test. The results of two subscales of mental health showed significant differences between the means of pretest and posttest scores (P<0.003, F=6.22). It means that the training course has been effective in the area of psychological distress more than psychological well-being. In other words, this training course could reduce psychological distress more than enhancing psychological well-being. Another finding of t-test procedure regarding psychological hardiness scale showed that the means of pretest and posttest scores were not significantly different (P>0.005, t= -1.48). In other words, the training course could not be effective on the promotion of psychological hardiness. <span dir="RTL"></span></div> رواندرستی, راننده اتوبوس, ایستادگی, سلامت روان, مداخله روانشناختی. psychological well-being, bus driver, psychological hardiness, mental health, psychological intervention 323 337 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-1-23&slc_lang=fa&sid=1 Mohsen Shokoohi-Yekta محسن شکوهی یکتا myekta@ut.ac.ir 1003194753284600403 1003194753284600403 Yes Tehran University دانشگاه تهران Saee'd Akbari Zardkhaneh سعید اکبری زردخانه 1003194753284600404 1003194753284600404 No Shahid Beheshti University دانشگاه شهید بهشتی GholamReza Sohrabpour غلامرضا سهرابپور 1003194753284600405 1003194753284600405 No Tehran University دانشگاه تهران