Journal of Psychological Science

fa مدل ساختاری عوامل موثر بر تمایل به انتخاب رشته ریاضی و فیزیک: آزمون نظریه انتظار_ارزش ایکلس ویگفیلد The Structural model of factors influencingthe mathematical field of study selection: An Expectancy-Value Theory Examination تخصصي Special پژوهشي Research زمینه: انتخاب رشته تحصیلی، یکی از مهم‌ترین تصمیماتی است که دانشآموز در زندگی خود می‌گیرد. عوامل متعددی در این تصمیم‌گیری تأثیرگذار هستند. باتوجه به سرنوشت‌ساز بودن این مرحله در زندگی دانش‌آموزان، ضرورت دارد تا نقش عوامل مختلف مانند عوامل محیطی، شناختی و انگیزشی بر انتخاب رشته تحصیلی مورد بررسی علمی قرار گیرد؛ اما تاکنون مطالعه‌ای که به تعیین سهم هریک از عوامل بپردازد انجام نشده است. هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی عوامل محیطی، شناختی و انگیزشی مؤثر بر تمایل به انتخاب رشته علوم ریاضی و فیزیک در ایران بود. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی و از نوع همبستگی بود. شرکت‌کنندگان 400 نفر از دانش آموزان پایه نهم شهر یاسوج بودند که به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای تصادفی انتخاب شدند. همه آن‌ها پرسشنامه‌های ارزش تکلیف و انتظار موفقیت ژو و همکاران (2013)، هوش چندگانه مکنزی (1999)، حافظه هیجانی، مکان کنترل نویکی و استریکلند (1973) و مجموعه پرسشنامههای نظر معلم در مورد پیشرفت ریاضی قبلی دانش‌آموز، نظر والدین در مورد انتخاب رشته ریاضی و مقیاس تمایل به انتخاب رشته ریاضی و فیزیک که توسط واعظفر و همکاران (منتشر نشده) تدوین شده را تکمیل کردند. روابط درونی متغیرها با مدل معادلات ساختاری در نرم‌افزار لیزرل آزمون شد. یافته‌ها: باورهای اجتماعی‌کنندگان بر تمایل به انتخاب رشته ریاضی و فیزیک اثر غیرمستقیم ساختاری داشت (05/0 p<). همچنین پیشرفت ریاضی قبلی بر تمایل به انتخاب رشته ریاضی و فیزیک اثر غیرمستقیم ساختاری داشت، اما هوش چندگانه بر تمایل به انتخاب رشته ریاضی و فیزیک اثر غیرمستقیم ساختاری نداشت. همچنین ارزش تکلیف بر تمایل به انتخاب رشته ریاضی و فیزیک اثر مستقیم ساختاری داشت (05/0 p<). نتیجه‌گیری: با توجه به این یافته‌ها، می‌توان به طراحی برنامه‌های مشاوره تحصیلی و آموزشی هدفمند تر برای دانش‌آموزان پرداخت تا آنها بتوانند تصمیمات تحصیلی خود را بر اساس اطلاعات بهتری بگیرند. همچنین، معلمان و والدین می‌توانند از این یافته‌ها بهره‌برداری کنند تا نقش خود در هدایت دانش‌آموزان به رشته‌های ریاضی و فیزیک را بهتر درک کرده و به انتخاب‌های موفق‌تری برای آنها کمک کنند.   Background: The choice of a field of study is one of the most important decisions a student makes in their life. Several factors influence this decision. Given the pivotal nature of this stage in students' lives, it is essential to scientifically investigate the roles of various factors such as environmental, cognitive, and motivational factors in the selection of a field of study. However, so far, no study has been conducted to determine the contribution of each of these factors. Aims: The aim of this research was to investigate the environmental, cognitive, and motivational factors influencing the inclination to choose a major in mathematics and physics in Iran. Methods: The current research employed a descriptive correlational method. The participants consisted of 400 ninth-grade students from Yasuj city, who were selected through a multi-stage cluster random sampling method. All of them completed questionnaires on task value and expectancy of success (Jo et al., 2013), multiple intelligences (McKenzie, 1999), emotional intelligence, locus of control, previous math achievement, teacher's perception of previous math achievement, parent's opinion on choosing a math-related major, and a scale measuring the inclination to choose a major in mathematics and physics (Vaezirifar et al., unpublished). The internal relationships between variables were tested using structural equation modeling in the Lisrel software. Results: The social beliefs of the participants had an indirect structural effect on the inclination to choose a major in mathematics and physics (p < 0.05). Additionally, previous math achievement had an indirect structural effect on the inclination to choose a major in mathematics and physics, while multiple intelligences did not have a direct structural effect on the inclination to choose a major in mathematics and physics. Furthermore, task value had a direct structural effect on the inclination to choose a major in mathematics and physics (p < 0.05). Conclusion: Based on these findings, it is possible to design more targeted educational and counseling programs for students so that they can make better-informed academic decisions. Furthermore, teachers and parents can benefit from these findings to better understand their role in guiding students toward mathematics and physics majors and assisting them in making more successful choices. Ultimately, this research can contribute significantly to promoting mathematical and physical sciences in society and developing a highly skilled human resource base in these fields.   تمایل به انتخاب رشته ریاضی و فیزیک, حافظه هیجانی, خود پنداره تحصیلی, انتظار موفقیت, ارزش تکلیف Emotional intelligence, academic self-concept, expectancy of success, task value. 1507 1526 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2224-2&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Saied Vaezifar سیدسعید واعظ فر svaezfar@yahoo.com 4251021665 100319475328460037133 No Ph.D. Student in Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Semnan University, Semnan, Iran. دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. Siavash Talepasand سیاوش طالع پسند stalepasand@semnan.ac.ir 0040858154 100319475328460037134 Yes Associate Professor in the Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Semnan University, Semnan, Iran. دانشیار گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. Mohamad ali Mohamadifar محمدعلی محمدی فر alimohammadyfar@semnan.ac.ir 0061317373 100319475328460037135 No Associate Professor in the Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Semnan University, Semnan, Iran. دانشیار گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. Isacc Rahimianbogar اسحاق رحیمیان بوگر i_rahimian@semnan.ac.ir 2539398723 100319475328460037136 No Associate Professor in the Department of Clinical Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Semnan University, Semnan, Iran. دانشیار گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران.