Journal of Psychological Science

fa اثربخشی آموزش برنامه کاهش استرس بر اساس ذهن‌آگاهی بر استرس شغلی و بهزیستی روان‌شناختی مدیران The Efficacy of the Mindfulness-Based Stress Reduction Program Training on Managers’ Job Stress and Psychological Well-Being عمومى General پژوهشي Research زمینه: مدیران میانی سازمان‌ها مسئول پیاده‌سازی سیاست‌ها و برنامه‌های تصویب‌شده به وسیلۀ مدیران عالی و مسئول نظارت، هماهنگی و کنترل فعالیت‌های مدیران عملیاتی هستند. درنتیجه به مرور زمان به علت استرس زیاد وارد شده به آن‌ها سطح بهزیستی روان‌شناختی‌شان پایین می‌آید. هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش برنامه کاهش استرس بر اساس ذهن‌آگاهی بر استرس شغلی و بهزیستی روان‌شناختی بود. روش: پژوهش حاضر از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی مدیران میانی شرکت توزیع نیروی برق منطقه‌ای خوزستان در سال 1402 بودند که از میان آن‌ها 52 نفر به روش تصادفی ساده انتخاب و به‌ صورت تصادف در دو گروه آزمایش (26 نفر) و گواه (26 نفر) تقسیم شدند. اعضای گروه آزمایش طی 8 جلسه 90 دقیقه‌ای تحت آموزش برنامه کاهش استرس بر اساس ذهن‌آگاهی (کابات زین و همکاران، 1992) قرار گرفتند. ابزارهای مورد استفاده در پژوهش شامل پرسشنامه‌های استرس شغلی (راس و آلتمایر، 1994) و بهزیستی روان‌شناختی (ریف، 1989) بودند. تحلیل داده‌ها با استفاده از تحلیل کواریانس چندمتغیره در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 انجام شد. یافته ها: نتایج نشان داد که برنامه کاهش استرس بر اساس ذهن‌آگاهی سبب کاهش استرس شغلی و افزایش بهزیستی روان‌شناختی در مرحله پس‌آزمون شد (0001/0 >p). نتیجه‌گیری: بر  اساس نتایج پژوهش می‌توان گفت آموزش فنون ذهن‌آگاهی بر بهبود استرس شغلی و ارتقا بهزیستی روان‌شناختی مدیران موثر بود. از این‌رو برای عملکرد بهتر مدیران در جهت کاهش استرس شغلی و افزایش بهزیستی روان‌شناختی آموزش فنون ذهن‌آگاهی می‌تواند مؤثر واقع شود.   Background: Middle managers in organizations are responsible for implementing policies and plans approved by top managers and also monitoring, coordinating, and controlling the operational managers’ activities. Thus, their psychological well-being level declines over time due to the high stress imposed on them. Aims: The present study aimed to investigate the effectiveness of the mindfulness-based stress reduction program training on job stress and psychological well-being. Methods: The present research was a quasi-experimental study with a pretest-posttest design and a control group. The research statistical population consisted of all middle managers in Khuzestan Regional Power Distribution Company in 2023, among whom 52 people were selected by simple random sampling method and were assigned to two experimental (n=26) and control (n=26) groups randomly. The participants in the experimental group received eight 90-minute sessions of the mindfulness-based stress reduction program (Kabat-Zinn et al., 1992) training. The tools used in the research included the Job Stress Scale (Ross and Altmaier, 1994) and the Psychological Well-Being Scale (Reif, 1989). Data analysis was performed using multivariate analysis of covariance (ANCOVA) in SPSS version 26 software. Results: The results indicated that the mindfulness-based stress reduction program reduced job stress and elevated psychological well-being in the post-test phase (p<0.0001). Conclusion: According to the research results, it can be said that the training of mindfulness techniques was effective in improving managers’ job stress and promoting their psychological well-being. Thus, the training of mindfulness techniques can be effective in managers’ better performance in order to decrease job stress and increase psychological well-being. استرس شغلی, بهزیستی روان‌شناختی, کاهش استرس بر اساس ذهن‌آگاهی, مدیران میانی job stress, psychological well-being, middle managers mindfulness-based stress reduction 45 60 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2516-1&slc_lang=fa&sid=1 Sadaf Kazemi Shahandashti صدف کاظمی شاهان‌دشتی S.sa.kazemi@gmail.com 2130101852 100319475328460044949 No Ph.D Candidate in Psychology, Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. دانشجوی دکتری روان‌شناسی، گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Nasrin Arshadi نسرین ارشدی narshadi@scu.ac.ir 1972018221 100319475328460044950 Yes Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran. استاد گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Kioumars Beshlideh کیومرث بشلیده k.beshlideh@scu.ac.ir 2002458030 100319475328460044951 No Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran استاد گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. Bahram Peymannia بهرام پیمان نیا b.peymannia@scu.ac.ir 5269595982 100319475328460044952 No Department of Psychology, Faculty of Education and Psychology, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran استادیار گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.