Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی روش های آموزش بازتوانی شناختی رایانه ای و آموزش نقشه مفهومی بر توجه و تمرکز دانش آموزان ADD Comparison of the efficacy of computer cognitive rehabilitation training methods and concept map training on the attention, focus of ADD students تخصصي Special پژوهشي Research زمینه: نقص توجه و تمرکز یکی از اختلالات شایع دوران کودکی و بزرگسالی است و بر روی عملکرد و انگیزه تحصیلی بسیاری از دانشآموزان تأثیر منفی بجا میگذارد. تاکنون برای بهبود توجه و تمرکز این افراد آموزشهای مختلفی مانند بازتوانی شناختی رایانهای و آموزش نقشه مفهومی در مطالعات جداگانه انجام شده است؛ ولی هیچ مطالعهای به مقایسه آموزش بازتوانی شناختی رایانهای و آموزش نقشه مفهومی در جهت بهبود توجه و تمرکز نپرداخته است. هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی آموزش بازتوانی شناختی رایانهای و آموزش نقشه مفهومی بر توجه و تمرکز دانش آموزان دارای نقص توجه و تمرکز بود. روش: روش پژوهش حاضر آزمایشی و از سری طرحهای پیشآزمون – پسآزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش را تمامی دانشآموزان مقطع متوسطه دختر شهر تهران در سال تحصیلی 1400-1399 تشکیل دادند. نمونه پژوهش 60 نفر از دانشآموزان دارای مشکلات نقص توجه بود که به روش نمونهگیری تصادفی چند مرحلهای انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی و گواه گمارده شدند. ابزار گردآوری اطلاعات آزمون عملکرد دیداری – شنیداری (سندفورد و ترنر، 1994) و آزمون محقق ساخته درک مطلب بود. گروه بازتوانی شناختی رایانهای آموزش مبتنی بر الگوی (کاپیتان لاگ، 2018) در 8 جلسه 30 دقیقهای دریافت کردند، گروه دوم آموزش نقشه مفهومی را مبتنی بر الگوی (پاپاداگیس و همکاران، 2022) همزمان دریافت کردند و گروه گواه آموزش صرف کلاسی دریافت کرد. برای تحلیل دادهها از تحلیل کوواریانس تک متغیری با استفاده از نرمافزار SPSS.26 استفاده شد. یافته ها: نتایج تحلیل کوواریانس تک متغیری نشان داد که آموزش بازتوانی شناختی رایانهای بر توجه و تمرکز دانشآموزان دارای نقص توجه و تمرکز اثربخشی مثبت داشته است (001/0 >P). نتایج آزمونهای تعقیبی بنفرونی نشان داد که بین اثربخشی دو مداخله بازتوانی شناختی رایانهای و آموزش نقشه مفهومی تفاوت معناداری وجود دارد (001/0 >P). از بین دو روش آموزشی روش آموزش بازتوانی شناختی رایانه ای بر توجه و تمرکز اثربخشتر بود. نتیجه‌گیری: نتایج نشان دادند آموزش بازتوانی شناختی رایانهای بر توجه و تمرکز دانشآموزان دارای نقص توجه و تمرکز اثربخش بود درحالیکه آموزش نقشه مفهومی بر توجه و تمرکز اثربخش نبود.   Background: Attention deficit is one of the most common disorders during childhood and adulthood, negatively affecting the academic performance and motivation of many students. Various interventions, such as computerized cognitive rehabilitation and concept mapping training, have been implemented in separate studies to improve attention and focus in these individuals. However, no study has yet compared the efficacy of computerized cognitive rehabilitation and concept mapping training in enhancing attention and focus. Aims: The purpose of this study was to compare the efficacy of computerized cognitive rehabilitation training and concept map training on the attention and concentration of students with attention deficit and concentration. Methods: The research was applied in terms of purpose and quasi-experimental methodology in a series of pre-test-posttest designs with a control group. The statistical population of the study consisted of all female high school students in Tehran in the academic year 2020-2021. The sample consisted of 60 students with attention deficit problems who were selected by a multi-stage random sampling method and randomly assigned to two experimental and control groups. In the pre-test and post-test, students responded to an integrated survey of audio-visual performance (Sandford & Turner, 1994) and a researcher-made reading comprehension test appropriate to the pre-test and post-test. Results: The results of univariate analysis of covariance showed that computerized cognitive rehabilitation training and concept map training were effective on the attention and concentration of students with attention deficits and concentration (P< 0.001). The results of Bonferroni’s post hoc tests showed that there was a significant difference between the effectiveness of the two interventions: computerized cognitive rehabilitation and concept map training. Conclusion: The results showed that computerized cognitive rehabilitation training was effective on the attention and concentration of students with attention deficits and concentration, while concept map training was not effective on attention and concentration, and concept map training was effective on reading comprehension, while computerized cognitive rehabilitation was not effective on reading comprehension.   بازتوانی شناختی رایانه ای , نقشه مفهومی, توجه و تمرکز computer cognitive rehabilitation, concept map, attention and focus 107 126 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-1425-1&slc_lang=fa&sid=1 farkhondeh ahmadabadi فرخنده احمدآبادی fafa.haji@yahoo.com 0732329272 No PhD student in Educational Psychology, Department of Educational Psychology, Science and Research Unit, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشجوی دکترای روانشناسی تربیتی، گروه روان شناسی تربیتی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. aliakbar saif علی اکبر سیف aliakbarsaif@yahoo.com 3961575762 Yes Professor, Department of Psychology, Islamic Azad University, Science and Research Unit, Tehran, Iran استاد گروه روان شناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. narges babakhani نرگس باباخانی Babakhani.n461@gmail.com 0602329434 No Associate Professor, Department of Psychology, Islamic Azad University, Roudhan Branch, Tehran, Iran دانشیار، گروه روان شناسی، واحد رودهن، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.