Journal of Psychological Science

fa ساخت، طراحی و ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه تسهیل‌گرهای مشارکت والدینِ دانش‌آموزان در دوره‌های آموزش خانوادۀ مدارس Construction, Design, and Psychometric Properties of Questionnaire of Students' Parents Participation Facilitators in the School's Family Training Courses تخصصي Special پژوهشي Research زمینه: مدارس اصلی ترین نهاد تعلیم و تربیت قلمداد میگردند و عملکرد موفق این نهاد بدون حضور پررنگ و مشارکت همه جانبه والدین قابل تحقق نمیباشد. از سوی دیگر والدین اولین معلمان کودکان به شمار میآیند و اهمیت مشارکت و توانمندسازی آنها در دورههای آموزشی بر هیچ یک از متخصصان امر آموزش و پرورش و سیاست‌گذاران آموزشی پوشیده نیست. هدف: هدف پژوهش حاضر، ساخت، طراحی و بررسی ویژگی‌های روان‌سنجی پرسشنامه تسهیل‌گرهای مشارکت والدین در دوره‌های آموزش خانواده بود. روش: روش پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی بود که در مرحله اول پژوهش کیفی و به روش تحلیل مضمون انجام شد و در مرحله کمی یک مطالعه توصیفی از نوع توسعهای- کاربردی طراحی و اجرا شد. جامعه آماری در بخش کیفی کلیه متخصصان حوزه روانشناسی خانواده و روان‌سنجی استان زنجان بود؛ نمونه پژوهش 12 نفر از متخصصان نامبرده بودند که به روش نمونهگیری در دسترس تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. جامعه آماری در بخش کمّی کلیه والدین دانشآموزان شهر زنجان در سال تحصیلی 1400-1399 بود. نمونه پژوهش 2217 نفر از والدین دانشآموزان بود که به روش نمونهگیری تصادفی طبقهای انتخاب شدند. دادههای جمعآوری شده با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، با استفاده از نرمافزار SPSS.26 و AMOS.24 انجام شد. یافته ها: نتایج روایی صوری و محتوایی پرسشنامه به صورت کیفی و کمّی تأیید شد. همچنین، با انجام تحلیل عاملی اکتشافی به روش مؤلفه‌های اصلی روی گویه‌های این پرسشنامه، پنج عامل با نام‌های «تسهیل‌گرهای شخصی و خانوادگی»، «تسهیل‌گرهای مربوط به مدرسه»، «تسهیل‌گرهای مربوط به مدرّس و محتوای دوره‌ها»، «ترجیحات و نیازهای والدین»، «انگیزه‌های بیرونی والدین» استخراج و نام‌گذاری شدند. همسانی درونی پرسشنامه به روش آلفای کرونباخ برای هر کدام از مؤلفهها بالاتر از 60/0 بود. یافته‌های تحلیل عامل تأییدی نیز نشان داد که پرسشنامه تسهیل‌گرهای مشارکت والدین برازنده داده‌هاست (001/0p<). نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان داد که پرسشنامه مذکور به عنوان ابزاری معتبر و پایا می‌تواند مورد استفاده پژوهشگران حوزه خانواده و تعلیم و تربیت قرار گیرد.   Background: Schools are considered the main educational institution and the successful performance of this institution cannot be achieved without the strong presence and comprehensive participation of parents. On the other hand, parents are children's first teachers, and the importance of their participation and empowerment in educational courses is not hidden from any education experts and policymakers. Aims: The purpose of this study was to construct, design, and investigate the psychometric properties of Questionnaire of Students' Parents Participation Facilitators in the School's Family Training Courses. Methods: The research method was a mixed exploratory research. In the first phase of the study, research method was qualitative and used the theme analysis. However, in the quantitative phase, a descriptive study of the developmental-applied type was designed and conducted. The statistical population in the qualitative phase include all specialists in family psychology and psychometrics in Zanjan province; The sample consisted of 12 experts who were selected using available sampling method until theoretical saturation was reached. The statistical population in the quantitative section consisted of all parents of students in the Zanjan province in the academic year 2020-2021. The sample consisted of 2217 parents of students who were selected by stratified random sampling method. The collected data were analyzed using exploratory and confirmatory factor analysis using SPSS.26 and AMOS.24 software. Results: The results of the face and content validity of the questionnaire were confirmed qualitatively and quantitatively. Also, the results of exploratory factor analysis were extracted and named on the items of this questionnaire using the principal component method, five factors named «personal and family facilitators», «school-related facilitators», «facilitators related to the teacher and the content of the courses», «parents' preferences and needs», and «parents' external motivations» were extracted and named. The consistency of the questionnaire using Cronbach's alpha method for each of the factors was higher than 0.60. The findings of confirmatory factor analysis also showed that the Parental Participation Facilitator Questionnaire is relevant to the data (p< 0.001). Conclusion: The results of this research showed that the mentioned questionnaire can be used by researchers in the field of family and education as a valid and reliable instrument.   اعتبار و روایی, تسهیل‌گرهای مشارکت والدین, دوره‌های آموزش خانواده validity and reliability, facilitators of parental participation, family trainig courses 55 75 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2648-1&slc_lang=fa&sid=1 Mina Mohebbi مینا محبی Minamohebbi@cfu.ac.ir 1467464546 100319475328460041181 Yes Assistant Professor of Department of Psychology and Counselling, Farhangian University, P.O. Box 14665-889, Tehran, Iran. استادیار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران. Mojtaba Ashouri مجتبی عاشوری Ashouri_M@tabrizu.ac.ir 4372260318 100319475328460041182 No Ph.D in Educational Psychology, Faculty of Education and Psychology, University of Tabriz, Tabriz, Iran. دکتری روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Fatemeh Alizadeh Maralani فاطمه علیزاده مارالانی Falizadeh.maralani@gmail.com 1111111111 100319475328460041183 No MA in Educational Psychology, Faculty of Education and Psychology, University of Tabriz, Tabriz, Iran. کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Tahereh Elahi طاهره الهی Telahi@znu.ac.ir 1111111111 100319475328460041184 No Associate Professor of Department of Psychology, Faculty of Humanities, University of Zanjan, Zanjan, Iran. دانشیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.