Journal of Psychological Science

fa ساخت و رواسازی برنامه واقعیت مجازی برای درمان ترس از پرواز Development and validation of a virtual reality program for the treatment of aerophobia تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: واقعیت مجازی (VR) به ‌عنوان ابزاری نوآورانه در حوزه درمان، به ‌ویژه برای درمان هراس‌ های خاص از جمله ترس از پرواز (آویوفوبیا)، جایگاه ویژه‌ ای یافته است و امکان مواجهه تدریجی و ایمن افراد با عامل ترس را فراهم می ‌کند. درمان‌ های سنتی برای ترس از پرواز، علی ‌رغم اثربخشی خود، اغلب چالش‌ های اجرایی دارند و می‌توانند برای افراد اضطراب زیادی ایجاد کنند. اگرچه پتانسیل VR در درمان هراس ‌های خاص و آویوفوبیا بسیار امیدوارکننده است، شکاف ‌های پژوهشی قابل‌توجهی در زمینه طراحی، اعتبارسنجی و بررسی اثربخشی بلندمدت برنامه ‌های VR وجود دارد. بیشتر پژوهش‌ های پیشین بر بررسی امکان‌ سنجی استفاده از VR متمرکز بوده ‌اند و سؤال ‌هایی درباره پیکربندی بهینه برنامه و ویژگی‌ های فردی کاربر که می ‌تواند در اثربخشی و پایداری نتایج تأثیرگذار باشد، بدون پاسخ مانده است. هدف: پژوهش حاضر با هدف اعتباریابی برنامه واقعیت مجازی (VR) جهت کاهش هراس از پرواز انجام شد. روش: این پژوهش در مرحله نخست از نوع روایی سنجی و در مرحله اجرای مقدماتی از نوع نیمه آزمایشی از نوع پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل بود. نمونه مورد مطالعه شامل 26 نفر در سال 1403-1402 بودند که از طریق نمونه گیری در دسترس انتخاب، و به طور تصادفی به دو گروه آزمایش (13 نفر) و گروه کنترل (13 نفر) تقسیم شدند. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه هراس از پرواز (FFQ-II) و برنامه واقعیت مجازی (VR) بود. جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از تحلیل واریانس (مرکب یا مختلط) استفاده شد. یافته ها: نتایج نشان داد که بین گروه کنترل و آزمایش در خصوص هراس از پرواز، در سطح (001 /0 >P) معنادار است. نتیجه‌ گیری: به طور کلی نتایج پژوهش حاضر نشان داد که برنامه واقعیت مجازی (VR) بر کاهش هراس از پرواز مؤثر است.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Virtual reality (VR) has found a special place as an innovative tool in the field of therapy, especially for the treatment of specific phobias, including the fear of flying (aviophobia), and allows people to gradually and safely face the fear factor. Traditional treatments for fear of flying, despite their effectiveness, often have implementation challenges and can cause a lot of anxiety for people. Although the potential of VR in the treatment of specific phobias and aviophobia is promising, there are significant research gaps in the design, validation, and long-term effectiveness of VR programs. Most of the previous researches have focused on investigating the feasibility of using VR, and questions about the optimal configuration of the program and the individual characteristics of the user that can influence the effectiveness and sustainability of the results remain unanswered. Aims: The present study aimed to validate a virtual reality (VR) program to reduce the fear of flying. Methods: In the initial phase, this research was of an exploratory-descriptive type, and in the preliminary implementation phase, it was a quasi-experimental pre-test-post-test design with a control group. The study sample consisted of 26 individuals in 2023-2024 who were selected through convenience sampling and randomly assigned to two experimental (13 people) and control (13 people) groups. The research instruments included the Fear of Flying Questionnaire (FFQ-II) and a virtual reality (VR) program. Analysis of variance (mixed or mixed) was used to analyze the data. Results: The results showed that there was a significant difference between the control and experimental groups regarding fear of flying at the level of P < 0.001. Conclusion: Overall, the results of the present study showed that the virtual reality (VR) program was effective in reducing the fear of flying.</div> واقعیت مجازی, ترس از پرواز, درمان, رواسازی برنامه virtual reality, aerophobia, treatment, program validation 1 16 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-800-3&slc_lang=fa&sid=1 Tahereh Lotfizadeh طاهره لطفی زاده tahereh57fm@yahoo.com 100319475328460043687 100319475328460043687 No Ph.D Candidate in Counseling, Department of Education and Counseling, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. دانشجوی دکتری مشاوره، گروه تربیت و مشاوره، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Hossein Zare حسین زارع h_zare@pnu.ac.ir 2229160621 100319475328460043688 Yes Professor, Department of Psychology, Payam Noor University, Tehran, Iran استاد، گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. Mir Shahram Safari میرشهرام صفری safari@sbmu.ac.ir 2750600146 100319475328460043689 No Assistant Professor, Neuroscience Research Center, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. استادیار، مرکز تحقیقات علوم اعصاب، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. Kambiz Poshneh کامبیز پوشنه kam.poshneh@iauctb.ac.ir 100319475328460043690 100319475328460043690 No Associate Professor, Department of Education and Counseling, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran دانشیار، گروه تربیت و مشاوره، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Mohammad Asayesh محمدحسن آسایش asayesh@ut.ac.ir 100319475328460043691 100319475328460043691 No Assistant Professor, Department of Counseling, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran. استادیار، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.