Journal of Psychological Science

fa هنجاریابی ابزار سنجش هوش ورزشی در نمونه ورزشکاران و غیرورزشکاران: کاربرد مدل های چندبعدی نظریه سوال پاسخ Norming of the Sports Intelligence Measurement Tool in Samples of Athletes and Non-Athletes: Application of Multidimensional Item Response Theory Models تخصصي Special پژوهشي Research زمینه: هوش ورزشی به عنوان توانایی پردازش و واکنش مؤثر به محرک‌های محیطی نقش کلیدی ایفا می‌کند.. بسیاری از مطالعات به اهمیت مؤلفه‌های هوش در موفقیت ورزشی پرداخته‌اند، اما ابزارهای موجود تنها به ارزیابی جنبه‌های محدودی از هوش ورزشی پرداخته و به طور جامع توانایی‌های چندگانه ورزشکاران را در شرایط پویا نمی‌سنجند. این شکاف پژوهشی نیاز به طراحی ابزاری جامع را برجسته می‌سازد که بتواند با ارزیابی چندبعدی، درک دقیق‌تری از توانمندی‌های شناختی و عملکردی ورزشکاران ارائه دهد. هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی ساختار عاملی و ارائه هنجارهای ابزار هوش ورزشی در میان ورزشکاران و غیرورزشکاران در سال 1401 بود. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی تحلیلی و از نوع توسعه ابزار بود. جامعه آماری شامل تمامی ورزشکاران و غیرورزشکاران 16 تا 35 ساله استان البرز بود که از میان آنها با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس تعداد 624 نفر انتخاب شدند. در این پژوهش علاوه ابزار هوش ورزشی (پژوهشگرساخته، 1403) از آزمون هوش (کتل، 1961) استفاده شد. جهت تحلیل آماری از مدلهای چندبعدی نظریه سؤال پاسخ، آلفای طبقهبندیشده، آلفای کرانباخ، رتبههای درصدی و نمرات T استفاده شد و دادهها با نرمافزارهای SPSS نسخه 27، نرم افزار R نسخه 4.0.2 مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها: نتایج بررسی روایی ابزار با مدلهای چندبعدی نظریه سؤال پاسخ، پنج عامل ابزار هوش ورزشی تأیید کرد. همچنین همبستگی بین هر یک از ابعاد ابزار هوش ورزشی با آزمون هوش کتل نیز مثبت معنی دار بود (05/0 >P) که نشان داد روایی ملاکی نیز برقرار است. اعتبار ابزار هوش ورزشی با روش آلفای‌کرونباخ برای هر یک از پنج عامل آن بیشتر از 6/0 محاسبه شد که مطلوب و قابل‌پذیرش بود. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج پژوهش حاضر و اهمیت ارزیابی هوش ورزشی به‌ویژه بین نوجوانان ورزشکار، می‌توان تأیید کرد که ابزار هوش ورزشی، ابزاری مناسب و معتبر برای ارزیابی هوش ورزشی افراد بزرگسال 16 تا 35 سال است و براساس هنجارهای ارائه شده می توان وضعیت فرد را در جامعه تعیین کرد. لذا توصیه میشود از این ابزار برای سنجش هوش ورزشی استفاده شود و براساس آن به تعیین نیازهای آموزشی پرداخته شود.    Background: Sports intelligence plays a critical role as the ability to process and respond effectively to environmental stimuli. Numerous studies have examined the importance of intelligence components in athletic success, yet existing tools only assess limited aspects of sports intelligence and fail to comprehensively measure athletes' multifaceted abilities in dynamic conditions. This research gap highlights the need to design a comprehensive tool capable of multidimensional assessment, offering a more precise understanding of athletes' cognitive and functional capabilities. Aims: The aim of this study was to analyze the factorial structure and provide norms for the Sports Intelligence Tool among athletes and non-athletes in 2022. Methods: This descriptive-analytical study utilized an instrument development approach. The statistical population included all athletes and non-athletes aged 16 to 35 in Alborz Province, from whom a sample of 624 participants was selected using convenience sampling. In addition to the Sports Intelligence Tool, the Cattell Intelligence Test (1961) was also used. For statistical analysis, multidimensional item response theory models, stratified alpha, Cronbach's alpha, percentile ranks, and T-scores were employed, with data analyzed through SPSS version 27 and R version 4.0.2. Results: The results of the instrument's validity assessment using multidimensional item response theory models confirmed five factors for the Sports Intelligence Tool. Additionally, significant positive correlations were found between each dimension of the Sports Intelligence Tool and the Cattell Intelligence Test (p<0.05), indicating strong criterion validity. The reliability of the Sports Intelligence Tool, calculated using Cronbach's alpha for each of the five factors, exceeded 0.6, which is considered satisfactory and acceptable. Conclusion: Based on the present study’s findings and the importance of evaluating sports intelligence, especially among adolescent athletes, it can be concluded that the Sports Intelligence Tool is an appropriate and reliable instrument for assessing sports intelligence in individuals aged 16 to 35. The provided norms allow for individual status assessment within the population. Therefore, it is recommended to use this tool to measure sports intelligence and, based on its findings, to address educational needs. هوش ورزشی, هنجاریابی, مدلهای چند بعدی, نظریه سوال پاسخ Sports Intelligence, Norming, Multidimensional Models, Item Response Theory 261 285 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2257-2&slc_lang=fa&sid=1 sara Abbasi سارا عباسی Abbasi.aras@gmail.com 0451245970 100319475328460041083 No PhD student, Department of Assessment and Measurement (Psychometrics), Saveh Branch, Islamic Azad University, Saveh, Iran. دانشجوی دکتری، گروه سنجش و اندازه‌گیری (روانسنجی)، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران. Enayatollah Zamanpour عنایت اله زمانپور Zamanpour@atu.ac.ir 4650119871 100319475328460041084 Yes Assistant Professor, Assessment and Measurement Department, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran استادیار، گروه سنجش و اندازه‌گیری، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران (نویسنده مسئول). saeed Arsham سعید ارشم saeedarsham@khu.ac.ir 2002808856 100319475328460041085 No Associate Professor, Department of Physical Education, Faculty of Physical Education, Kharazmi University, Tehran, Iran. دانشیار گروه مدیریت ورزشی و رفتار حرکتی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.