Journal of Psychological Science

fa نقش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی در پیش‌بینی نگرش‌های یادگیری و مهارت‌های فراشناختی دانش‌آموزان در درس زیست‌شناسی با نقش میانجی باورهای انگیزشی The Role of Self-Regulated Learning Strategies in Predicting Students’ Learning Attitudes and Metacognitive Skills in Biology: The Mediating Role of Motivational Beliefs عمومى General پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: نگرش‌های یادگیری و مهارت‌های فراشناختی دانش‌آموزان از عوامل مهم در یادگیری مؤثر زیست‌شناسی به شمار می‌روند. راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و باورهای انگیزشی می‌توانند در تقویت این دو مؤلفه نقش داشته باشند؛ بااین‌حال، شواهد درباره بررسی هم‌زمان آن‌ها در آموزش زیست‌شناسیِ دانش‌آموزان شهر بعقوبه، استان دیالی، محدود است. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش راهبردهای یادگیری خودتنظیمی در پیش‌بینی نگرش‌های یادگیری و مهارت‌های فراشناختی دانش‌آموزان در درس زیست‌شناسی با نقش میانجی باورهای انگیزشی انجام گرفت. روش: روش پژوهش حاضر توصیفی–همبستگی بود. جامعه آماری آن شامل تمامی دانش‌آموزان شهر دیالی–بعقوبه در درس زیست‌شناسی، به تعداد 4500 نفر، بود که از میان آن‌ها، بر اساس فرمول کرجسی و مورگان (1970)، تعداد 357 نفر با روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌های پژوهش از پرسشنامه باورهای انگیزشی (پنتریچ و همکاران،1991)، پرسشنامه راهبردهای یادگیری خودتنظیمی و مهارت فراشناختی (پینتریچ و دی‌گروت،1990) و پرسشنامه نگرش به یادگیری (اکپینر و همکاران،2009) استفاده شد. برای بررسی فرضیه‌ها، از آزمون همبستگی و رگرسیون چندمتغیره با استفاده از نرم‌افزاز SPSS نسخه 24  و  AMOS نسخه 23 استفاده شد. یافته ها: نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که راهبردهای یادگیری خودتنظیمی اثر مستقیم و معناداری بر نگرش‌های یادگیری و مهارت‌های فراشناختی دانش‌آموزان در درس زیست‌شناسی دارد (001/0>p). همچنین، اثر مستقیم راهبردهای خودتنظیمی بر باورهای انگیزشی و اثر باورهای انگیزشی بر نگرش‌های یادگیری و مهارت‌های فراشناختی مثبت و معنادار بود (001/0>p).  علاوه بر این، نتایج آزمون بوت‌استرپ نشان داد که باورهای انگیزشی در رابطه بین راهبردهای یادگیری خودتنظیمی با نگرش‌های یادگیری (256/0 β=) و مهارت‌های فراشناختی (268/0 β=) نقش میانجی معناداری ایفا می‌کند. نتیجه‌گیری: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که به‌کارگیری راهبردهای یادگیری خودتنظیمی نه‌تنها به‌طور مستقیم موجب تقویت نگرش‌های یادگیری و ارتقای مهارت‌های فراشناختی دانش‌آموزان در درس زیست‌شناسی می‌شود، بلکه با فعال‌سازی و تقویت باورهای انگیزشی، این فرایند را تعمیق می‌بخشد؛ بنابراین، گنجاندن آموزش راهبردهای خودتنظیمی در برنامه‌های درسی زیست‌شناسی می‌تواند بستری کارآمد برای بهبود نگرش‌های علمی و توانمندی‌های فراشناختی فراگیران فراهم سازد</div> <div style="text-align: justify;">Background: Students’ learning attitudes and metacognitive skills are considered crucial determinants of effective biology learning. While self-regulated learning strategies and motivational beliefs can play a pivotal role in reinforcing these two components, empirical evidence simultaneously examining these constructs among biology students in Baqubah, Diyala Governorate, remains scarce. Aims: The present study aimed to examine the role of self-regulated learning strategies in predicting students’ learning attitudes and metacognitive skills in biology, with the mediating role of motivational beliefs. Methods: This study employed a descriptive-correlational research design. The statistical population comprised all biology students in Diyala–Baqubah (N=4,500), from which a sample of 357 students was selected using cluster random sampling based on Krejcie and Morgan’s (1970) formula. Data collection was conducted using the Motivational Beliefs Questionnaire (Pintrich et al., 1991), the Self-Regulated Learning Strategies and Metacognitive Skills Questionnaire (Pintrich & De Groot, 1990), and the Learning Attitude Scale (Akpinar et al., 2009). The hypotheses were tested using Pearson correlation and structural equation modeling (SEM) via SPSS (Version 24) and AMOS (Version 23). Results: Structural equation modeling results indicated that self-regulated learning strategies had a direct and significant effect on students’ learning attitudes and metacognitive skills in biology (p<.001). Furthermore, the direct effect of self-regulated learning strategies on motivational beliefs, as well as the direct effect of motivational beliefs on both learning attitudes and metacognitive skills, was positive and statistically significant (p<.001). Moreover, bootstrap analysis demonstrated that motivational beliefs significantly mediated the relationship between self-regulated learning strategies and learning attitudes (β=.256), as well as metacognitive skills (β=.268). Conclusion: The findings suggest that the implementation of self-regulated learning strategies not only directly reinforces students’ learning attitudes and advances their metacognitive skills in biology, but also deepens this process through the activation and enhancement of motivational beliefs. Therefore, incorporating self-regulated learning instruction into biology curricula can provide an effective framework for fostering learners’ scientific attitudes and metacognitive capabilities.</div> نگرش یادگیری, مهارت فراشناختی, راهبرد یادگیری خود تنظیمی, باورهای انگیزشی. Learning attitude, metacognitive skill, self-regulation learning strategy, motivational beliefs 345 358 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2805-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Shaker Mahmoud Alaki محمد شاکر محمود الاکی basicsci38@uodiyala.edu.iq 0009000050790483 100319475328460052074 Yes Department of Educational Sciences, Urmia University, Urmia, Iran. گروه علوم تربیتی، دانشگاه ارومیه، ارومیه ایران. Mohammad Hassani محمد حسنی m.hassani@urmia.ir 000000026421429 100319475328460052075 No Department of Educational Sciences, Urmia University, Urmia, Iran. گروه علوم تربیتی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.