Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی رویکرد مبتنی بر تقویت کارکردهای اجرایی با برنامه‌ خانواده‌محور در دانش‌آموزان دارای اختلال خواندن Comparison of the Efficacy of Executive Function Enhancement Approach with Family-Centered Program in Students with Reading Disorders تخصصي Special پژوهشي Research زمینه: اختلال خواندن به عنوان یکی از شایع‌ترین اختلالات یادگیری، تأثیرات قابل توجهی بر عملکرد تحصیلی و روانی-اجتماعی دانش‌آموزان دارد. اگرچه مداخلات متعددی مانند برنامه‌های تقویت کارکردهای اجرایی و رویکردهای خانواده‌محور برای بهبود این اختلال طراحی شده‌اند، اما مقایسه اثربخشی این دو رویکرد کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی رویکرد مبتنی بر تقویت کارکردهای اجرایی با برنامه خانواده محور در دانشآموزان دارای اختلال خواندن بود. روش: روش پژوهش حاضر نیمهآزمایشی از نوع پیش آزمون پس آزمون با گروه گواه و پیگیری سه ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشآموزان مبتلا به اختلال یادگیری خواندن پاسه سوم، چهارم، پنجم و ششم ابتدایی در سال تحصیلی 1400-1399 شهر تهران بود که به مراکز اختلالات یادگیری، مراکز مشاوره و بهزیستی مراجعه کرده و یا ارجاع داده شده بودند. از میان آنها 45 نفر با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس انتخاب شدند و به دو گروه آزمایش و یک گروه گواه (هر گروه 15 نفر) گمارش شدند. ابزار گردآوری دادهها آزمون نارساخوانی (کرمی و همکاران، 1384) بود. دادهها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر در نرم افزار SPSS نسخه 25 تحلیل شدند. یافته ها: یافتهها نشان داد که در گروه آزمایش خانواده محور نسبت به گروه کارکردهای اجرایی و گروه گواه در مرحله پس آزمون و پیگیری در تمامی مؤلفههای خواندن از سوی آزمودنیها کاهش معناداری داشته است (05/0 P<) که بیانگر بهبود نارساخوانی دانشآموزان است. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که برنامه خانواده‌محور در مقایسه با رویکرد تقویت کارکردهای اجرایی و گروه گواه، تأثیر معنادار و پایدارتری در بهبود تمامی مؤلفه‌های خواندن دانش‌آموزان دارای نارساخوانی داشته است. این یافته‌ها حاکی از آن است که مشارکت فعال خانواده و ایجاد محیط حمایتی در خانه می‌تواند به‌طور مؤثری به کاهش مشکلات خواندن و بهبود عملکرد تحصیلی این دانش‌آموزان کمک کند.   Background: Reading disorder, as one of the most common learning disabilities, has significant impacts on students' academic and psychosocial functioning. Although various interventions, such as executive function enhancement programs and family-centered approaches, have been designed to address this disorder, the comparison of the effectiveness of these two approaches has received less attention. Aims: The aim of the present study was to compare the effectiveness of the executive function enhancement approach with the family-centered program in students with reading disorders. Methods: The current research employed a quasi-experimental design with pre-test, post-test, and a three-month follow-up, including a control group. The statistical population consisted of all third, fourth, fifth, and sixth-grade elementary students with reading disorders in the academic year 2020-2021 in Tehran, who had been referred to or visited learning disability centers, counseling centers, or welfare organizations. Among them, 45 individuals were selected using convenience sampling and assigned to two experimental groups and one control group (15 participants in each group). The data collection tool was the Dyslexia Test (Karami et al., 2005). Data were analyzed using repeated measures ANOVA in SPSS version 25. Results: The findings indicated that the family-centered experimental group, compared to the executive function enhancement group and the control group, showed a significant reduction in all reading components during the post-test and follow-up phases (P< 0.05), indicating an improvement in the students' dyslexia. Conclusion: The results of this study demonstrate that the family-centered program, compared to the executive function enhancement approach and the control group, had a more significant and lasting impact on improving all reading components in students with dyslexia. These findings suggest that active family involvement and creating a supportive home environment can effectively reduce reading difficulties and enhance the academic performance of these students.   اختلال خواندن, کارکردهای اجرایی, برنامه خانواده محور Reading Disorder, Executive Functions, Family-Centered Program 93 117 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2861-2&slc_lang=fa&sid=1 mehdi borji مهدی برجی mehdiborji1358@gmail.com 5749018903 100319475328460044861 No Mehdi Borji, PhD Student in Psychology and Exceptional Children, Department of Psychology and Exceptional Children, Islamic Azad University, Science and Research Branch Tehran, iran دانشجوی دکترای روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، گروه روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. amir amin yazdi سید امیر امین یزدی yazdi@um.ac.ir 5749018903 100319475328460044862 Yes Seyed Amir Amin Yazdi, Professor, Department Faculty of Educational Sciences and Psychology, Ferdowsi University, Mashhad, iran استاد، گروه روان شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران. samira vakili سمیرا وکیلی Vakili@stbiau.ac.ir 5749018903 100319475328460044863 No Samira Vakili, Assistant Professor, Department Psychology and Education of Exceptional Children, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran استادیار، گروه روان شناسی و آموزش کودکان استثنایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران ، ایران.