fa تاثیر بازی درمانی شناختی – رفتاری بر علائم اضطراب جدایی، با نقش تعدیلگر انعطاف پذیری شناختی درکودکان 12-11 ساله تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:#a42898">زمینه:</span></span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar="">اختلال اضطراب جدایی یکی از شایع‌ترین اختلالات در بین مشکلات رفتاری کودکان است که منجر به اختلال در عملکرد تحصیلی، سازگاری اجتماعی، زندگی خانوادگی و روابط با همسالان می‌شود.</span></span></span> <span lang="AR-SA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar="">علی‌رغم مطالعات متعدد در مورد بررسی اثربخشی درمانی شناختی- رفتاری براضطراب جدایی کودکان، در مورد تقش تعدیل‌گر انعطاف‌پذیری شناختی در این اثربخشی، خلأ پژوهشی وجود دارد.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:#a42898">هدف:</span></span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar="">این پژوهش با هدف بررسی اثر بخشی بازی درمانی شناختی- رفتاری بر اضطراب جدایی کودکان 11 تا 12 ساله با توجه به نقش تعدیل‌گر انعطاف پذیری شناختی انجام شد.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:#a42898">روش:</span></span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar=""> روش این پژوهش، شبه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span majalla="" sakkal="" style="font-family:">&ndash;</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar="">پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری سه ماهه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی کودکان 11 تا 12 ساله با اضطراب جدایی بود که در سال تحصیلی 1403-1402 به کیلینیک‌های تخصصی کودک و نوجوان در غرب شهر تهران (گیشا)، مراجعه کرده بودند که از بین آن‌ها 110 نفراز طریق مصاحبه بالینی با مادر با استفاده از علائم تشخیصی </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:90%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">DSM-5</span></span></span><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar=""> و پرسشنامه اضطراب جدایی کودکان فرم والد (هان و همکاران، 2003) به روش نمونه‌گیری هدفمند، انتخاب شدند. در نهایت، 30 نفر با انعطاف‌پذیری شناختی بالا و 30 نفر با انعطاف‌پذیری شناختی پایین انتخاب شده و در دو گروه آزمایش (30 نفر) و گواه (30 نفر) گمارش شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه های اضطراب جدایی کودکان فرم والد (هان و همکاران، 2003) و انعطاف‌پذیری شناختی (دنیس و وندروال،2010) استفاده شد. برای آموزش گروه آزمایش از پروتکل درمان شناختی-رفتاری اضطراب برای کودکان (کندال و هدکی، 2006) در طی 12 جلسه 45 دقیقه‌ای استفاده شد. هم‌چنین برای تحلیل داده‌ها از تحیل کواریانس تک متغیره و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و نرم‌افزار </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:90%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">SPSS-26</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar=""> استفاده شد.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:90%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:#a42898">یافته&shy; ها:</span></span></span></span></b> <span lang="AR-SA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar="">نتایج تحیل کواریانس تک متغیره، حاکی از تأثیر معنادار متغیر انعطاف‌پذیری در اثربخشی بازی درمانی شناختی-رفتاری بر بهبود نشانه‌های بالینی اضطراب جدایی کودکان بود (</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar="">05/0 </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:8.0pt"><span style="line-height:90%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">P<</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar="">). </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar="">هم‌چنین نتایج تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون بنفرونی در مرحلۀ پیگیری </span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar="">نیز </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:90%"><span b="" style="font-family:" zar="">نشان داد، اندازۀ اثر گروه بازی درمانی شناختی-رفتاری با انعطاف بالا به طور چشمگیری بالاتر از اندازۀ اثر گروه بازی درمانی شناختی- رفتاری با انعطاف پایین بود، بنابراین، نقش تعدیل‌کنندگی انعطاف‌پذیری شناختی تأیید شد.</span></span></span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:107%"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:#a42898">نتیجه‌گیری:</span></span></span></span></b><span lang="AR-SA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:107%"><span b="" style="font-family:" zar=""> با توجه به یافته‌های پژوهش حاضر، بازی درمانی شناختی-رفتاری بر کاهش علائم اضطراب جدایی کودکان تأثیرگذار است، اما میزان اثربخشی آن به سطح انعطاف‌پذیری شناختی در کودکان بستگی دارد</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:107%"><span b="" style="font-family:" zar="">. ازاین&shy;رو، لازم است در درمان کودکان مبتلا به اختلال اضطراب جدایی، بازی‌هایی برای افزایش انعطاف‌پذیری شناختی لحاظ شود.</span></span></span><span lang="FA" style="font-family:"Arial",sans-serif"></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:9.5pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#a42898">Background:</span></span></span></b> <span style="font-size:9.5pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Separation anxiety disorder is one of the most common behavioral disorders in children, leading to disruptions in academic performance, social adjustment, family life, and peer relationships. Despite numerous studies investigating the efficacy of cognitive-behavioral therapy on children&#39;s separation anxiety, there is a research gap regarding the moderating role of cognitive flexibility in this efficacy.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:9.5pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#a42898">Aims:</span></span></span></b><span style="font-size:9.5pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">: This study aimed to investigate the efficacy of cognitive-behavioral play therapy on separtion anxiety in in children 11 to 11 years old, considering the moderating role of cognitive flexibility.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:9.5pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#a42898">Methods:</span></span></span></b><span style="font-size:9.5pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> The method of this quasi-experimental study was a pre-test-post-test type with a control group and a three-month follow-up. The statistical population of the study included all children aged 11-12 with separation anxiety who had referred to specialized child and adolescent clinics in the west of Tehran (Gisha) in the 2023-2024 academic year. Among them, 110 were selected through a clinical interview with the mother using DSM-5 diagnostic symptoms and the separation anxiety assesment scale (parent version) (Hahn et al., 2003) through purposive sampling. Finally, 30 people with high cognitive flexibility and 30 people with low cognitive flexibility were selected and assigned to two experimental (30 people) and control (30 people) groups. To collect data, the separation anxiety assesment scale (parent version) (Hahn et al., 2003) and cognitive flexibility inventory (Dennis & Vander Wal, 2010) were used. To train the experimental group, the cognitive-behavioral therapy protocol for anxiety for children (Kendall & Hedtke, 2006) was used during 12 sessions, 45 minutes each. Also, univariate analysis of covariance and repeated measures analysis of variance and SPSS-26 software were used to analyze the data.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:9.5pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#a42898">Results:</span></span></span></b><b> </b><span style="font-size:9.5pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The results of univariate analysis of covariance indicated a significant effect of the flexibility variable on the effectiveness of cognitive-behavioral play therapy on improving clinical symptoms of separation anxiety in children (P< 0.05). The results of repeated measures analysis of variance and Bonferroni test in the follow-up phase also showed that the effect size of the high-flexibility cogntive-behavioral play therapy group was significantly higher than the effect size of the low-flexbiity cognitive-behavioral play therapy group. Therefore, the moderating role of cognitive flexibility was confirmed.</span></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:#a42898">Conclusion:</span></span></span></span></b><span style="font-size:9.5pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> According to the findings of the present study, cognitive-behavioral play therapy is effective in reducing symptoms of separation anxiety in children, but its effectiveness depends on the level of cognitive flexibility in children. Therefore, it is necessary to include games to increase cognitive flexibility in the treatment of children with separation anxiety disorder.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; اضطراب جدایی, کودکان,انعطاف پذیری شناختی, بازی درمانی شناختی – رفتاری Separation Anxiety, Cognitive Flexibility, Cognitive-Behavioral Play Therapy 79 97 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2906-1&slc_lang=fa&sid=1 MASOMEH ALIABADIFARAHANI معصومه علی ابادی فراهانی fmasomeh66@gmail.com 0065363507 100319475328460044908 No Ph.D Student in Psychology, Faculty of Economics and Socials Sciens, Bu- Ali Sina University, Hamedan, Iran دانشجوی دکتری روانشناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران. Shahryar Yarmohamadi Vasel شهریار یار محمدی واصل yarmohamadivasel@basu.ac.ir 1234567898 100319475328460044909 Yes Professor, Department of Psychology, Faculty of Economics and Socials Sciens, Bu- Ali Sina University, Hamedan, Iran استاد، گروه روانشناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران. Hossein Mohagheghi حسین محققی H.Mohagheghi@basu.ac.ir 2314567898 100319475328460044910 No Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Economics and Socials Sciens, Bu- Ali Sina University, Hamedan, Iran دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران. Mohammadreza Zoghi Paydar محمد رضا ذوقی پایدار m.r.zoghipaidar@basu.ac.ir 1234567899 100319475328460044911 No Associate Professor, Department of Psychology, Faculty of Economics and Socials Sciens, Bu- Ali Sina University, Hamedan, Iran دانشیار، گروه روانشناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بو علی سینا، همدان، ایران.