Journal of Psychological Science

fa نقش انگیزه و انواع مشارکت والدین در پیش‌بینی انگیزه خودمختار دانش‌آموزان: رویکردی مبتنی بر نظریه خودتعیین‌گری The Role of Motivation and Types of Parental Involvement in Predicting Students’ Autonomous Motivation: A Self-Determination Theory-Based Approach تخصصي Special پژوهشي Research زمینه: انگیزه خودمختار دانش‌آموزان یکی از عوامل کلیدی در ارتقای یادگیری عمیق، عملکرد تحصیلی و پایداری تلاش آنان محسوب می‌شود. با توجه به نظریه خودتعیینگری حمایت والدین از نیازهای روان‌شناختی پایه دانش‌آموزان، زمینه‌ساز افزایش انگیزه درونی و خودمختار آنان است با این حال، نقش دقیق انواع انگیزه والدین و ابعاد مختلف مشارکت آنان در پیش‌بینی انگیزه خودمختار دانش‌آموزان نیازمند بررسی‌های دقیق‌تر و کاربردی‌تر است. هدف: این پژوهش با هدف بررسی نقش انگیزه والدین و انواع مشارکت آنان در پیش‌بینی انگیزه خودمختار دانش‌آموزان بر اساس نظریه خودتعیین‌گری انجام شد. روش: روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان دختر و پسر پایه پنجم و ششم در سال تحصیلی 1404-1403 بودند که در مدارس ابتدایی شهر سمنان مشغول به تحصیل بودند با استفاده از روش نمونه‌گیری چند مرحله‌ای تصادفی تعداد 415 دانش‌آموز انتخاب شدند و به پرسشنامه‌های انگیزه والد برای مشارکت (گرولنیک، 2015)، حمایت از خودمختاری در مقابل مشارکت کنترل‌کننده (لرنر و همکاران، 2022)، انگیزه خودمختار (ریان و کانل، 1989) پاسخ دادند. داده‌ها با رگرسیون سلسله مراتبی و به وسیله‌ی نرم افزار 26SPSS تحلیل شد. یافته ها: یافتهها نشان داد مشارکت در فعالیت‌های شناختی بیشترین تأثیر مثبت را بر انگیزه خودمختار دانش‌آموزان داشت (001/0 >p، 204/0 β=) و 3/10 درصد واریانس آن را تبیین می‌کرد. پایه کلاسی نقش منفی و معنادار در انگیزه خود مختار داشت (14/0- =β). جنسیت و انگیزه کنترل‌شده والدین نقش غیرمعنادار داشتند. گرچه انگیزه خودمختار والدین در مدل‌های اولیه نقش مثبت و معناداری در پیشبینی انگیزه خودمختار دانش‌آموزان داشت، اما در مدل نهایی این نقش ‌کاهش یافت (080/0 =p). نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های به دست آمده، افزایش مشارکت شناختی والدین نقش مهمی در تقویت انگیزه خودمختار تحصیلی دانش‌آموزان به ویژه در پایه‌های تحصیلی پایین دارد و می‌تواند به بهبود کیفیت یادگیری و تداوم تلاش تحصیلی کمک کند. انگیزه والدین اثر محدودی داشت.   Background: Students’ autonomous motivation is considered a key factor in promoting deep learning, academic performance, and persistence. According to Self-Determination Theory (SDT), parental support that fosters students’ basic psychological needs promotes their intrinsic and autonomous motivation. However, the precise roles of different types of parental motivation, as well as the various dimensions of parental involvement in predicting students’ autonomous motivation, require more detailed and practical investigation. Aims: This study aimed to examine the role of parental motivation and various types of parental involvement in predicting students’ autonomous academic motivation, based on Self-Determination Theory. Methods: The research method was descriptive and correlational. The statistical population included all fifth- and sixth-grade boys and girls enrolled in elementary schools in Semnan during the 2024–2025 academic year. Using a random multistage sampling method, a total of 415 students were selected. Parent Motivation for Involvement (Grolnick, 2015), Autonomy Supportive versus Controlling Involvement (Lerner et al., 2022), and Autonomous Motivation (Ryan & Connell, 1989) were used. Data were analyzed using hierarchical regression and SPSS version 26 software. Results: The results showed that involvement in cognitive activities had the greatest positive effect on students’ autonomous academic motivation (β= 0.204, p< 0.001), explaining 10.3% of its variance. Higher grade levels had a significant negative effect on autonomous motivation (β= -0.14). Gender and controlled parental motivation did not have significant effects. Although autonomous parental motivation had a significant positive role in predicting students’ autonomous motivation in the initial models, its effect decreased and approached the significance threshold in the final model (p= 0.080). Conclusion: Based on the findings, increased parental cognitive involvement plays an important role in enhancing students’ autonomous academic motivation, particularly in lower grade levels, and can contribute to improved learning quality and sustained academic effort. Parental motivation, however, had a limited effect. Background: Students’ autonomous motivation is considered a key factor in promoting deep learning, academic performance, and persistence. According to Self-Determination Theory (SDT), parental support that fosters students’ basic psychological needs promotes their intrinsic and autonomous motivation. However, the precise roles of different types of parental motivation, as well as the various dimensions of parental involvement in predicting students’ autonomous motivation, require more detailed and practical investigation. Aims: This study aimed to examine the role of parental motivation and various types of parental involvement in predicting students’ autonomous academic motivation, based on Self-Determination Theory. Methods: The research method was descriptive and correlational. The statistical population included all fifth- and sixth-grade boys and girls enrolled in elementary schools in Semnan during the 2024–2025 academic year. Using a random multistage sampling method, a total of 415 students were selected. Parent Motivation for Involvement (Grolnick, 2015), Autonomy Supportive versus Controlling Involvement (Lerner et al., 2022), and Autonomous Motivation (Ryan & Connell, 1989) were used. Data were analyzed using hierarchical regression and SPSS version 26 software. Results: The results showed that involvement in cognitive activities had the greatest positive effect on students’ autonomous academic motivation (β= 0.204, p< 0.001), explaining 10.3% of its variance. Higher grade levels had a significant negative effect on autonomous motivation (β= -0.14). Gender and controlled parental motivation did not have significant effects. Although autonomous parental motivation had a significant positive role in predicting students’ autonomous motivation in the initial models, its effect decreased and approached the significance threshold in the final model (p= 0.080). Conclusion: Based on the findings, increased parental cognitive involvement plays an important role in enhancing students’ autonomous academic motivation, particularly in lower grade levels, and can contribute to improved learning quality and sustained academic effort. Parental motivation, however, had a limited effect.   مشارکت والدین, حمایت خودمختار , انگیزش خودمختار, انگیزه کنترل‌شده والدین, انگیزه خودمختار والدین Parental involvement, Autonomy support, Autonomous motivation, Controlled Parental Motivation, Autonomous Parental Motivation 195 209 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2524-4&slc_lang=fa&sid=1 Zoubeida Rangriz زبیده رنگریز z.rangriz@stu.semnaniau.ac.ir 4579654013 No Department of Psychology, Islamic Azad University, Semnan Branch, Semnan, Iran دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سمنان، سمنان، ایران. Siavash Talepasand سیاوش طالع پسند stalepasand@semnan.ac.ir 09126040690 Yes Professor, Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Semnan University, Semnan, Iran استاد گروه روان شناسی تربیتی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان. سمنان. ایران. Nemat SotodehAsl نعمت ستوده اصل sotodeh2@semums.ac.ir 09125315850 No Associate Professor, Department of Psychology, Islamic Azad University, Semnan Branch, Semnan, Iran دانشیار، گروه روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سمنان، سمنان، ایران.