Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی آموزش خودتنظیمی هیجانی و ذهن‌آگاهی بر تعامل والد- فرزند و انعطاف پذیری شناختی مادران دارای کودکان مبتلا به کم‌توانی ذهنی خفیف A Comparison of The Effectiveness of Emotional Self-Regulation Training and Mindfulness on Parent-Child Interaction and Cognitive Flexibility of Mothers of Children With Mild Intellectual Disability تخصصي Special پژوهشي Research زمینه: داشتن فرزند با نیازهای خاص بر عقاید، باورها، افکار و احساسات آن‌ها تأثیر قابل ملاحظه‌ای دارد، تا جایی که مادران چنین کودکانی احساسات مختلفی از جمله سردرگمی، تلخ کامی، تکذیب و انکار، افسردگی، ناامیدی و بسیاری از احساسات منفی متفاوت را تجربه می‌‌کنند که این خود بر میزان تاب آوری و رفتار سرسختانه آن‌ها تأثیر منفی می‌گذارد، بررسی راهبردهای مؤثر برای تقویت سازگاری شناختی و روابط عاطفی، به منظور ارتقای کیفیت زندگی و کاهش تنش‌های مادران ضروری است. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی آموزش خودتنظیمی هیجانی و ذهن‌آگاهی بر تعامل والد- فرزند و انعطاف پذیری شناختی و مادران دارای کودکان مبتلابه کمتوانیذهنی خفیف انجام شد. روش: روش پژوهش از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون با گروه گواه و پیگیری پنج ماهه سه گروهی بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی مادران دارای کودکان مبتلا به کم‌توانی ذهنی خفیف مراجعه کننده به مدارس استثنایی شهر سمنان در سال تحصیلی 1403 بودند. از روش نمونه‌گیری هدفمند استفاده شد. شرکت کنندگان 30 نفر بودند که به صورت تصادفی در سه گروه 10 نفری (دو گروه آزمایش و یک گروه گواه) قرار گرفتند. همه آن‌ها پرسشنامه انعطافپذیری شناختی (دنیس و وندروال، ۲۰۱۰) و مقیاس رابطه والد-فرزند (پیانتا، 1994) را تکمیل کردند. از تحلیل واریانس اندازه گیری مکرر به کمک نرم افزار آماری SPSS22 استفاده شد. یافته ها: یافتهها نشان داد که تأثیر آموزش تنظیم هیجان و ذهن‌آگاهی‌بر بهبود انعطاف پذیری شناختی و تعامل والد-فرزند و مؤلفههای آن‌ها در پس‌آزمون و پیگیری معنادار بود. اثر تعامل زمان و گروه برای انعطافپذیری‌شناختی (001/0 =p، 635/66 =F)، نزدیکی (001/0 =p، 883/59 =F)، وابستگی (001/0 =p، 756/36 =F)، تعارض (001/0 =p، 428/25 =F)، رابطه مثبت کلی والد فرزند (001/0 =p، 973/39 =F) معنیدار بود. نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه نشان میدهد هر دو مداخله تنظیم هیجان و ذهن‌آگاهی در بهبود کلی انعطاف‌پذیری شناختی و تعامل والد-فرزندمؤثرند، اما این اثربخشی در سطح مؤلفه‌های خاص محدود است. این یافتهها لزوم ترکیب روش‌های آموزشی و هدف گذاری مؤلفههای خاص در مطالعات آتی را پررنگ میکند.   Background: Having a child with special needs has a significant impact on their beliefs, thoughts, and feelings. To the extent that mothers of such children experience various emotions, including confusion, bitterness, denial, depression, hopelessness, and many other negative emotions, which in turn negatively affect their resilience and stubborn behavior, it is necessary to investigate effective strategies to strengthen cognitive adaptation and emotional relationships in order to improve the quality of life and reduce mothers' tensions. Aims: The present study was conducted with the aim of comparing the effectiveness of emotional self-regulation and mindfulness training on parent-child interaction and cognitive flexibility in mothers with children with mild intellectual disability. Methods: The research method was a quasi-experimental design with a pre-test-post-test design with a control group and a five-month follow-up of three groups. The statistical population of the study included all mothers of children with mild intellectual disability referred to exceptional schools in Semnan in the academic year 1403. Purposive sampling was used. There were 30 participants who were randomly assigned to three groups of 10 (two experimental groups and one control group). All of them completed the Cognitive Flexibility Questionnaire (Dennis & VanderWaal, 2010) and the Parent-Child Relationship Scale (Pianta, 1994). Repeated measures analysis of variance was used using SPSS22 statistical software. Results: The findings showed that the effect of emotion regulation and mindfulness training on improving cognitive flexibility and parent-child interaction and their components was significant at post-test and follow-up. The interaction effect of time and group was significant for cognitive flexibility (p= 0.001, F= 635.66), closeness (p= 0.001, F= 883.59), attachment (p= 0.001, F= 756.36), conflict (p= 0.001, F= 428.25), and overall positive parent-child relationship (p= 0.001, F= 973.39). Conclusion: The results of this study indicate that both emotion regulation and mindfulness interventions are effective in improving overall cognitive flexibility and parent-child interaction, but this effectiveness is limited at the level of specific components. These findings highlight the need to combine educational methods and target specific components in future studies.   انعطاف‌پذیری شناختی, تعامل والد فرزند, خودتنظیمی هیجانی, ذهن‌آگاهی Cognitive flexibility, Parent-child interaction, Emotion self-regulation, Mindfulness 275 295 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3065-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahtab Shahhosseini مهتاب شاه حسینی m.shahhoseyni@iau.ir 4609968282 100319475328460044946 No . M.A. in Clinical Psychology, Islamic Azad University, Garmsar Branch, Garmsar, Iran. کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد گرمسار، گرمسار، ایران. Siavash Talepasand سیاوش طالع پسند stalepasand@semnan.ac.ir 0040858154 100319475328460044947 Yes Professor, Department of Educational Sciences, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Semnan University, Semnan, Iran. استاد، گروه علوم تربیتی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. Atefeh Shakibarad عاطفه شکیبا راد atefeh.shakibarad@iau.ac.ir 2594397891 100319475328460044948 No Department of Clinical Psychology, Islamic Azad University, SR.C, Tehran, Iran. استادیار، گروه روان شناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.