Journal of Psychological Science

fa تدوین الگوی ساختاری مشارکت اجتماعی براساس هویت، گرایش به تفکر انتقادی با میانجی‎گری خودکارآمدی Developing a structural model of social participation based on identity, critical thinking tendency mediated by self-efficacy تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: نوجوانان مقیم مراکز شبه‌خانواده به دلیل شرایط خاص خود اغلب با چالش‌های قابل توجهی در زمینه بهزیستی روان‌شناختی و سازگاری فردی و اجتماعی مواجه هستند. با وجود اهمیت حیاتی حمایت مؤثر از این گروه آسیب‌پذیر، پژوهش‌های اندکی به طور اختصاصی به بررسی اثربخشی برنامه‌های آموزشی هدفمند برای مراقبان این مراکز پرداخته‌اند. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه آموزشی «مراقب مؤثر» بر بهبود بهزیستی روان‌شناختی و سازگاری فردی و اجتماعی نوجوانان مقیم مراکز شبه‌خانواده انجام شد. روش: این مطالعه به صورت شبه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون و پس‌آزمون با گروه گواه انجام شد. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی نوجوانان پسر مقیم مراکز شبه‌خانواده سازمان بهزیستی در استان آذربایجان شرقی در سال 1402 بودند که 30  نوجوان به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده از میان این جامعه آماری انتخاب شدند. سپس، این30  نوجوان با استفاده از روش تصادفی (قرعه کشی) به دو گروه آزمایش (15 نفر) و کنترل (15 نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش در برنامه آموزشی 10 جلسه‌ای «مراقب مؤثر» شرکت کردند. این برنامه آموزشی بر اساس مبانی نظری دلبستگی، حمایت اجتماعی و یادگیری اجتماعی، و با توجه به ویژگی‌های رشدی نوجوانی و چالش‌های خاص نوجوانان مقیم مراکز طراحی شده بود. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس بهزیستی روان‌شناختی (ریف، 1989) و پرسشنامه شخصیتی کالیفرنیا (کلارک و همکاران، 1939) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره در نرم‌افزار آماری SPSS-26 تحلیل شدند. سطح معنی‌داری آماری 0/05 > P در نظر گرفته شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد که برنامه آموزشی «مراقب مؤثر» اثر معناداری بر بهبود بهزیستی روان‌شناختی و سازگاری فردی و اجتماعی نوجوانان گروه آزمایش در مقایسه با گروه گواه داشته است (P<0.05). به طور خاص، تحلیل‌ها نشان داد که بهزیستی روان‌شناختی نوجوانان گروه آزمایش (در تمام ابعاد مورد سنجش) به طور معناداری نسبت به گروه گواه بهبود یافته است. بیشترین اندازه اثر در ابعاد بهزیستی روان‌شناختی مربوط به روابط مثبت با دیگران (اندازه اثر = 0.535) مشاهده شد. همچنین، سازگاری فردی و اجتماعی نوجوانان گروه آزمایش نیز به طور معناداری افزایش یافته بود، و بیشترین اندازه اثر در مؤلفه سازگاری اجتماعی (اندازه اثر = 0.620) گزارش شد. نتیجه‌گیری: با توجه به اثربخشی معنادار برنامه آموزشی «مراقب مؤثر» می‌توان نتیجه گرفت که سرمایه‌گذاری بر آموزش و توانمندسازی مراقبان این مراکز، یک راهکار عملی و مؤثر برای ارتقای سلامت روان و سازگاری نوجوانان این مراکز است. لذا، پیشنهاد می‌شود مسئولین و سیاست‌گذاران سازمان بهزیستی، اجرای برنامه‌های آموزشی مشابه «مراقب مؤثر» را به عنوان بخشی از راهبردهای حمایتی خود برای بهبود وضعیت نوجوانان تحت پوشش در مراکز شبه‌خانواده مد نظر قرار دهند.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Social participation is a key indicator of psychosocial development, playing a crucial role in promoting mental health, quality of life, and social cohesion. However, the psychological factors influencing social participation, such as identity, critical thinking orientation, have not been comprehensively examined. Evidence suggests that self-efficacy may act as a mediating mechanism, strengthening the link between these variables and social participation. Previous studies have primarily focused on bivariate relationships, overlooking the development of an integrated structural model. Aims: The present study aimed to examine social participation based on identity dimensions, critical thinking orientation, with self-efficacy as a mediating factor. Methods: The present study was descriptive-correlational and based on structural equation modeling. A total of 361 (166 girls and 195 boys) were selected using cluster random sampling method.Data were collected using the Social Participation Questionnaire (Nik-Khah & Ahmadi Bejestani, 2017), the fourth version of the Identity Dimensions Questionnaire (Cheek et al., 2002), the General Self-Efficacy Scale (Scherrer et al., 1982 and the Critical Thinking Disposition Questionnaire (Ricketts, 2003). Analyses were conducted using SPSS 24 and AMOS, employing correlation and structural equation modeling techniques. Results: The results of the present study showed that collective identity and the tendency to think critically can affect social influence. However, personal identity, relational identity, social identity, and bookishness did not affect social participation. The findings showed that social identity negatively and significantly affects social participation through self-efficacy. It was also found that critical thinking positively and significantly affect social participation through self-efficacy. Conclusion: The findings showed that for each student and in general, students in this society are in numerous academic activities and are actively present. It is necessary for educational authorities to create environments and situations so that individuals can easily express their opinions and ideas and engage in discussions and debates in school and other educational environments. This characteristic is due to the fact that they cannot take steps to increase self-efficacy and ultimately achieve social capital.</div> ابعاد هویت, تفکر انتقادی, تاب‎‌آوری, خودکارآمدی و مشارکت اجتماعی Dimensions of identity, critical thinking, resilience, self-efficacy, and social participation 1 18 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3193-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Sadati falah abadi مریم ساداتی فلاح آبادی sadatima48@gmail.com 5179050294 100319475328460045945 No Department of Psychology, Azad University, Marvdasht Branch, Marvdasht, Iran. گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران. Maryam Kourosh nia مریم کوروش نیا maryam_kouroshnia@yahoo.com 2291464035 100319475328460045946 Yes Department of Psychology, Azad University, Marvdasht Branch, Marvdasht, Iran. گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران. nadere sohrabi shekofti نادره سهرابی شکفتی sohrabi_sh2006@yahoo.com 3256721486 100319475328460045947 No Department of Psychology, Azad University, Marvdasht Branch, Marvdasht, Iran. گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران. maryam zar naghash مریم زرنقاش mzarnaghash@iau.ac.ir 2298897735 100319475328460045948 No Department of Psychology, Azad University, Marvdasht Branch, Marvdasht, Iran. گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مرودشت، مرودشت، ایران.