Journal of Psychological Science

fa اثربخشی رفتار درمانی شناختی مثبت‌نگر بر افزایش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی دانش‌آموزان دارای اختلال نافرمانی مقابله‌ای The Efficacy of Positive Cognitive Behavioral Therapy on Increasing Psychological Flexibility in Students with Oppositional Defiant Disorder تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه:اختلال نافرمانی مقابله‌ای یکی از شایع‌ترین پیش‌سازهای مشکلات سلامت روان در نوجوانان است و طیف وسیعی از اختلالات روانی آینده را در بزرگسالی ایجاد می‌کند. یکی از عوامل زمینه‌ساز شکل‌گیری این اختلال، عدم انعطاف‌پذیری روان‌شناختی است. علی‌رغم این که مطالعات متعددی برای بررسی اثربخشی روش‌های درمانی مختلف بر اختلال نافرمانی مقابله‌ای انجام شده است، اما تا کنون اثربخشی رفتار درمانی شناختی مثبت‌نگر بر افزایش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی دانش‌آموزان مبتلا به این نوع اختلال، بررسی نشده است.  هدف: این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی رفتار درمانی شناختی مثبت‌نگر بر افزایش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی دانش‌آموزان دارای اختلال نافرمانی مقابله‌ای انجام شد. روش: روش این پژوهش، نیمه‌ آزمایشی از نوع پیش‌آزمون- پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان دورۀ دوم متوسطه دارای اختلال نافرمانی مقابله‌ای (ODD) شهر ارومیه بود که در نیمۀ اول سال ۱403 به مراکز مشاوره شهر ارومیه مراجعه کرده بودند که از بین آن‌ها با روش نمونهگیری در دسترس 24 نفر انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و گواه (هر گروه 12 نفر) گمارش شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها در این پژوهش، شاخص انعطاف‌پذیری روان‌شناختی شخصی‌سازی شده (اکبری و همکاران، 2021) بود. هم‌چنین، پروتکل رفتاردرمانی شناختی مثبت‌ نگر (بنینک، 2012) در قالب 10 جلسۀ هفتگی 90 دقیقه‌ای برای گروه آزمایش اجرا شد. تجزیه و تحلیل دادههای پژوهش نیز با استفاده از روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری و بهره‌گیری از نرم‌افزار  SPSS-27 انجام شد. یافتهها: نتایج نشان داد که رفتار درمانی شناختی مثبت‌نگر بر انعطاف‌پذیری روان‌شناختی و مؤلفه‌های سه‌گانه آن (اجتناب، پذیرش و بهره‌برداری) در دانش‌آموزان دارای اختلال نافرمانی مقابلهای اثربخش بود (001/0>P). نتیجه‌گیری: بر اساس یافته‌های این پژوهش پیشنهاد می‌شود که رفتار درمانی شناختی مثبت‌نگر در برنامه‌های آموزشی مدارس، به ویژه برای دانش‌آموزان دارای اختلال نافرمانی مقابله‌ای گنجانده شود. هم‌چنین درمانگران در درمان نوجوانان مبتلا به اختلال نافرمانی مقابله‌ای به افزایش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی آن‌ها، توجه لازم را داشته باشند.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Oppositional defiant disorder  is one of the most common precursors to mental health problems in adolescents and can lead to a wide range of future mental disorders in adulthood. One of the factors contributing to the formation of this disorder is psychological inflexibility. Despite the fact that numerous studies have been conducted to investigate the efficacy of various treatment methods on oppositional defiant disorder, the efficacy of positive cognitive behavioral therapy on increasing psychological flexibility in students with this type of disorder has not been investigated so far. Aims: This study aimed to investigate the efficacy of positive cognitive behavioral therapy on increasing psychological flexibility in students with oppositional defiant disorder. Methods: The method of this study was a semi-experimental pretest-posttest type with a control group. The statistical population of the study included all second-year high school students with oppositional defiant disorder (ODD) in Urmia who had referred to Urmia counseling centers in the first half of 1403. From among them, 24 were selected using convenience sampling and randomly assigned to two experimental and control groups (12 students in each group). The data collection tool in this study was the Personalized psychological flexibility index (Akbari et al., 2021). Also, the positive cognitive behavioral therapy protocol (Bannink, 2012) was implemented for the experimental group in the form of 10 weekly, 90-minute sessions. Research data analysis was also performed using Multivariate analysis of covariance (MANCOVA) and SPSS-27 software. Results: The results showed that positive cognitive behavioral therapy was effective on psychological flexibility and its three components (avoidance, acceptance, and harnessing) in students with oppositional defiant disorder (P<0.001). Conclusion: Based on the findings of this study, it is suggested that positive cognitive behavioral therapy be included in school curricula, especially for students with oppositional defiant disorder. Also, therapists should pay due attention to increasing psychological flexibility in the treatment of adolescents with oppositional defiant disorder.</div> رفتاردرمانی شناختی مثبت‌نگر, انعطاف‌پذیری روان‌شناختی, اختلال نافرمانی مقابله‌ای, دانش‌آموزان. positive cognitive behavioral therapy, psychological flexibility, oppositional defiant disorder, students. 1 15 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3239-2&slc_lang=fa&sid=1 Mahboob Beyrami محبوب بیرامی mahboob.beyrami@gmail.com 4939601064 100319475328460049917 No Department of Educational psychology, Fculty of Education and Psychology, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه روان‌شناسی تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Shahram Vahedi شهرام واحدی vahedi@yahoo.com 6409563523 100319475328460049918 Yes Department of Education, Fculty of Education and Psychology, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Mansour Bayrami منصور بیرامی dr.bayrami@yahoo.com 4939598561 100319475328460049919 No Department of Psychology, Fculty of Education and Psychology, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Rahim Badri Gargari رحیم بدری گرگری badri_rahim@yahoo.com 5050141303 100319475328460049920 No Department of Education, Fculty of Education and Psychology, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.