Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی زوج‌درمانی هیجان‌محور و زوج‌درمانی‌مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودمتمایزسازی و فرسودگی زناشویی زوجین در آستانه طلاق Comparison of the Effectiveness of Emotion-Focused Couple Therapy and Acceptance and Commitment-Based Couple Therapy on Self-Differentiation and Marital Burnout in Couples on the Verge of Divorce تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: خودمتمایزسازی پایین و فرسودگی زناشویی بالا از مشکلات اصلی زوج‌های در آستانه طلاق هستند که رابطه‌ای تقابلی با یکدیگر دارند، اما اثربخشی مداخلات روانشناختی نوین بر بهبود همزمان این دو متغیر به‌طور مقایسه‌ای مورد بررسی قرار نگرفته است. بنابراین، این پژوهش به مقایسه تأثیر زوج‌درمانی هیجان‌محور و زوج‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر این متغیرها می‌پردازد. هدف: هدف پژوهش مقایسه اثربخشی زوج‌درمانی هیجان‌محور و زوج‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد بر خودمتمایزسازی و فرسودگی زناشویی زوجین در آستانه طلاق بود. روش: این مطالعه از نوع نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون و پیگیری سه‌ماهه با گروه گواه  بود. جامعه آماری شامل تمامی  زوجین مراجعه‌کننده به مرکز مشاوره شیوا تهران در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۳ بود. از میان ۹۱ زوج غربالگری شده، ۳۳ زوج به صورت تصادفی در سه گروه (هر گروه ۱۱ زوج) جایگزین شدند. گروه‌های آزمایش، به ترتیب، پروتکل زوج‌درمانی هیجان‌محور جانسون (۲۰۰۴) و زوج‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد گهارت (۲۰۱۲) را در قالب ۹ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای دریافت کردند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه خودمتمایزسازی( اسکورن و فریدلندر، ۱۹۹۸) و پرسشنامه فرسودگی زناشویی(پانیز، ۱۹۹۶) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته و آزمون تعقیبی بونفرونی توسط نرم‌افزارهای SPSS-26  تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که هر دو مداخله به‌طور معناداری منجر به بهبود خودمتمایزسازی و کاهش فرسودگی زناشویی شدند (0.05>p). با این حال، زوج‌درمانی هیجان‌محور در مقایسه با زوج‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد اثربخشی بالاتری داشت (0.004>p). اندازه اثر زوج‌درمانی هیجان‌محور در خودمتمایزسازی (۰.۶۸۴ = η²) و فرسودگی زناشویی (۰.۷۸۲ = η²) به‌طور معناداری بیشتر بود. همچنین، اثرات هر دو مداخله در مرحله پیگیری پایدار ماندند. نتیجه‌گیری: با توجه به نتایج، می‌توان زوج‌درمانی هیجان‌محور را به‌عنوان مداخله‌ای ترجیحی برای زوج‌های در آستانه طلاق، در مراکز مشاوره و خدمات روانشناختی به کار برد. این رویکرد با تمرکز بر اصالت هیجانی و دلبستگی، به طور مؤثری می‌تواند خودمتمایزسازی را افزایش و فرسودگی زناشویی را کاهش دهد و از این راه، از تشدید تعارضات و وقوع طلاق پیشگیری کند.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Low self-differentiation and high marital burnout are core, interrelated problems in couples on the verge of divorce. However, the comparative efficacy of modern psychological interventions in simultaneously improving these two variables has not been sufficiently investigated. Therefore, this study compares the impact of Emotionally Focused Couple Therapy (EFCT) and Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on these outcomes. Aims:This study aimed to compare the effectiveness of Emotionally Focused Couple Therapy (EFCT) and Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on self-differentiation and marital burnout among couples on the verge of divorce. Methods: This quasi-experimental study employed a pretest-posttest design with a three-month follow-up and a control group. The statistical population consisted of all couples seeking services at the Shiva Counseling Center in Tehran during the first six months of 2024. From 91 screened couples, 33 were randomly assigned to three groups (11 couples each). The experimental groups received Johnson's (2004) EFCT and Gharat's (2012) ACT, respectively, in nine 90-minute sessions. Data were collected using the Differentiation of Self Inventory (Skowron & Friedlander, 1998) and the Marital Burnout Questionnaire (Pines, 1996). Data were analyzed using mixed analysis of variance (mixed ANOVA) and Bonferroni post-hoc tests via SPSS-26. Results: The results indicated that both interventions significantly improved self-differentiation and reduced marital burnout (p<0.05). However, EFCT demonstrated significantly higher efficacy compared to ACT (p<0.004). The effect size for EFCT was significantly larger for both self-differentiation (η² =0.684) and marital burnout (η²=0.782). The effects of both interventions remained stable at the three-month follow-up. Conclusion: Based on the results, Emotionally Focused Couple Therapy can be recommended as a preferred intervention for couples on the verge of divorce in counseling centers and psychological service settings. By focusing on emotional authenticity and attachment, this approach can effectively enhance self-differentiation and reduce marital burnout, thereby helping to prevent the escalation of conflicts and the occurrence of divorce.</div> زوج‌درمانی هیجان‌محور, زوج‌درمانی مبتنی بر پذیرش و تعهد, خودمتمایزسازی, فرسودگی زناشویی, طلاق Emotion-Focused Couple Therapy, Acceptance and Commitment Therapy, Self-Differentiation, Marital Burnout, Divorce 1 20 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3303-1&slc_lang=fa&sid=1 Akram Sohrabi اکرم سهرابی Akram.sohrabi3326@iau.ac.ir 3781972143 100319475328460046858 No Department of Psychology, Ra.C., Islamic Azad University, Rasht, Iran. گروه روانشناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران Samereh Asadimajre سامره اسدی مجره Samereh.asadi@iau.ac.ir 2631795751 100319475328460046859 Yes Department of Psychology, Ra.C., Islamic Azad University, Rasht, Iran. گروه روانشناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران Leila Moghtader لیلا مقتدر Leila.Moghtader@iau.ac.ir 0054725429 100319475328460046860 No Department of Psychology, Ra.C., Islamic Azad University, Rasht, Iran. گروه روانشناسی، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران