Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و روانشناسی مثبت برکاهش پرخاشگری در دانش‌آموزان دختر مقطع دوم متوسطه Comparing the Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy and Positive Psychology on Reducing Aggression among Female Students in Upper Secondary School تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: دوران نوجوانی با چالش‌های هیجانی متعددی از جمله پرخاشگری همراه است که می‌تواند بر عملکرد تحصیلی و اجتماعی تأثیر منفی بگذارد. با توجه به محدودیت‌های درمان‌های سنتی، نیاز به بررسی رویکردهای موج سوم و مثبت‌نگر برای مدیریت خشم نوجوانان احساس می‌شود. اگرچه اثربخشی این درمان‌ها به صورت جداگانه تأیید شده، اما مطالعه‌ای که به مقایسه همزمان آن‌ها در دختران نوجوان بپردازد، کمتر انجام شده است. هدف: هدف پژوهش حاضر تعیین و مقایسه اثربخشی آموزش مبتنی بر پذیرش و تعهد و روانشناسی مثبت‌نگر بر کاهش پرخاشگری در دانش‌آموزان دختر مقطع دوم متوسطه بود. روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و روش آن نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعه آماری شامل تمامی دانش‌آموزان دختر دوره دوم متوسطه منطقه 11 شهر تهران در سال تحصیلی 1403 بود. تعداد 45 دانش‌آموز واجد شرایط به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در سه گروه (دو گروه آزمایش 15 نفره و یک گروه گواه 15 نفره) جایگزین شدند. گروه‌های آزمایش درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (هیز و همکاران، 2012) و روانشناسی مثبت نگر (سلیگمن و همکاران، 2005) را دریافت کردند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه پرخاشگری اهواز (زاهدی و همکاران، 1379) بود. داده‌ها با آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره در نرم‌افزار SPSS-26 تحلیل شدند. سطح معناداری در تمامی آزمون‌ها 05/0 در نظر گرفته شد. یافته ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که هر دو مداخله درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و روان‌شناسی مثبت‌نگر در مقایسه با گروه گواه، موجب کاهش معنادار پرخاشگری و خرده‌مقیاس‌های آن شامل خشم و غضب، تهاجم و توهین و لجاجت و کینه‌توزی در مرحله پس‌آزمون شدند (01/0>P). همچنین نتایج آزمون تعقیبی بونفرونی حاکی از وجود تفاوت معنادار بین گروه کنترل با هر یک از دو گروه آزمایشی، و عدم تفاوت معنادار بین اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و روان‌شناسی مثبت‌نگر در کاهش پرخاشگری دانش‌آموزان بود (05/0>P).  نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و روان‌شناسی مثبت‌نگر هر دو مداخله‌هایی مؤثر در کاهش پرخاشگری دانش‌آموزان دختر هستند؛ ازاین‌رو می‌توان از این رویکردها به‌عنوان مداخلات عملی و مدرسه‌محور برای ارتقای تنظیم هیجانی و کاهش رفتارهای پرخاشگرانه استفاده کرد. </div> <div style="text-align: justify;">Background: Adolescence is a developmental period characterized by various emotional challenges, including aggression, which can negatively affect academic performance and social functioning. Given the limitations of traditional therapeutic approaches, there is a growing need to examine third-wave and positive-oriented interventions for managing anger in adolescents. Although the effectiveness of these approaches has been established individually, few studies have simultaneously compared them among adolescent girls. Aims: The present study aimed to determine and compare the effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy and positive psychology training in reducing aggression among female students in upper secondary school. Methods: This study was applied in nature and employed a quasi-experimental design with a pretest-posttest and a control group. The statistical population included all female high school students (second level) in District 11 of Tehran during the academic year 2024–2025. A total of 45 eligible students were selected using convenience sampling and randomly assigned to three groups: two experimental groups (n = 15 each) and a control group (n = 15). The experimental groups received interventions based on Acceptance and Commitment Therapy (ACT; Hayes et al., 2012) and Positive Psychology (Seligman et al., 2005), respectively. The instrument used to collect data was the Ahvaz Aggression Questionnaire (Zahedifar et al., 1999). Data were analyzed using multivariate analysis of covariance (MANCOVA) in SPSS version 26. The significance level was set at 0.05 in all analyses. Results:The results of MANCOVA indicated that both interventions—Acceptance and Commitment Therapy and Positive Psychology—led to a significant reduction in overall aggression and its subscales (anger and rage, insult and aggression, and stubbornness and hostility) compared to the control group in the posttest phase (P< 0.01). Moreover, Bonferroni post hoc tests revealed significant differences between the control group and each of the two intervention groups, while no significant difference was found between the effectiveness of the ACT and Positive Psychology interventions (P > 0.05). Conclusion: The findings suggest that both Acceptance and Commitment Therapy and Positive Psychology are effective school-based interventions for reducing aggression among adolescent girls. Therefore, both approaches may be utilized as practical methods for enhancing emotional regulation and mitigating aggressive behaviors in educational settings.</div> آموزش مبتنی بر پذیرش و تعهد, روانشناسی مثبت نگر, پرخاشگری, دانش آموز Acceptance and Commitment Therapy, Positive Psychology, Aggression, Student 1 17 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3381-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdiyeh Shooshtari Rezvani مهدیه شوشتری رضوانی m.shoushtarirezvani@iau.ac.ir 3258498581 100319475328460044341 No Department of Educational Psychology, Islamic Azad University, NT.C., Tehran, Iran گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران شمال، تهران، ایران. Zahra Naghsh زهرا نقش Z.naghsh@ut.ac.ir 0022024786 100319475328460044342 Yes Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran. گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Hooshang Jadidi هوشنگ جدیدی hjadidi@iau.ac.ir 1372199705 100319475328460044343 No Department of Educational Psychology, Islamic Azad University, Sa.C., sanandaj, Iran گروه روانشناسی تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج، سنندج، ایران.