Journal of Psychological Science

fa مرور سیستماتیک و فراتحلیل اثر کارکردهای اجرایی بر مهارت‌های ارتباطی و عملکردهای تحصیلی نوجوانان دارای کم توانایی هوشی تحولی Systematic Review and Meta-Analysis of The Effect of Executive Functions on Communication Skills and Academic Performance of Adolescents with Developmental Intellectual Disabilities تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: نوجوانان دارای کم‌توانی هوشی تحولی غالباً با نقص در کارکردهای اجرایی مواجه‌اند که می‌تواند بر مهارت‌های ارتباطی و عملکردهای تحصیلی آنان تأثیر منفی بگذارد. پژوهش‌ها نشان می‌دهند کارکردهای اجرایی با تنظیم تعاملات اجتماعی، یادگیری و موفقیت تحصیلی ارتباط معنادار دارند، اما نتایج مطالعات موجود پراکنده و ناهمگون است. ازاین‌رو، فقدان یک مرور سیستماتیک و فراتحلیل جامع برای تعیین اندازه اثر واقعی این متغیرها، ضرورت انجام پژوهش حاضر را آشکار می‌سازد. هدف: پژوهش حاضر باهدف مرور سیستماتیک و فراتحلیل تأثیر کارکردهای اجرایی بر مهارت‌های ارتباطی و عملکردهای تحصیلی نوجوانان دارای کم توانایی هوشی تحولی انجام شد. روش: این پژوهش به‌صورت مرور سیستماتیک و فراتحلیل هم‌زمان انجام شد. مطالعات مرتبط با موضوع پژوهش در فاصله زمانی 1393 تا 1403 با استفاده از پایگاه‌های علمی معتبر داخلی (جهاد دانشگاهی و مگیران) و خارجی (اسکوپوس، پاب مد، گوگل اسکولار، اشپرینگر) و کلیدواژه‌های مرتبط جستجو و بر اساس ملاک‌های ورود و خروج، درنهایت 9 پژوهش مورد واکاوی و ارزیابی قرار گرفتند. تحلیل داده‌ها با استفاده از نسخه سوم نرم‌افزار جامع فراتحلیل انجام شد. یافتهها: نتایج به‌دست‌آمده، اندازه اثر ترکیبی به‌دست‌آمده 16/0 و در سطح معنی‌داری 001/0 بود؛ که بر اساس معیار تفسیر اندازه اثر کوهن، یک اندازه اثر بزرگ محسوب می‌شود. به‌عبارت‌دیگر، شواهد موجود نشان داد که کارکردهای اجرایی می‌توانند عملکرد تحصیلی را از طریق دو مسیر خاص، یعنی رفتارهای مرتبط با یادگیری و شناخته‌ای مرتبط با یادگیری، بهبود بخشند. همچنین با بهبود کارکردهای اجرایی، سطح عملکرد تحصیلی نیز بهبود می‌یابد. نتایج فراتحلیل اعتبار آماری بالایی را نشان داد و شواهدی مبنی بر سوگیری انتشار وجود نداشت و قابلیت اطمینان نتایج را تقویت کرد. نتیجه‌گیری: بررسی آموزش کارکردهای اجرایی در کودکان دچار کم توانایی هوشی تحولی، بر پیشگیری از بروز مشکلات در مهارت‌های ارتباطی و بهبود عملکرد تحصیلی و متعاقباً، جلوگیری از افزایش ناکامی در میان چنین کودکانی و به خطر افتادن آینده فردی و کاری آن‌ها در بزرگسالی تأثیرگذار است.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Adolescents with developmental intellectual disability often experience deficits in executive functions, which can negatively affect their communication skills and academic performance. Previous research indicates that executive functions are significantly associated with the regulation of social interactions, learning processes, and academic success; however, the findings of existing studies are scattered and heterogeneous. Therefore, the lack of a comprehensive systematic review and meta-analysis to determine the true effect size of these variables highlights the necessity of the present study. Aims: The present study aimed to conduct a systematic review and meta-analysis to examine the effect of executive functions on communication skills and academic performance in adolescents with developmental intellectual disability. Methods: This study was conducted as a simultaneous systematic review and meta-analysis. Relevant studies published between 2014 and 2024 were identified through searches of Iranian databases (Jihad-e Daneshgahi [SID] and Magiran) and international databases (Scopus, PubMed, Google Scholar, and Springer) using related keywords. Based on predefined inclusion and exclusion criteria, a total of nine studies were ultimately selected for analysis. Data analysis was performed using version 3 of the Comprehensive Meta-Analysis (CMA) software. Results: The findings indicated that the pooled effect size was 0.16, which was statistically significant at the 0.001 level. According to Cohen’s criteria for effect size interpretation, this represents a large effect. In other words, the available evidence demonstrated that executive functions can enhance academic performance through two specific pathways, namely learning-related behaviors and learning-related cognitions. Moreover, improvements in executive functions were associated with higher levels of academic performance. The meta-analysis showed high statistical validity, and no evidence of publication bias was detected, which strengthens the reliability of the results. Conclusion: Examining and promoting executive function training in children with developmental intellectual disability can contribute to the prevention of communication skill difficulties and the improvement of academic performance, and consequently help reduce cumulative failure and the risk of adverse personal and occupational outcomes in adulthood.</div> کارکرد اجرایی, کم توانایی ذهنی, عملکرد تحصیلی, مهارت ارتباطی, مرور سیستماتیک. executive functions, intellectual disability, academic performance, communication skills, systematic review. 1 16 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3434-1&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Cheraghi فاطمه چراغی F.Cheraghi@iauctb.ac.ir 3258498581 100319475328460047305 No Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه آزاد، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران. Zahra Zanjani زهرا زنجانی z_zanjani2005@yahoo.com 0022024786 100319475328460047306 Yes Department of Clinical Psychology, Faculty of Medicine, Kashan University of Medical Sciences, Kashan, Iran. گروه روانشناسی بالینی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی، کاشان، ایران. Mahdieh Salehi مهدیه صالحی Mah.salehi@iauctb.ac.ir 1372199705 100319475328460047307 No Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشگاه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.