Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان شناختی - رفتاری بر بهزیستی ذهنی در والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی Comparison of the Effectiveness of Acceptance and Commitment Therapy and Cognitive Behavioral Therapy on Subjective Well-being in Parents of Patients With Schizophrenia تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: اسکیزوفرنی به‌عنوان یک اختلال مزمن و ناتوان‌کننده، نه‌تنها زندگی فرد مبتلا بلکه نظام خانواده را نیز به‌طور جدی تحت تأثیر قرار می‌دهد. والدین این بیماران معمولاً با بار مراقبتی سنگین، استرس‌های مداوم و چالش‌های هیجانی قابل‌توجهی مواجه‌اند که می‌تواند بر بهزیستی ذهنی و کیفیت زندگی آنان اثر منفی بگذارد. در این میان، شناسایی و به‌کارگیری مداخلات روان‌شناختی مؤثر برای ارتقای سلامت روان والدین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان شناختی - رفتاری بر بهزیستی ذهنی والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی انجام شد.  روش: طرح پژوهش حاضر، از نوع پیش‌آزمون - پس‌آزمون و پیگیری سه ماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تمامی والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی ساکن تهران در سال 1404 بودند که نزد سازمان بهزیستی پرونده فعال داشتند؛ که از بین آنها ۶۰ نفر از والدینِ مراقب (۳۳ زن و ۲۷ مرد) بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در سه گروه ۲۰ نفره (درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد، درمان شناختی - رفتاری و گواه) جایگزین شدند و در سه مرحله پیش‌آزمون، پس‌آزمون و پیگیری مورد ارزیابی قرار گرفتند. ابزار پژوهش شامل پرسش‌نامههای شناختی بهزیستی ذهنی (کییز و ماگیارمو ، ۲۰۰3) بود. گروه درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد (هیز، 2004) و گروه درمان شناختی - رفتاری (بک و همکاران، 1991)، هر یک به مدت 9 جلسه تحت مداخله قرار گرفتند. در مقابل، گروه گواه جایگذاری شدند که هیچ درمان مداخله‌ای دریافت نکردند و در لیست انتظار قرار گرفتند. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر و با بهره‌گیری از نرم‌افزار SPSS نسخه 26 انجام شد و سطح معناداری 05/0 در نظر گرفته شد. یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد که هر دو رویکرد درمانی ــ درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد و درمان شناختی‌رفتاری ــ در مقایسه با گروه گواه به بهبود معنادار بهزیستی ذهنی والدین منجر شدند(01/0>P). بااین‌حال، تحلیل مقایسه‌های پس‌آزمون با استفاده از آزمون بونفرونی نشان داد که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد در ارتقای نمرات بهزیستی ذهنی و همچنین حفظ و پایداری این بهبودها در مرحله پیگیری، عملکرد قوی‌تری نسبت به درمان شناختی‌رفتاری داشته است (01/0>P). نتیجه‌گیری: باتوجه‌به نتایج می‌توان گفت که درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد نسبت به درمان شناختی‌رفتاری بهبود بیشتری در بهزیستی ذهنی ایجاد کرد و توانست پایداری این تغییرات را در دوره پیگیری نیز حفظ کند. این یافته‌ها نشان می‌دهد که استفاده از رویکردهای مبتنی بر پذیرش و تعهد می‌تواند به‌عنوان گزینه‌ای کارآمدتر در برنامه‌های حمایت روان‌شناختی والدین این بیماران مورد توجه قرار گیرد.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Schizophrenia, as a chronic and disabling disorder, profoundly affects not only the life of the patient but also the entire family system. Parents of individuals with schizophrenia often experience a heavy caregiving burden, ongoing stress, and considerable emotional challenges, all of which may negatively influence their subjective well-being and overall quality of life. Given these conditions, identifying and implementing effective psychological interventions aimed at enhancing the mental health of these parents is of particular importance. Aims: The present study aimed to compare the effectiveness of acceptance and commitment therapy (ACT) and cognitive‑behavioral therapy (CBT) on the subjective well-being of parents of patients with schizophrenia. Methods: This study employed a pretest–posttest design with a three‑month follow‑up and a control group. The statistical population consisted of all parents of patients with schizophrenia residing in Tehran in 2025 who had an active file with the Welfare Organization. From this population, 60 caregiving parents (33 women and 27 men) were selected through purposive sampling and randomly assigned to three groups of 20 participants: ACT, CBT, and control. Assessments were conducted at three stages: pretest, posttest, and follow‑up. The research instrument included the Cognitive Subjective Well‑Being Questionnaire (Keyes & Magyar-Moe, 2003). The ACT group (Hayes, 2004) and the CBT group (Beck et al., 1991) each received nine intervention sessions, whereas the control group remained on a waiting list and received no therapeutic intervention. Data were analyzed using repeated‑measures ANOVA in SPSS version 26, with the significance level set at 0.05. Results: The findings indicated that both therapeutic approaches—ACT and CBT—led to a significant improvement in subjective well‑being compared to the control group (P < 0.05). However, Bonferroni post hoc comparisons revealed that ACT demonstrated greater effectiveness than CBT in enhancing subjective well‑being and maintaining these improvements at the follow‑up stage (P < 0.01). Conclusion: Based on the results, ACT produced greater improvement in subjective well‑being than CBT and successfully maintained these gains over the follow‑up period. These findings suggest that acceptance‑ and commitment‑based interventions may serve as a more effective option in psychological support programs for parents of individuals with schizophrenia.</div> درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد, درمان شناختی - رفتاری, بهزیستی ذهنی, والدین بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی. acceptance and commitment therapy, cognitive behavioral therapy, subjective well-being, parents of patients with schizophrenia. 1 19 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3433-2&slc_lang=fa&sid=1 Bahareh Abdollahzadeh بهاره عبداله زاده b.abdollahzadeh@iau.ac.ir 3258498581 100319475328460052272 No Department of Psychology, To.C., Islamic Azad University, Tonekabon, Iran. گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. Shahnam Abolghasemi شنهام ابوالقاسمی sh.abolghasemi@iau.ac.ir 0022024786 100319475328460052273 Yes Department of Psychology, To.C., Islamic Azad University, Tonekabon, Iran. گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. Khadijeh Hatamipour خدیجه حاتمی پور kh.hatamipour@iau.ac.ir 1372199705 100319475328460052274 No Department of Nursing, To.C., Islamic Azad University, Tonekabon, Iran. گروه پرستاری، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران.