دوره 24، شماره 151 - ( پاییز 1404(مهر)، 1404 )
جلد 24 شماره 151 صفحات 75-55 |
برگشت به فهرست نسخه ها
استادیار گروه آموزش روانشناسی و مشاوره، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران. ، Minamohebbi@cfu.ac.ir
چکیده: (1630 مشاهده)
زمینه: مدارس اصلی ترین نهاد تعلیم و تربیت قلمداد میگردند و عملکرد موفق این نهاد بدون حضور پررنگ و مشارکت همه جانبه والدین قابل تحقق نمیباشد. از سوی دیگر والدین اولین معلمان کودکان به شمار میآیند و اهمیت مشارکت و توانمندسازی آنها در دورههای آموزشی بر هیچ یک از متخصصان امر آموزش و پرورش و سیاستگذاران آموزشی پوشیده نیست.
هدف: هدف پژوهش حاضر، ساخت، طراحی و بررسی ویژگیهای روانسنجی پرسشنامه تسهیلگرهای مشارکت والدین در دورههای آموزش خانواده بود.
روش: روش پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی بود که در مرحله اول پژوهش کیفی و به روش تحلیل مضمون انجام شد و در مرحله کمی یک مطالعه توصیفی از نوع توسعهای- کاربردی طراحی و اجرا شد. جامعه آماری در بخش کیفی کلیه متخصصان حوزه روانشناسی خانواده و روانسنجی استان زنجان بود؛ نمونه پژوهش 12 نفر از متخصصان نامبرده بودند که به روش نمونهگیری در دسترس تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. جامعه آماری در بخش کمّی کلیه والدین دانشآموزان شهر زنجان در سال تحصیلی 1400-1399 بود. نمونه پژوهش 2217 نفر از والدین دانشآموزان بود که به روش نمونهگیری تصادفی طبقهای انتخاب شدند. دادههای جمعآوری شده با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، با استفاده از نرمافزار SPSS.26 و AMOS.24 انجام شد.
یافته ها: نتایج روایی صوری و محتوایی پرسشنامه به صورت کیفی و کمّی تأیید شد. همچنین، با انجام تحلیل عاملی اکتشافی به روش مؤلفههای اصلی روی گویههای این پرسشنامه، پنج عامل با نامهای «تسهیلگرهای شخصی و خانوادگی»، «تسهیلگرهای مربوط به مدرسه»، «تسهیلگرهای مربوط به مدرّس و محتوای دورهها»، «ترجیحات و نیازهای والدین»، «انگیزههای بیرونی والدین» استخراج و نامگذاری شدند. همسانی درونی پرسشنامه به روش آلفای کرونباخ برای هر کدام از مؤلفهها بالاتر از 60/0 بود. یافتههای تحلیل عامل تأییدی نیز نشان داد که پرسشنامه تسهیلگرهای مشارکت والدین برازنده دادههاست (001/0p<).
نتیجهگیری: نتایج این پژوهش نشان داد که پرسشنامه مذکور به عنوان ابزاری معتبر و پایا میتواند مورد استفاده پژوهشگران حوزه خانواده و تعلیم و تربیت قرار گیرد.
هدف: هدف پژوهش حاضر، ساخت، طراحی و بررسی ویژگیهای روانسنجی پرسشنامه تسهیلگرهای مشارکت والدین در دورههای آموزش خانواده بود.
روش: روش پژوهش از نوع آمیخته اکتشافی بود که در مرحله اول پژوهش کیفی و به روش تحلیل مضمون انجام شد و در مرحله کمی یک مطالعه توصیفی از نوع توسعهای- کاربردی طراحی و اجرا شد. جامعه آماری در بخش کیفی کلیه متخصصان حوزه روانشناسی خانواده و روانسنجی استان زنجان بود؛ نمونه پژوهش 12 نفر از متخصصان نامبرده بودند که به روش نمونهگیری در دسترس تا رسیدن به اشباع نظری انتخاب شدند. جامعه آماری در بخش کمّی کلیه والدین دانشآموزان شهر زنجان در سال تحصیلی 1400-1399 بود. نمونه پژوهش 2217 نفر از والدین دانشآموزان بود که به روش نمونهگیری تصادفی طبقهای انتخاب شدند. دادههای جمعآوری شده با استفاده از تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی، با استفاده از نرمافزار SPSS.26 و AMOS.24 انجام شد.
یافته ها: نتایج روایی صوری و محتوایی پرسشنامه به صورت کیفی و کمّی تأیید شد. همچنین، با انجام تحلیل عاملی اکتشافی به روش مؤلفههای اصلی روی گویههای این پرسشنامه، پنج عامل با نامهای «تسهیلگرهای شخصی و خانوادگی»، «تسهیلگرهای مربوط به مدرسه»، «تسهیلگرهای مربوط به مدرّس و محتوای دورهها»، «ترجیحات و نیازهای والدین»، «انگیزههای بیرونی والدین» استخراج و نامگذاری شدند. همسانی درونی پرسشنامه به روش آلفای کرونباخ برای هر کدام از مؤلفهها بالاتر از 60/0 بود. یافتههای تحلیل عامل تأییدی نیز نشان داد که پرسشنامه تسهیلگرهای مشارکت والدین برازنده دادههاست (001/0p<).
نتیجهگیری: نتایج این پژوهش نشان داد که پرسشنامه مذکور به عنوان ابزاری معتبر و پایا میتواند مورد استفاده پژوهشگران حوزه خانواده و تعلیم و تربیت قرار گیرد.
فهرست منابع
1. ابراهیمتبار گردرودباری، اسفندیار؛ عمادیان، سیده علیا؛ و میرزائیان، بهرام. (1400). اثربخشی برنامه آموزش خانواده بر پیوند والدینی و رفتارهای پرخطر نوجوانان. ابنسینا، 23(۳)، 51-43.
3. آزاد مرزآبادی، اسفندیار؛ و زارعی، احمد. (1397). نیازسنجی آموزشی برنامههای آموزش خانواده (FTPs) برای اولیاء نظامی دانشآموزان: مطالعه موردی مدارس متوسطه یک شهرک نظامی در شهر تهران. مجله طب نظامی، 20(5)، 573-563.
5. اعتصامنیا، امین. (1391). ارزیابی از تحقق اهداف آموزش خانواده از دیدگاه مدیران مدارس ابتدایی شهر تهران در سال تحصیلی 91-1390. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی.
6. اقدسی، علی نقی؛ فرید، ابوالفضل؛ و بایرامزاده، حمیرا. (1390). آسیبشناسی آموزش خانواده در آموزش و پرورش شهرستان ماکو از دیدگاه اولیاء دانشآموزان در سال1390. زن و مطالعات خانواده، 14، 43-64.
8. ترابی، افسانه؛ و قشقاوییزاده، نصرالله. (1402). شناسایی و اولویتبندی مولفههای نهادینهسازی آموزش خانواده از دیدگاه دبیران شهرستان شهرضا. ماهنامه علمی-تخصصی پایاشهر، 52، 189-179.
9. حسینینیاز، سید مجتبی. (1391). عوامل مؤثر بر مشارکت فعال والدین در امور آموزشی و پرورشی دانشآموزان از دید مدیران مدارس متوسطه شهر تهران. پایاننامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران، دانشکده روانشناسی و علوم اجتماعی.
11. حنیفی، فریبا؛ حیدری تفرشی، غلام حسین؛ و سوهانی، عاطفه. (1391). تأثیر برنامههای آموزش خانواده بر تقویت تفکر انتقادی دانشآموزان دوره ابتدایی شهر تهران. فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات مدیریت آموزشی، 4(1)، 56-40.
13. ریئسیان امیری، رقیه؛ صادقی، جمال؛ آقاجانی هشجین، طهمورث؛ و داییزاده، حسین. (1402). مدلیابی روابط ساختاری سازگاری زناشویی والدین با عملکرد تحصیلی دانشآموزان با نقش میانجیگر شادکامی در نوجوانان. مجله علوم روانشناختی، 22(۱۲۸)، ۱۶۴۸-۱۶۳۳.
15. زنجانیزاده، هما؛ دانایی، مجید؛ و سلیمینژاد، مهدی. (1394). بررسی میزان مشارکت خانوادهها در مدارس استان خراسان رضوی و عوامل موثر بر آن. جامعهشناسی آموزش و پرورش، 1(2)، 101-71.
17. عطار خامنهای، فاطمه؛ کدیور، پروین؛ امامیپور، سوزان؛ و سپاه منصور، مژگان. (1401). نقش میانجیگر نظم جویی شناختی هیجان در رابطه بین حمایت اجتماعی ادراک شده و شایستگی تحصیلی. مجله علوم روانشناختی، ۲۱ (۱۲۰)، ۲۴۴۸-۲۴۳۳.
19. قدسی، علی محمد؛ بلالی، اسماعیل؛ و لطیفی پاک، ندا. (1396). بررسی تأثیر عوامل اجتماعی مؤثر بر میزان مشارکت اولیاء در امور مدارس همدان. فصلنامه توسعه اجتماعی)توسعه انسانی سابق(، 12(1)، 81-106.
21. قرنجیک، آزیتا؛، بیانی، علیاصغر؛ صائمی، حسن؛ و فکوری حاجیار، حسین. (1401). واکاوی ضرورتهای طراحی برنامه درسی آموزش خانواده در مدارس دوره ابتدایی. فصلنامه علمی-پژوهشی خانواده و پژوهش، ۱۹(۱)، 40-25.
23. مظاهری، حسن. (1394). بررسی نیازهای آموزشی والدین دانشآموزان دوره دوم متوسطه در کلاسهای آموزش خانواده. فصلنامه خانواده و پژوهش، 24، 58-47.
25. موسیوند، محبوبه. (1400). الگوی ساختاری عملکرد خانواده، سرمایه روانشناختی، نیازهای روانشناختی با نشاط ذهنی: نقش میانجی مسئولیتپذیری نوجوانان در دوران بلوغ. مجله علوم روانشناختی، 20(۱۰۳)،۱۱۷۰-۱۱۴۷.
27. مهاجران، بهناز؛ و قلعهای، علیرضا. (1394). بررسی میزان، موانع و راهکارهای مشارکت والدین در برنامهها، فعالیتها و تصمیمگیریهای مدارس. کنفرانس ملی روانشناسی، علوم تربیتی و اجتماعی، موسسه علمی تحقیقاتی کومه علم آوران دانش، مازندران.
29. نبوی، سید صادق. (1400). نیازسنجی دورههای آموزش خانواده برای اولیای دانشآموزان دوره متوسطه در زمینه مسایل تربیتی فرزندان. نظریه و عمل در تربیت معلمان، 7(12)، 28-1.
31. نبوی، سیدصادق؛ و اسماعیلی، علی. (1395). بررسی نیازهای آموزشی اولیای دانشآموزان دوره ابتدایی در زمینه مسایل تربیتی فرزندان جهت آموزش خانواده. فصلنامه مطالعات پیش دبستان و دبستان، 1(4)، 108-83.
33. نورالدینی، مریم. (1390). بررسی عوامل موثر بر وضعیت شرکت اولیاء برای حضور در کلاسهای آموزش خانواده شهرستان زرند کرمان. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید بهشتی.
34. یزدخواستی، بهجت؛ و عباس زاده، محمد. (1386). بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت والدین دانشآموزان در امور مدرسه ای دانشآموزان مقطع متوسطه استان آذربایجان شرقی. مجله علوم تربیتی، 14(3)، 62-45.
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |