Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی درمان شناختی‌ رفتاری هیجان‌مدار و درمان فراشناختی بر سلامت اجتماعی در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو The Comparison of the Effectiveness of Emotion-Focused Cognitive Behavioral Therapy and Metacognitive Therapy on Social Health in Patients with Type2 Diabetes تخصصي Special پژوهشي Research زمینه: دیابت نوع دو بهعنوان یکی از چالشبرانگیزترین و پرخطرترین بیماریهای مزمن شناخته شده است و همهگیری آن در جهان رو به افزایش است. بین اختلالات جسمی ناشی از بیماری و مفاهیم روانشناسی موجود در این حیطه، روابط تنگاتنگی وجود دارد. هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی درمان شناختیرفتاری هیجانمدار و درمان فراشناختی بر سلامت اجتماعی در بیماران مبتلا به دیابت نوع2 بود. روش: طرح پژوهش حاضر، نیمه آزمایشی از نوع پیشآزمون، پسآزمون با گروه گواه و پیگیری سه ماهه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی بیماران مبتلا به دیابت نوع2 مراجعهکننده به کلینیک دیابت دکتر شرقی در شهر کرج در نیمسال اول 1401 بود. با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس تعداد 60 بیمار انتخاب شد و سپس به صورت تصادفی در سه گروه 20 نفری (دو گروه آزمایش و یک گروه گواه) قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش، پرسشنامه سلامت اجتماعی (کییز، 2004) بود. همچنین برای گروه آزمایش اول، درمان شناختیرفتاری هیجانمدار در 10 جلسه 90 دقیقهای بر اساس پروتکل سووگ و همکاران (2006)، برای گروه آزمایش دوم، درمان فراشناختی در 10 جلسه 90 دقیقهای بر اساس پروتکل رجبی و همکاران (1400) برگزار شد. جهت تحلیل دادههای پژوهش نیز از روش تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر و نرمافزار SPSS-25 استفاده شد. یافتهها: یافتهها نشان داد که نمره مولفههای سلامت اجتماعی در گروه شناختیرفتاری هیجانمدار افزایش معنادار داشت (001/0=P). همچنین نمره مولفههای سلامت اجتماعی در گروه فراشناختی افزایش معنادار داشت (001/0=P)، ولی تفاوت اثر دو شیوه درمانی بر مولفههای سلامت اجتماعی معنادار نبود (05/0<P). نتیجه‌گیری: با توجه به اثربخشی درمان شناختیرفتاری هیجانمدار و درمان فراشناختی در افراد مبتلا به دیابت نوع2، پیشنهاد میشود روانشناسان سلامت در مراکز درمانی از این شیوههای درمانی در جهت افزایش سلامت اجتماعی و مؤلفههای آن در بیماران مبتلا به دیابت نوع2 و بیماران مشابه استفاده کنند. Background: Type 2 diabetes is known as one of the most challenging and dangerous chronic diseases, and one of the adverse consequences of the disease is increased disability and communication problems, and as a result, a decrease in the level of social health of patients. Health is the most basic part of social welfare, which is more dependent on social structures than medical interventions. Aims: The purpose of this study was to compare the effectiveness of emotion focused cognitive-behavioral therapy and metacognitive therapy on social health in patients with type 2 diabetes. Methods: The design of the current research was a semi-experimental type of pre-test, post-test with a control group and a three-month follow-up. The statistical population of the study included all patients with type 2 diabetes referred to Dr. Sharqi diabetes clinic in Karaj city in the first half of 2022. Using available sampling method, 60 patients were selected and then they were randomly divided into three groups of 20 people (two experimental groups and one control group). The instrument used in this research was the social health questionnaire (Keyes, 2004). Also, for the first experimental group, emotional-oriented cognitive-behavioral therapy in 10 sessions of 90 minutes based on the protocol of Sovag et al. (2006), for the second experimental group, metacognitive therapy in 10 sessions of 90 minutes based on the protocol of Rajabi et al. (2021) was held. In order to analyze the research data, variance analysis method with repeated measurements and SPSS-25 software were used.   درمان شناختی رفتاری هیجان مدار, درمان فراشناختی, دیابت نوع2, سلامت اجتماعی Diabetes, Emotion-Focused Cognitive Behavioral Therapy, Metacognitive Therapy, Social Health 99 121 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2601-1&slc_lang=fa&sid=1 Samira Jelodari سمیرا جلوداری samira.jelodari@yahoo.ocm 0015602745 No Ph.D. Student in Health Psychology, Department of Health Psychology, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran دانشجوی دکترای روانشناسی سلامت، گروه روانشناسی سلامت، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. Sheida Sodagar شیدا سوداگر sh_so90@yahoo.com 3874492540 No Assistant Professor, Department of Health Psychology, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran استادیار گروه روانشناسی سلامت، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. MohammadReza Seirafi محمدرضا صیرفی msf_3@yahoo.com 0057526141 Yes Assistant Professor, Department of Health Psychology, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran استادیار گروه روانشناسی سلامت، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. Mostafa Qorbani مصطفی قربانی mqorbani1379@yahoo.com 0323147070 No Associate Professor, Non-Communicable Diseases Research Center, Alborz University of Medical Sciences, Karaj, Iran دانشیار، مرکز تحقیقات بیماری‌های غیرواگیر، دانشگاه علوم پزشکی البرز، کرج، ایران.