Journal of Psychological Science

fa بررسی اثربخشی برنامۀ آموزش مبتنی بر تجربه زیسته در روابط والد- فرزندی بر همدلی و تنظیم هیجان دختران نوجوان بدسرپرست Investigating the Efficacy of Training Program Based on Lived Experience in Parent-Child Relationships on Empathy and Emotional Regulation of Mistreated Adolescent Girls عمومى General پژوهشي Research زمینه: نوجوانی یکی از حساس‌ترین دوره‌های رشدی در روند تحول انسان است. نوجوانان بدسرپرست از حمایت‌های روانی و عاطفی والد یا والدین خود محروم هستند. نداشتن تنظیم هیجانی و ناتوانی در همدلی از مهم‌ترین مشکلات و چالشهای روانشناختی است که نوجوانان بدسرپرست با آن مواجه هستند. تاکنون پژوهشی به بررسی اثربخشی برنامۀ درمانی مبتنی بر تجربه زیسته در روابط والد-فرزندی بر میزان همدلی و تنظیم هیجان دختران نوجوان بدسرپرست نپرداخته است. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامۀ آموزش مبتنی بر تجربه زیسته در روابط والد فرزندی بر همدلی و تنظیم هیجان دختران نوجوانان بدسرپرست انجام شد. روش: روش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی از نوع پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه گواه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی دختران نوجوان بدسرپرست بود که در بازۀ زمانی فروردین ماه تا بهمن ماه سال 1402 در مراکز حمایتی دخترانه وابسته به ادارۀ بهزیستی شهرستان سنندج حضور داشتند. نمونۀ آماری پژوهش نیز شامل 30 نوجوان دختر بدسرپرست بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شده و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و گواه (۱۵ نفر) گمارش شدند. ابزارهای جمع‌آوری اطلاعات در این پژوهش شامل پرسشنامه تنظیم هیجان برای کودکان و نوجوانان (گروس و جان، 2003) و پرسشنامه همدلی (دیویس، 1983) بود. برنامۀ آموزشی مبتنی بر تجربه زیسته روابط والد فرزندی نیز در قالب ۸ جلسۀ 60 دقیقه‌ای و به صورت هر هفته یک جلسه برای گروه آزمایش برگزار شد. هم‌چنین جهت تحلیل داده ها در این پژوهش از آزمون تحلیل کواریانس و نرم‌افزار SPSS نسخۀ 23 استفاده شد. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش نشان داد که برنامۀ آموزش مبتنی بر تجربه زیسته در گروه آزمایش در نمرۀ کل همدلی و مؤلفه های آن (دغدغه همدلانه، دیدگاه‌گرایی و آشفتگی شخصی) اثربخشی معناداری نسبت به گروه گواه دارد (05/0 P<). هم‌چنین این برنامۀ آموزشی بر راهبرد ارزیابی مجدد شناختی اثربخش بود (05/0 P<) ولی اثربخشی این بستۀ آموزشی بر راهبرد بازداری هیجانی تأیید نشد (05/0 <P). نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های به دست آمده پیشنهاد می‌شود، مراکز نگهداری نوجوانان بدسرپرست از برنامه آموزشی مبتنی بر تجربه زیسته نوجوانان دختر بدسرپرست در روابط والدین و فرزند برای بهبود همدلی و تنظیم هیجانی در این افراد استفاده کنند.   Background: Adolescence is one of the most sensitive periods of human development. Mistreated adolescents are deprived of psychological and emotional support from their parents. Lack of emotional regulation and inability to empathize is one of the most important psychological problems and challenges faced by mistreated adolescents. So far, no research has investigated the effectiveness of a treatment program based on lived experience in parent-child relationships on the level of empathy and emotional regulation of mistreated adolescent girls. Aims: The present study was conducted to investigate the efficacy of the training program based on lived experience in parent-child relationships on empathy and emotional regulation of mistreated adolescent girls. Methods: The present research method was a semi-experimental pre-test-post-test type with a control group. The statistical population of the research included all mistreated adolescent girls in the girls' support centers affiliated with the welfare department of Sanandaj City between March 2023 and January 2024. The statistical sample of the research included 30 mistreated adolescent girls who were selected by purposive sampling and randomly assigned to two experimental (15 people) and control (15 people) groups. The data collection tools in this research included the Emotion Regulation Questionnaire for Children and Adolescents (Gross & John, 2003) and the Empathy Questionnaire (Davis, 1983). The educational program based on the lived experience of parent-child relationships was also held in the form of 8 sessions of 60 minutes and one session per week for the experimental group. Also, to analyze the data in this research, analysis of covariance test and SPSS version 23 software were used. Results: The results of this research showed that the training program based on lived experience in the experimental group had a significant effect on the total score of empathy and its components (Empathic concern, Perspectiv-taking, and Personal Distress) compared to the control group (P< 0.05). Also, this training program was effective on the cognitive reappraisal strategy (P< 0.05), but the effectiveness of this training package on the emotional suppression strategy was not confirmed (P< 0.05). Conclusion: According to the findings, it is suggested that care centers for mistreated adolescents use an educational program based on the lived experience of mistreated adolescent girls in parent-child relationships to improve empathy and emotional regulation in these adolescents.   برنامۀ آموزش مبتنی بر تجربه زیسته, روابط والد- فرزندی, همدلی, تنظیم هیجان, دختران نوجوان بدسرپرست Training Program Based on Lived Experience, Parent-child Relationships, Empathy, Emotional Regulation, Mistreated Adolescents Girls 229 244 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2584-2&slc_lang=fa&sid=1 parastoo sheikh esmali پرستو شیخ اسمعیلی parastoo.esmaili@gmail.com 3780270201 100319475328460042468 No دانشجوی دکتری روان شناسی روان شناسی، گروه روان‌شناسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران. hamzeh ahmadian حمزه احمدیان Ahmadian@iausdj.ac.ir 6469456065 100319475328460042469 Yes استادیار گروه روان‌شناسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران. maryam akbari مریم اکبری akbari1384@gmail.com 2619694582 100319475328460042470 No استادیار گروه روان‌شناسی، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران.