Journal of Psychological Science

fa اثربخشی آموزش سبک‌های یادگیری شناختی وارک و راهبردهای فراشناختی برپیشرفت درس علوم دانش آموزان The Efficacy of Teaching vark's Cognitive Learning Styles and Metacognitive Strategies on achievement of students in subject of science تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: در پیشرفت تحصیلی، عوامل متعددی می‌توانند بر موفقیت دانش‌آموزان تأثیر بگذارند. دو رویکرد مهم و کاربردی در این زمینه، راهبردهای فراشناختی و سبک‌های یادگیری VARK هستند که هر کدام به شیوه‌ای منحصر به فرد، تلاش می‌کنند یادگیری و دست‌یابی به درک عمیق را تسهیل کنند. مطالعات قبلی اثربخشی هر یک از این رویکردها را در بهبود یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان به‌طور جداگانه بررسی کرده‌اند. با این وجود، شکاف پژوهشی مهمی در مقایسه مستقیم اثربخشی این دو رویکرد برای بهبود یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان وجود دارد. هدف: هدف پژوهش حاضر مقایسه اثربخشی آموزش سبکهای یادگیری َشناختی وارک و راهبردهای فراشناختی بر پیشرفت درس علوم دانش آموزان بود. روش: روش پژوهش حاضر از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون – پسآزمون با گروه گواه و پیگیری یک ماهه است. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش‌آموز پسر مقطع اول متوسطه شهر تهران در سال 1400-1399 بود، که براساس آخرین آمار رسمی اداره آموزش و پرورش شهر تهران برابر با 2400 دانش‌آموز است. برای انتخاب نمونه با استفاده از روش نمونهگیری در دسترس در مجموع 69 دانشآموز انتخاب شد و به سه گروه (هر گروه 23 نفر اختصاص داده شد). گروه آزمایش اول تحت آموزش راهبردهای فراشناختی (پنتریچ، 2004) قرار گرفتند؛ گروه آزمایش دوم سبکهای یادگیری وارک (فلمینگ و میلز، 1998) آموزش داده شد و گروه گواه آموزشی دریافت نکرد. ابزار گردآوری دادهها آزمون پیشرفت تحصیلی علوم بود که توسط پژوهشگر ساخته شده بود. دادهها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازهگیری مکرر در نرمافزار SPSS نسخه 27 مورد تحلیل قرار گرفت. یافته ها: یافتهها نشان داد که آموزش مبتنی بر سبک‌های یادگیری شناختی وارک در پیشرفت تحصیلی درس علوم دانش آموزان تأثیر دارد (05/0 >P). همچنین آموزش مبتنی بر راهبردهای فراشناختی در پیشرفت تحصیلی درس علوم دانشآموزان تأثیر دارد (05/0 >P) همچنین یافتهها بیانگر این بود که اثر آموزش مبتنی بر سبک‌های یادگیری شناختی وارک و راهبردهای فراشناختی بر پیشرفت تحصیلی درس علوم متفاوت نیست (05/0 P>). نتیجه‌گیری: نتایج این مطالعه می‌توانند به تصمیم‌گیران و طراحان آموزشی در انتخاب روش‌های مناسب برای بهبود یادگیری و پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان کمک کنند. همچنین، یافته‌های پژوهش حاضر می‌توانند برای معلمان و مشاوران آموزشی به‌عنوان راهنمایی در شناسایی و به‌کارگیری روش‌های آموزشی مؤثر برای دانش‌آموزان با نیازهای یادگیری متفاوت مفید واقع شوند و بدین ترتیب، به بهبود کیفیت آموزشی و حمایت از یادگیری فعال و مستقل کمک نمایند.  </div> Background: Numerous factors can influence students' academic achievement. Two important and practical approaches in this area are metacognitive strategies and VARK learning styles, each uniquely designed to facilitate learning and deepen understanding. Previous studies have separately examined the effectiveness of each approach in enhancing students' learning and academic progress. However, a significant research gap exists regarding a direct comparison of the effectiveness of these two approaches in improving students' learning and academic achievement. Aims: This study aimed to compare the effectiveness of VARK cognitive learning styles training and metacognitive strategies on students' science achievement. Methods: The present study employed a quasi-experimental design with a pre-test, post-test, control group, and one-month follow-up. The statistical population included all first-grade male secondary school students in Tehran in the 2020-2021 academic year, totaling 2,400 students according to the latest official statistics from the Tehran Department of Education. Using convenience sampling, 69 students were selected and assigned to three groups (23 students per group). The first experimental group received metacognitive strategy training, the second experimental group received VARK learning styles training, and the control group received no intervention. Data were collected using a researcher-made science achievement test. The data were analyzed using repeated measures ANOVA in SPSS version 27. Results: The results indicated that VARK cognitive learning styles training positively impacted students' science achievement (P< 0.05). Additionally, metacognitive strategy training positively affected students' science achievement (P< 0.05). Furthermore, findings showed a significant difference in the impact of VARK cognitive learning styles and metacognitive strategies on science achievement (P< 0.05). Conclusion: The results of this study can assist educational policymakers and curriculum designers in selecting appropriate methods to enhance students' learning and academic achievement. Furthermore, the findings may serve as a valuable guide for teachers and educational counselors in identifying and implementing effective teaching methods that meet the diverse learning needs of students, thereby improving educational quality and supporting active and independent learning. واژه‌های کلیدی: سبک‌های یادگیری شناختی وارک, راهبردهای فراشناختی, پیشرفت دانش آموزان, درس علوم Vark Cognitive learning styles , Metacognitive strategies,lessen science achievement 153 169 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2670-1&slc_lang=fa&sid=1 nader cheshmazar نادر چشم اذر nader.cheshmazar@gmail.com 4391601729 100319475328460044815 No Department of Psychology and Educational Sciences, Islamic Azad University, Semnan Branch, Semnan, Iran. دانشجوی دکترای روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سمنان، سمنان، ایران. siavash telepasand سیاوش طالع پسند siatelepasand@semnan.ac.ir 0040858154 100319475328460044816 Yes Department of Educational Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Semnan University, Semnan, Iran. استاد گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. nemat sotodeh نعمت ستوده sotodeh1@yahoo.com 4578887537 100319475328460044817 No Department of Psychology and Educational Sciences, Islamic Azad University, Semnan Branch, Semnan, Iran. دانشیار گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سمنان، سمنان، ایران.