Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی گروه درمانی شناختی رفتاری و درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر امید به زندگی بیماران دیالیزی Comparing effectiveness of cognitive behavioral therapy group and cognitive therapy based on mindfulness on life expectancy of dialysis patients تخصصي Special پژوهشي Research زمینه: بیماران تحت دیالیز با چالش‌های جسمی و روانی متعددی روبرو هستند که می‌تواند امید به زندگی آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد. در این میان، مداخلات روان‌درمانی مانند گروه درمانی شناختی رفتاری و درمان شناختی مبتنی بر ذهن‌آگاهی به عنوان روش‌های مؤثر برای بهبود سلامتروان شناخته شده‌اند. با این حال، مقایسه اثربخشی این دو روش بر افزایش امید به زندگی در بیماران دیالیزی کمتر مورد بررسی قرار گرفته است. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی گروه درمانی شناختی رفتاری و درمان شناختی مبتنی بر ذهنآگاهی بر امید به زندگی بیماران دیالیزی انجام شد. روش: روش پژوهش نیمه آزمایشی از نوع پیشآزمون–پسآزمون با گروه گواه همراه با پیگیری سه ماهه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی بیماران دیالیزی مراجعه کننده به مرکز دیالیز بیمارستان خاتمالانبیا در شهرستان شاهرود در سال 1402 به تعداد 211 نفر بودند. از بین افراد جامعۀ آماری، 45 نفر با نمونه گیری هدفمند انتخاب شد. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه امید به زندگی (اسنایدر، 1991) بود. پروتکل درمان شناختی-رفتاری (والساراج و همکاران، 2021) و شناخت درمانی مبتنی بر ذهن‌آگاهی (سگال و همکاران، 2023) برای گروههیا آزمایش اجرا شد. دادهها با استفاده از آزمون آماری تحلیل واریانس آمیخته در نرمافزار SPSS نسخه 25 تجزیه و تحلیل شد. یافته ها: یافتهها نشان داد که دو شیوه مداخله درمان شناختی رفتاری و درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر امید به زندگی بیماران دیالیزی در پس آزمون اثر معنیدار داشت (001/0 >P). بین نمرات امید به زندگی در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری صرفنظر از نوع مداخله، تفاوت وجود داشت. از بین دو روش‌ مداخله درمان شناختی رفتاری و درمان شناختی مبتنی بر ذهنآگاهی، درمان شناختی رفتاری در افزایش امید به زندگی در بیماران دیالیزی مؤثرتر بود (001/0 >P) نتیجه‌گیری: نتایج بیانگر آن است که استفاده از مداخلات روان‌درمانی، به‌ویژه شناختی رفتاری، می‌تواند به عنوان یک راهکار کاربردی در بهبود امید به زندگی و ارتقای سلامتروان بیماران تحت دیالیز مورد توجه قرار گیرد Background: Patients undergoing dialysis face numerous physical and psychological challenges that can affect their life expectancy. Among these, psychotherapeutic interventions such as cognitive-behavioral group therapy and mindfulness-based cognitive therapy have been recognized as effective methods for improving mental health. However, the comparison of the effectiveness of these two methods in increasing life expectancy in dialysis patients has been less explored. Aims: The present study aimed to compare the effectiveness of cognitive-behavioral group therapy and mindfulness-based cognitive therapy on the life expectancy of dialysis patients. Methods: The research method was quasi-experimental, of the pre-test-post-test type with a control group and a three-month follow-up. The statistical population of this study included all dialysis patients referred to the dialysis center of Khatam Al-Anbia Hospital in Shahrud city in the year 1402 (2023), totaling 211 individuals. From the statistical population, 45 individuals were selected through purposive sampling. The research tool included the Life Expectancy Questionnaire (Snyder, 1991). The cognitive-behavioral therapy protocol (Valsaraj et al., 2021) and mindfulness-based cognitive therapy (Segal et al., 2023) were implemented for the experimental groups. Data were analyzed using mixed analysis of variance (ANOVA) in SPSS version 25. Results: The findings showed that both cognitive-behavioral therapy and mindfulness-based cognitive therapy had a significant effect on the life expectancy of dialysis patients in the post-test (P< 0.001). There were differences in life expectancy scores across the three stages of pre-test, post-test, and follow-up, regardless of the type of intervention. Among the two intervention methods, cognitive-behavioral therapy was more effective in increasing the life expectancy of dialysis patients (P< 0.001). Conclusion: The results indicate that the use of psychotherapeutic interventions, especially cognitive-behavioral therapy, can be considered as a practical strategy for improving life expectancy and enhancing the mental health of dialysis patients امید به زندگی, درمان شناختی رفتاری, درمان شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی, بیماران دیالیزی Cognitive Behavioral Therapy, Cognitive Therapy Based on Mindfulness, Life Expectancy, Dialysis Patients 181 196 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2837-1&slc_lang=fa&sid=1 Bahareh Hasani بهاره حسنی fa.meschi@kiau.ac.ir 0064104768 No Ph.D Student, Department of Health Psychology, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran. دانشجوی دکترای روانشناسی سلامت، گروه روان شناسی سلامت، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. Biuok Tajeri بیوک تاجری a-shokrgozar29@kiau.ac.ir 0063103768 Yes Department of Health Psychology, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran. استادیار، گروه روان شناسی سلامت، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. Farahnaz Meschi فرحناز مسچی btajeri@yahoo.com 3140051791 No Department of Health Psychology, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran استادیار، گروه روان شناسی سلامت، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. Alireza Shokrgozar علیرضا شکرگزار nasrinrazavianzadeh@gmail.com 0063104758 No Department of Health Psychology, Karaj Branch, Islamic Azad University, Karaj, Iran استادیار، گروه روان شناسی سلامت، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. Nasrin Razavianzadeh نسرین رضویان زاده bahar.hasani1364@gmail.com 0063102768 No Department of Medical Sciences, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran استادیار، گروه پزشکی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران.