Journal of Psychological Science

fa الگوی عوامل مؤثر بر رفتارهای خودآسیب‌رسان در فضای مجازی: یک مطالعه آمیخته اکتشافی The model of factors influencing self-harming behaviors in cyberspace: An exploratory mixed-method study تخصصي Special پژوهشي Research زمینه: رفتارهای خود آسیب‌رسان  در بین نوجوانان به‌ویژه در ارتباط با فضای مجازی، در سال‌های اخیر شایع است و مشکلات متعددی را ایجاد کرده است؛ بنابراین بررسی این موضوع و تلاش برای ارتقای نوجوان، نیازمند درک جامع و عمیقی از رفتارهای خود آسیب‌رسان در فضای مجازی، متناسب با شرایط محیطی و فرهنگی هر کشور است. اگرچه در طول سال گذشته، افزایش رفتارهای خود آسیب‌رسان در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفته است، اما تحقیقات بسیار کمی در مورد این موضوع حیاتی در ایران وجود دارد. هدف: پژوهش حاضر باهدف طراحی الگوی عوامل مؤثر بر رفتارهای خود آسیب‌رسان در فضای مجازی: یک مطالعه آمیخته اکتشافی انجام شد. روش: این پژوهش با رویکرد آمیخته (کمی و کیفی) و به شیوه اکتشافی در دو فاز انجام شده است. در فاز اول (بخش کیفی)، به منظور شناسایی رفتارهای خود آسیب‌رسان در فضای مجازی، از روش سه‌سویه‌سازی استفاده شد. جامعه آماری این بخش شامل خبرگان حوزه‌های درمان اختلال‌های روان‌شناختی ناشی از فضای مجازی، شامل روان‌شناسان، مشاوران و متخصصان مرتبط در سطح شهر تهران بود. نمونه‌گیری به روش هدفمند انجام شد و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته جمع‌آوری گردید. تجزیه‌وتحلیل داده‌های کیفی با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد و نتایج حاصل برای طراحی ابزار اولیه (پرسش‌نامه) مورد استفاده قرار گرفت. در فاز دوم (بخش کمی)، ابزار طراحی‌شده بر اساس نتایج بخش کیفی شامل پرسش‌نامه‌ای با محوریت اطلاعات فردی و رفتارهای خود آسیب‌رسان در فضای مجازی بود که به‌صورت آنلاین در سراسر ایران توزیع شد. جامعه آماری این بخش شامل والدین، معلمان، مشاوران و متخصصان مرتبط با حوزه پژوهش بود. نمونه‌گیری به روش دردسترس انجام شد و پرسش‌نامه‌های 400 نفر از افراد نمونه پس از ارزیابی‌های اولیه برای تجزیه‌وتحلیل نهایی انتخاب شد. داده‌های بخش کمی با استفاده از روش تحلیل عاملی تأییدی و با کاربرد نرم‌افزار Smart PLS 3.8 مورد بررسی قرار گرفت. یافته ها: پژوهش حاضر نشان داد که رفتارهای خود آسیب‌رسان در فضای مجازی را می‌توان در دو مقوله اصلی دسته‌بندی کرد: عوامل فردی یا روان‌شناختی و عوامل اجتماعی.  در ادامه، نتایج تحلیل عاملی تأییدی که بر روی داده‌ها انجام شد، برازش مناسب مدل دو عاملی رفتارهای خود آسیب‌رسان در فضای مجازی را تأیید نمود. همچنین، همبستگی مثبت و معناداری بین ابعاد عوامل فردی/روان‌شناختی و عوامل اجتماعی رفتارهای خود آسیب‌رسان در فضای مجازی مشاهده گردید (05/0 > P) که نشان‌دهنده روایی هم‌زمان مناسب ابزار است. اعتبار ابزار نیز از طریق محاسبه آلفای کرونباخ برای هر دو عامل بالاتر از 7/0 به دست آمد که حاکی از قابلیت اعتماد مطلوب ابزار می‌باشد. نتیجه‌گیری: یافته‌های این پژوهش می‌تواند مبنایی برای شناسایی و  سنجش و مدیریت رفتارهای خود آسیب‌رسان در فضای مجازی در میان نوجوانان ایرانی و بهبود رفتارهای خود آسیب‌رسان در فضای مجازی در بین دختران متوسطه باشد.   <pre aria-label="Translated text: Background: Self-injurious behaviors are common among adolescents, and about 10-20% report self-injurious behaviors at least once. Self-injurious behaviors are associated with mental health problems and are triggered by adverse life events and are risk factors for suicide. Investigating this issue and trying to promote teenagers requires a comprehensive and deep understanding of self-harming behaviors in cyberspace, appropriate to the environmental and cultural conditions of each country." data-placeholder="Translation" data-ved="2ahUKEwjLno-V3aaLAxU0UqQEHcgJJwEQ3ewLegQIBxAV" dir="ltr" id="tw-target-text"> Background: Self-harming behaviors among adolescents, particularly in relation to cyberspace, have become prevalent in recent years, causing numerous challenges. Therefore, examining this issue and striving to enhance adolescent well-being requires a comprehensive and deep understanding of self-harming behaviors in cyberspace, tailored to the environmental and cultural conditions of each country. Although the rise in self-harming behaviors in cyberspace has gained attention over the past year, very few studies have been conducted on this critical topic in Iran.. Aims: This study aimed to design a model of factors influencing self-harming behaviors in cyberspace: an exploratory mixed-method study. Methods: The research was conducted using a mixed-method approach (qualitative and quantitative) in an exploratory manner across two phases. In the first phase (qualitative section), triangulation was employed to identify self-harming behaviors in cyberspace. The statistical population of this phase included experts in treating psychological disorders caused by cyberspace, such as psychologists, counselors, and related specialists in Tehran. Purposeful sampling was used, and data were collected through semi-structured interviews. Qualitative data were analyzed using thematic analysis, and the results were utilized to design the initial tool (questionnaire). In the second phase (quantitative section), the tool developed based on the qualitative findings consisted of a questionnaire focusing on personal information and self-harming behaviors in cyberspace, which was distributed online across Iran. The statistical population of this phase included parents, teachers, counselors, and specialists related to the research area. Convenience sampling was used, and questionnaires from 400 participants were selected after initial evaluations for final analysis. Data from the quantitative section were analyzed using confirmatory factor analysis with the SmartPLS 3.8 software. Results: The study revealed that self-harming behaviors in cyberspace can be categorized into two main dimensions: individual or psychological factors and social factors. Furthermore, the results of confirmatory factor analysis conducted on the data confirmed the goodness-of-fit of the two-dimensional model of self-harming behaviors in cyberspace. Additionally, a positive and significant correlation was observed between the dimensions of individual/psychological factors and social factors influencing self-harming behaviors in cyberspace (P< 0.05), indicating appropriate concurrent validity of the tool. The reliability of the tool was also confirmed, with Cronbach’s alpha for both dimensions exceeding 0.7, indicating satisfactory reliability. Conclusion: The findings of this study provide a foundation for identifying, assessing, and managing self-harming behaviors in cyberspace among Iranian adolescents, as well as improving self-harming behaviors in cyberspace among high school girls. </pre> رفتارهای خود آسیب‌رسان, عوامل مؤثر بر رفتارهای خود آسیب‌رسان, رفتارهای خود آسیب‌رسان متأثر از فضای مجازی Self-harming behaviors, factors affecting self-harming behaviors, self-harming behaviors affected by cyberspace 67 86 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2892-2&slc_lang=fa&sid=1 Zahra Mostadam زهرا مستدام Z.mostadam@gmail.com 0453695159 No دانشجوی دکتری مشاوره، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Ali Rezaeisharif علی رضایی شریف Rezaeisharif@uma.ac.ir 1466173645 Yes استاد، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Ahmadreza Kiani احمد رضا کیانی Ahmadreza_kiani@yahoo.com 4999940337 No دانشیار، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روان شناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. esmaeel Sadri اسماعیل صدری دمیرچی Araz.sadri@gmail.com 147785492 No استاد، گروه مشاوره، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.