Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی آموزش مثبت‌نگری و درمان راه‌حل محور بر استرس ادراک شده، تاب‌آوری و کیفیت تعامل مادر-فرزند در مادران کودکان کم‌توان ذهنی Comparing the effectiveness of positive thinking training and solution-focused therapy on perceived stress, resilience, and mother-child interaction quality in mothers of children with intellectual disabilities تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: مادران کودکان کم‌توان ذهنی به دلیل مشکلات ناشی از محدودیت‌های شناختی و رفتاری فرزند و نیاز به مراقبت‌های ویژه، با چالش‌هایی مانند استرس، کاهش تاب‌آوری و مشکلات در رابطه والد - فرزند روبه‌رو هستند. مداخلات روانشناختی مانند آموزش مثبت‌نگری و درمان راه‌حل محور به‌عنوان روش‌هایی برای کاهش استرس و افزایش تاب‌آوری معرفی شده‌اند. بااین‌حال، پژوهش‌های کمی به مقایسه اثربخشی این دو روش پرداخته‌اند. این مطالعه باهدف مقایسه تأثیر هر یک از این مداخلات انجام شده است. هدف: هدف این پژوهش مقایسه اثربخشی آموزش مثبت‌اندیشی و درمان راه‌حل مدار بر استرس ادراک‌شده، تاب‌آوری و کیفیت تعامل مادر و کودک در مادران کودکان کم‌توان ذهنی بود. روش: روش پژوهش یک مطالعه نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون - پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری یک‌ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی مادران کودکان کم‌توان ذهنی شهر تهران در سال ۱۴۰۳ بود که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند، ۴۵ مادر انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه گواه (هر گروه ۱۵ نفر) قرار گرفتند. گروه‌های آزمایش به مدت ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای درمان دریافت کردند، درحالی‌که گروه گواه هیچ مداخله‌ای دریافت نکردند. داده‌ها با استفاده از مقیاس تاب‌آوری توسط کانر و دیویدسون (۲۰۰۳)، مقیاس روابط والدین - کودک توسط پیانتا (1994) و مقیاس استرس درک شده کوهن و همکاران (1983) جمع‌آوری شد. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل کوواریانس با اندازه‌گیری مکرر و آزمون تعقیبی بنفرونی از طریق نرم‌افزار SPSS نسخه ۲۶ مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافتهها: نتایج نشان داد که هر دو مداخله، آموزش مثبت‌نگری و درمان راه‌حل مدار، استرس ادراک‌شده را به طور معناداری کاهش داده و تاب‌آوری و کیفیت تعامل مادر و کودک را بهبود می‌بخشد (01/0 >p) علاوه بر این، تفاوت معناداری در اثربخشی این دو رویکرد مشاهده نشد (01/0 p>). اثرات مثبت هر دو مداخله در طول دوره پیگیری ثابت باقی ماند. نتیجه‌گیری: آموزش مثبت‌نگری و درمان راه‌حل مدار به طور مؤثری استرس را کاهش و تاب‌آوری و کیفیت تعامل مادر و کودک را در مادران کودکان کم‌توان ذهنی بهبود می‌بخشد؛ بنابراین این روش‌ها می‌تواند در برنامه‌های درمانی و مشاوره‌ای برای مادران کودکان کم‌توان ذهنی در مراکز روان‌شناسی و آموزشی مفید باشد.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Mothers of children with intellectual disabilities face challenges such as stress, reduced resilience, and difficulties in the parent-child relationship due to the cognitive and behavioral limitations of their child and the need for specialized care. Psychological interventions, such as positive thinking training and solution-focused therapy, have been introduced as methods to reduce stress and enhance resilience. However, few studies have compared the effectiveness of these two approaches. This study aims to compare the impact of each of these interventions. Aims: The aim of this study was to compare the effectiveness of positive thinking training and solution-focused therapy on perceived stress, resilience, and the quality of mother-child interaction in mothers of children with intellectual disabilities. Methods: The research method was a quasi-experimental study with a pre-test, post-test design, a control group, and a one-month follow-up. The statistical population included all mothers of children with intellectual disabilities in Tehran in 2024. Using purposive sampling, 45 mothers were selected and randomly assigned to two experimental groups and one control group (15 participants in each group). The experimental groups received eight 90-minute treatment sessions, while the control group received no intervention. Data were collected using the Resilience Scale by Connor and Davidson (2003), the Parent-Child Relationship Scale by Pianta (1994), and the Perceived Stress Scale by Cohen et al. (1983). The data were analyzed using repeated measures analysis of covariance (ANCOVA) and the Bonferroni post-hoc test through SPSS version 26. Results: The results showed that both interventions, positive thinking training and solution-focused therapy, significantly reduced perceived stress and improved resilience and the quality of mother-child interaction (p< 0.01). Furthermore, no significant difference was observed in the effectiveness of these two approaches. The positive effects of both interventions remained stable during the follow-up period. Conclusion: Positive thinking training and solution-focused therapy effectively reduce stress and improve resilience and the quality of mother-child interaction in mothers of children with intellectual disabilities. Therefore, these methods can be beneficial in therapeutic and counseling programs for mothers of children with intellectual disabilities in psychological and educational centers.  </div> استرس ادراک شده, تاب آوری, کیفیت تعامل مادر و کودک, آموزش مثبت اندیشی, درمان راه حل محور, ناتوانی ذهنی Perceived stress, resilience, quality of mother-child interaction, positive thinking training, solution-focused therapy, intellectual disability 1 18 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2945-1&slc_lang=fa&sid=1 saeid Mahdavi سعید مهدوی saeedmahdavi2567@yahoo.com 0084750057 No Department of Psychology, Faculty of Edutational Science and Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران. Ezzatollah Kordmirza عزت اله عزت اله کردمیرزا نیکوزاده kordmirza@pnu.ac.ir 0035721243 Yes Department of Psychology, Faculty of Edutational Science and Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران. Mahdieh Rahmanian مهدیه رحمانیان m.rahmanian@pnu.ac.ir 3050164387 No Department of Psychology, Faculty of Edutational Science and Psychology Payame Noor University, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران. Mehdi Ghodrati Mirkouhi مهدی قدرتی میرکوهی mahdi.ghodrati@pnu.ac.ir 0061112844 No Department of Psychology, Faculty of Edutational Science and Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران. zahra alibakhshi زهرا علی بخشی Z.alibakhshi@gmail.com 3961847835 No Department of Psychology, Faculty of Edutational Science and Psychology, Payame Noor University, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه پیام‌نور، تهران، ایران.