Journal of Psychological Science

fa تجارب زیسته روانشناختی افراد PTSD در روایت زندگی خود در دوران دفاع مقدس براساس نظریه ژنت Lived Experiences of Individuals with PTSD in Narrating Their Lives During the Sacred Defense Based on Genette’s Theory تخصصي Special كاربردي Applicable زمینه: تجارب زیسته روانشناختی افراد مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه ناشی از دوران دفاع مقدس، منابع ارزشمندی برای درک عمیق تأثیرات روانشناختی و اجتماعی جنگ هستند. تحلیل ساختار روایی این تجارب با استفاده از ابزارهای نظریۀ روایت‌شناسی ژرار ژنت، به‌ویژه مفاهیم کلیدی چون کانون‌شدگی، صدا و زمان روایی، امکان رمزگشایی از نحوۀ بازنمایی تروما و فرآیندهای معناسازی را فراهم می‌آورد.. هدف: هدف از انجام پژوهش حاضر تحلیل روایت‌شناختی تجارب زیستۀ افراد مبتلا به PTSD از دوران دفاع مقدس براساس چارچوب نظری ژنت به‌منظور درک ساختار و کارکردهای روایت آن‌ها بود. روش: پژوهش حاضر از منظر پارادایم، تحقیقی کیفی با طرح توصیفی-تحلیلی است که با هدف درک عمیق تجارب زیستۀ افراد مبتلا به PTSD از دوران دفاع مقدس انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند ملاک‌محور گردآوری شد. فرآیند نمونه‌گیری تا اشباع نظری داده‌ها ادامه یافت. مصاحبه‌ها ضبط، واژه‌به‌واژه پیاده‌سازی، و با استفاده از چارچوب نظری ژرار ژنت تحلیل شدند. این تحلیل بر مؤلفه‌های کانون‌شدگی، صدا، و زمان روایی تمرکز داشت و با هدف درک چگونگی بازنمایی تجارب تروماتیک و معناسازی از جنگ در ساختار روایت انجام گرفت. علاوه بر مصاحبه‌ها، مطالعات کتابخانه‌ای و بررسی اسنادی برای تدوین مبانی نظری و تفسیر داده‌ها به‌کار رفت. یافته ها: یافته‌های حاصل از تحلیل روایت‌های مصاحبه‌های عمیق با افراد مبتلا به PTSD با استفاده از چارچوب ژنت نشان داد که ساختار روایت تجارب تروماتیک دفاع مقدس الگوهای معناداری را در سه حوزه صدا، زمان و وجه بازتاب می‌دهد. در تمامی روایت‌ها، راوی هم‌داستان و سطح درون‌داستانی غالب بود که بر اصالت تجربه شخصی تاکید داشت. زمان روایی با درهم‌تنیدگی گذشته و حال از طریق زمان‌پریشی و بازگشت‌های زمانی مشخص شد، نشان‌دهنده حضور مداوم خاطرات تروماتیک. وجه یا کانون‌شدگی عمدتاً درونی و متغیر بین منظر گذشته و حال بود، که فرایند بازاندیشی و معناسازی را منعکس می‌کرد. علاوه بر این، علائم PTSD مانند خاطرات مزاحم، اجتناب، تغییرات منفی در شناخت و خلق، و برانگیختگی شدید در ساختار روایت بازتاب یافته بودند. نتیجه‌گیری: نتایج حاکی از آن است که نظریۀ ژنت چارچوبی کارآمد برای تحلیل ساختاری روایت‌های تروماتیک فراهم می‌کند. شیوۀ به‌کارگیری عناصر روایی، به‌ویژه کانون‌شدگی و مدیریت زمان، در تجارب زیستۀ افراد مبتلا به PTSD، نشان‌دهندۀ تلاش آن‌ها برای فهم، بازگو کردن و معنا بخشیدن به تجارب سهمگین جنگ و پیامدهای آن است. ساختار این روایت‌ها، علاوه‌بر انتقال محتوای تجربی و دیدگاه‌های فردی، به درک عمیق‌تری از سازوکارهای روانی مقابله با تروما و نقش روایت در فرآیند التیام کمک می‌کند.   Background: The psychological lived experiences of individuals with Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD) stemming from the Sacred Defense (Iran-Iraq War) era are invaluable resources for a profound understanding of the psychological and social impacts of war. Analyzing the narrative structure of these experiences using the theoretical tools of Gérard Genette’s narratology, particularly key concepts such as focalization, voice, and narrative time, enables the decoding of how trauma is represented and the processes of meaning-making. Aims: The present study aimed to conduct a narratological analysis of the lived experiences of individuals with PTSD from the Sacred Defense era based on Genette’s theoretical framework, in order to understand the structure and functions of their narratives. Methods: This study, from a paradigmatic perspective, is a qualitative investigation with a descriptive-analytical design, conducted to achieve a deep understanding of the lived experiences of individuals with PTSD from the Sacred Defense era. Data were collected through in-depth, semi-structured interviews using purposive, criterion-based sampling. The sampling process continued until theoretical saturation of the data was achieved. Interviews were recorded, transcribed verbatim, and analyzed using Gérard Genette’s theoretical framework. This analysis focused on the components of focalization, voice, and narrative time, aiming to understand how traumatic experiences and the meaning-making of war are represented within the narrative structure. In addition to interviews, library studies and documentary analysis were employed to establish theoretical foundations and interpret the data. Results: The findings from the narrative analysis of in-depth interviews with individuals with PTSD, utilizing Genette’s framework, indicated that the narrative structure of traumatic experiences from the Sacred Defense reflects meaningful patterns across the three domains of voice, time, and mood (focalization). In all narratives, a homodiegetic narrator and an intradiegetic level were predominant, emphasizing the authenticity of personal experience. Narrative time was characterized by the intertwinement of past and present through anachrony and analepses (flashbacks), indicating the persistent presence of traumatic memories. Mood or focalization was primarily internal and variable between past and present perspectives, reflecting the process of re-evaluation and meaning-making. Furthermore, PTSD symptoms such as intrusive memories, avoidance, negative alterations in cognition and mood, and hyperarousal were reflected in the narrative structure. Conclusion: The results suggest that Genette’s theory provides an effective framework for the structural analysis of traumatic narratives. The manner in which narrative elements, particularly focalization and time management, are employed in the lived experiences of individuals with PTSD indicates their efforts to understand, recount, and impart meaning to the severe experiences of war and its consequences. The structure of these narratives, in addition to conveying experiential content and individual perspectives, contributes to a deeper understanding of the psychological mechanisms of coping with trauma and the role of narrative in the healing process.   تجارب زیسته, PTSD, روایت‌شناسی, دفاع مقدس, نظریۀ ژنت, کانون‌شدگی, ساختار روایی, تروما. Lived experiences, PTSD, narratology, Sacred Defense, Genette’s theory, focalization, narrative structure, trauma. 155 166 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-2962-2&slc_lang=fa&sid=1 Banafsheh Bojnordi بنفشه بجنوردی bojnordi.b@iauc.ac.ir 0071585710 100319475328460044922 No Department of Persian Language and Literature, Islamic Azad University, Chalous Branch, Chalous, Iran. دانشجوی دکترای گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد چالوس، چالوس، ایران. Vajiheh Torkamani وجیهه ترکمانی باراندوزی v.torkamani@iauc.ac.ir 27546673466 100319475328460044923 Yes Department of Persian Language and Literature, Islamic Azad University, Chalous Branch, Chalous, Iran. استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد چالوس، چالوس، ایران. Naemeh Kialashaki نعیمه کیالاشکی Naemekialashaki11@iauc.ac.ir 4839420149 100319475328460044924 No Department of Persian Language and Literature, Islamic Azad University, Chalous Branch, Chalous, Iran. استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد چالوس، چالوس، ایران. Koros Karimpasandi کوروس کریم پسندی karimpasandi@iauc.ac.ir 2219221318 100319475328460044925 No Department of Persian Language and Literature, Islamic Azad University, Chalous Branch, Chalous, Iran. استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد چالوس، چالوس، ایران.