Journal of Psychological Science

fa اثربخشی بسته آموزشی ذهنی نگری مبتنی بر رویکرد زیست عصب‌شناسی بین‌فردی بر ارتقای رابطه معلم و دانش‌آموز The Effectiveness of Mindfulness Training Package Based on Interpersonal Neurobiology Approach on Improving Teacher-Student Relationship تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: رابطه‌ی مثبت و سازنده بین معلم و دانش‌آموز، نقش محوری در رشد شناختی و هیجانی دانش‌آموزان ایفا می‌کند. پژوهش‌های اخیر در حوزه‌ی زیست‌عصب‌شناسی بین‌فردی نشان داده‌اند که همگام‌سازی فعالیت‌های مغزی میان معلم و دانش‌آموز، می‌تواند کیفیت تعاملات آموزشی را ارتقا داده و شرایط مطلوبی برای یادگیری و تنظیم هیجان فراهم سازد. باوجود شواهد نظری، بررسی‌های تجربی اندکی در زمینه‌ی اثربخشی مداخلات آموزشی مبتنی بر این رویکرد انجام شده است. هدف: این پژوهش باهدف بررسی اثربخشی بسته آموزشی ذهن‌نگری مبتنی بر رویکرد زیست‌عصب‌شناسی بین‌فردی بر ارتقای رابطه معلم و دانش‌آموز طراحی و اجرا شد. روش: پژوهش حاضر یک مطالعه نیمه‌آزمایشی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با گروه گواه بود. نمونه شامل ۳۰ معلم ابتدایی (۱۵ نفر گروه آزمایش و ۱۵ نفر گروه گواه) بود که به‌صورت تصادفی انتخاب شدند. مداخله در قالب ۶ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای آموزشی ارائه گردید. ابزار گردآوری داده‌ها شامل مقیاس آگاهی توجه ذهنی ریان و براون (۲۰۰۳)، مقیاس ذهن‌آگاهی معلم فرانک و همکاران (۲۰۱۶) و پرسشنامه ظرفیت تأملی معلم بود وحیدی و همکاران (۱۴۰۰) بود. داده‌ها با تحلیل کوواریانس با اندازه‌گیری مکرر تحلیل شدند. یافتهها: نتایج نشان داد که بسته آموزشی ذهن‌نگری به‌طور معناداری موجب افزایش نمره کلی ذهن‌آگاهی در تدریس و مؤلفه‌ی بین‌فردی ذهن‌آگاهی در گروه آزمایش شد (p<0.05)؛ اما تغییرات در مؤلفه‌ی درون‌فردی ذهن‌آگاهی و کنش تأملی معلمان ازنظر آماری معنادار نبود. به‌طورکلی، بسته آموزشی توانست بر بهبود کیفیت رابطه معلم ـ دانش‌آموز از طریق ارتقای آگاهی بین‌فردی تأثیر بگذارد. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بیانگر آن است که این رویکرد با تکیه‌بر همگام‌سازی عصبی و ارتقای حضور ذهن، فرصت‌های تازه‌ای برای مداخلات آموزشی فراهم می‌سازد. بااین‌حال، اثربخشی آن بر جنبه‌های درون فردی و ظرفیت‌های تأملی نیازمند پژوهش‌های تکمیلی و مداخلات طولانی‌مدت‌تر است.</div> <div style="text-align: justify;">Background: A positive and constructive teacher–student relationship plays a pivotal role in students’ cognitive and emotional development. Recent studies in interpersonal neurobiology have shown that neural synchronization between teachers and students can enhance the quality of educational interactions and create favorable conditions for learning and emotion regulation. Despite these theoretical foundations, few experimental studies have investigated the effectiveness of educational interventions based on this approach. Aims: This study aimed to examine the effectiveness of a mindfulness-based training package grounded in interpersonal neurobiology on improving teaching mindfulness and teachers’ reflective functioning. Methods: This semi-experimental study employed a pretest–posttest design with a control group. The sample consisted of 30 elementary school teachers randomly assigned to the experimental (n = 15) and control (n = 15) groups. The intervention included six 90-minute training sessions. Data were collected using the Mindful Attention Awareness Scale (Ryan & Brown, 2003), the Teacher Mindfulness Scale (Frank et al., 2016), and the Teacher Reflective Functioning Questionnaire (Vahidi et al., 2021). Data were analyzed using repeated-measures ANCOVA Results: Results indicated that the mindfulness-based training package significantly increased overall teaching mindfulness and the interpersonal component of mindfulness in the experimental group (p < .05). However, changes in the intrapersonal component of mindfulness and teachers’ reflective functioning were not statistically significant. Conclusion: The findings suggest that this approach, by relying on neural synchronization and promoting mindfulness, provides new opportunities for educational interventions. However, its effectiveness on intrapersonal aspects and reflective capacities requires further research and longer-term interventions.</div> زیست‌عصب‌شناسی بین‌فردی, رابطه معلم و دانش‌آموز, ذهن‌آگاهی, تعامل آموزشی, تنظیم هیجان. interpersonal neurobiology, teacher-student relationship, mindfulness, educational interaction, emotion regulation. 315 331 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3128-1&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Omidghaemi مریم امیدقائمی maryam.omidghaemi@gmail.com 0078479411 100319475328460049046 No Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران. Jalil Fathabadi جلیل فتح آبادی fathabadi51@gmail.com 100319475328460049047 100319475328460049047 Yes Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران. Saeed Ghanbari سعید قنبری ghanbari_sbu@yahoo.com 100319475328460049048 100319475328460049048 No Department of Psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، ایران.