Journal of Psychological Science

fa بررسی نقش میانجی‌گر تعارض در رابطه بین شخصیت تاریک رهبری با استرس شغلی کارکنان ستادی وزارت آموزش‌وپرورش Examining the Mediating Role of Role Conflict in the Relationship Between Dark Leadership Personality and Job Stress among Headquarters Staff of the Ministry of Education تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: در سال‌های اخیر، توجه پژوهشگران از جنبه‌های مثبت رهبری به بررسی ابعاد تاریک شخصیت رهبران معطوف شده است. این ویژگی‌ها می‌توانند با افزایش تعارض نقش، منجر به رشد استرس شغلی کارکنان شوند. با این حال، در بافت سازمانی ایران و به‌ویژه در وزارت آموزش‌وپرورش، پژوهش‌های اندکی به بررسی این روابط پرداخته‌اند. هدف: هدف این پژوهش بررسی نقش میانجی‌گر تعارض نقش در رابطه بین شخصیت تاریک رهبری و استرس شغلی کارکنان ستادی وزارت آموزش‌وپرورش بود. روش: این مطالعه از نوع توصیفی–همبستگی و با رویکرد مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان ستادی وزارت آموزش‌وپرورش (1300 نفر) بود که با استفاده از فرمول کوکران، 297 نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه محقق‌ساخته شخصیت تاریک رهبری محقق ساخته (45 گویه)، پرسشنامه تعارض نقش (ریزو و همکاران، 1970) و پرسشنامه استرس شغلی (صارمی و همکاران،1400) بود. داده‌ها با نرم‌افزارهای SPSS-26 و LISREL8.8 تحلیل و روابط مستقیم و غیرمستقیم با روش بوت‌استرپ بررسی شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد بین تمامی ابعاد شخصیت تاریک رهبری با تعارض نقش و استرس شغلی رابطه‌ای مثبت و معنادار وجود دارد (05/0>P). استرس شغلی بیشترین ارتباط را با خودمحوری و قدرت‌طلبی افراطی، و تعارض نقش بیشترین ارتباط را با ماکیاولیسم داشت. تحلیل معادلات ساختاری بیانگر آن بود که همه ابعاد شخصیت تاریک رهبری اثر مستقیم و معناداری بر استرس شغلی و تعارض نقش دارند (05/0>P) و تعارض نقش نیز به‌طور معناداری نقش میانجی در رابطه بین شخصیت تاریک رهبری و استرس شغلی ایفا می‌کند (05/0>P). شاخص‌های برازش مدل نیز نشان‌دهنده برازش مطلوب مدل پیشنهادی با داده‌ها بودند. نتیجه‌گیری:  یافته‌ها بیانگر اهمیت تعارض نقش به‌عنوان یک متغیر میانجی در ارتباط بین سبک‌های تاریک رهبری و استرس شغلی هستند. کاهش تعارض نقش از طریق بازتعریف وظایف، بهبود ارتباطات سازمانی و اصلاح سبک‌های رهبری می‌تواند شدت اثرات منفی رهبری تاریک بر سلامت روان کارکنان را کاهش دهد.</div> <div style="text-align: justify;">Background: In recent years, researchers’ attention has shifted from the positive aspects of leadership to examining the dark dimensions of leaders’ personalities. These traits can increase role conflict, which in turn may lead to higher levels of job stress among employees. However, within the organizational context of Iran—and particularly in the Ministry of Education—few studies have investigated these relationships. Aims: The aim of this study was to examine the mediating role of role conflict in the relationship between dark leadership personality and job stress among headquarters staff of the Ministry of Education. Methods: This research employed a descriptive–correlational design with a structural equation modeling approach. The statistical population consisted of all headquarters staff of the Ministry of Education (N = 1,300). Using Cochran’s formula, a sample of 297 individuals was selected through simple random sampling. The research instruments included a researcher-developed Dark Leadership Personality Questionnaire (45 items), the Role Conflict Questionnaire (Rizzo et al., 1970), and the Job Stress Questionnaire (Saremi et al., 2021). Data were analyzed using SPSS-26 and LISREL 8.8 software, and direct and indirect relationships were assessed via the bootstrap method. Results: The findings revealed a positive and significant relationship between all dimensions of dark leadership personality and both role conflict and job stress (p < 0.05). Job stress had the strongest association with narcissism and excessive power-seeking, while role conflict was most strongly associated with Machiavellianism. Structural equation modeling indicated that all dimensions of dark leadership personality had significant direct effects on job stress and role conflict (p < 0.05), and that role conflict significantly mediated the relationship between dark leadership personality and job stress (p < 0.05). The model fit indices confirmed a good fit between the proposed model and the empirical data. Conclusion: The results highlight the importance of role conflict as a mediating variable in the relationship between dark leadership styles and job stress. Reducing role conflict through job redefinition, enhancing organizational communication, and modifying leadership styles could mitigate the negative effects of dark leadership on employees’ psychological well-being.</div> شخصیت تاریک رهبری, تعارض نقش, استرس شغلی. DarkLeadership Personality, Role‌Conflict, Job Stress. 1 17 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3145-1&slc_lang=fa&sid=1 bahar hashempour بهار هاشم پور Bahaarhashempour@gmail.com 0010569812 No Department of Psychology, Naein Branch, Islamic Azad University, Naein, Iran. گروه روانشناسی، واحد نایین، دانشگاه آزاد اسلامی، نایین، ایران. alireza Taghvaee علیرضا تقوائی alireza.taghvaee@iau.ac.ir 0052145698 Yes Department of Psychology, Naein Branch, Islamic Azad University, Naein, Iran. گروه روانشناسی، واحد نایین، دانشگاه آزاد اسلامی، نایین، ایران. Mohammad Feizi Zengir محمد فیضی زنگیر m_feizei@yahoo.om 0045279536 No Department of Public Management, Tehran Central Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran. گروه مدیریت دولتی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.