Journal of Psychological Science

fa مقایسه اثربخشی درمان هیجان‌مدار و آموزش خودشفقت‌ورزی بر انعطاف‌پذیری روانشناختی مادران کودکان با اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی Comparison of the Effectiveness of Emotion-Focused Therapy and Self-Compassion Training on the Psychological Flexibility of Mothers of Children with Attention Deficit/Hyperactivity Disorders تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: اختلال نارسایی توجه/بیش‌فعالی (ADHD) از شایع‌ترین اختلالات کودکی است که می‌تواند سلامت روان مادران را تضعیف کند.کاهش انعطاف‌پذیری روان‌شناختی، این مادران را در برابر استرس و مشکلات هیجانی آسیب‌پذیر می‌سازد. با وجود توجه اخیر به مداخلاتی مانند درمان هیجان‌مدار و آموزش خودشفقت‌ورزی برای بهبود این انعطاف‌پذیری، شواهد مقایسه‌ای درباره اثربخشی آن‌ها در این گروه محدود است. هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثربخشی درمان هیجان‌مدار و آموزش خودشفقت‌ورزی بر فرسودگی والدگری، انعطاف‌پذیری روانشناختی مادران کودکان با اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی انجام شد. روش: روش پژوهش از نظر هدف کاربردی از نظر روش شبه آزمایشی از سری طرحهای پیش آزمون- پس آزمون با گروه گواه و پیگیری دو ماهه بود. جامعه آماری این پژوهش شامل تمامی مادران کودکان 7 تا 11 سال با اختلال نارسایی توجه/بیش‌فعالی شهر زنجان در سال 1403 تشکیل میدادند. با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند 45 نفر از مادران انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایشی و گواه گمارده شدند (هر گروه 15 نفر). برای جمعآوری دادهها از پرسشنامه انعطاف‌پذیری روانشناختی (دنیس و وندروال، 2010). استفاده شد. گروه آزمایشی اوّل 8 جلسه 45 دقیقهای درمان هیجان‌مدار و گروه آزمایشی دوم 8 جلسه 90 دقیقهای آموزش خودشفقت‌ورزی را دریافت کردند. دادههای جمعآوری شده با استفاده از تحلیل واریانس آمیخته با اندازهگیری مکرر و آزمون تعقیبی بونفرونی با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS.26 تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج نشان داد که درمان هیجان‌مدار و آموزش خودشفقت‌ورزی بر انعطافپذیری روانشناختی مؤثر هستند (05/0≥P). علاوه بر این نتایج آزمونهای تعقیبی بونفرونی نشان داد که میانگین نمرات انعطاف‌پذیری روانشناختی در پسآزمون و پیگیری درمان هیجان‌مدار در مقایسه  با آموزش خودشفقت‌ورزی بالاتر بود که نشان دهنده اثربخشی درمان هیجان مدار است. اثر و ثبات مداخله بعد از دو ماه پیگیری بر روی گروههای آزمایشی پایدار بود. نتیجه‌گیری: با توجه به اثربخشی و پایداری بیشتر درمان هیجان‌مدار، توصیه می‌شود مراکز مشاوره و درمانی این روش را برای توانمندسازی روانشناختی مادران کودکان مبتلا به ADHD به‌کار گیرند تا بتوانند بهتر با چالش‌های فرزندپروری و استرس‌های ناشی از آن کنار بیایند.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Attention Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) is one of the most common childhood disorders, potentially impairing mothers’ mental health. Reduced psychological flexibility increases these mothers’ vulnerability to stress and emotional problems. Although recent attention has been given to interventions such as Emotion‑Focused Therapy and Self-Compassion Training to enhance flexibility, comparative evidence on their effectiveness in this population remains limited. Aims: The present study was conducted to compare the effectiveness of emotion-focused therapy and self-compassion training on parental burnout and psychological flexibility in mothers of children with attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD). Methods: The research method employed a quasi-experimental design, with a pre-test–post-test format, a control group, and a two-month follow-up. The statistical population of this study comprised all mothers of children aged 7 to 11 years with Attention Deficit/Hyperactivity Disorder (ADHD) in Zanjan city in 2024. Using purposive sampling and based on inclusion and exclusion criteria, 45 mothers were selected and randomly assigned to two experimental groups and one control group (15 participants in each group). Data were collected using the Psychological Flexibility Questionnaire (Dennis & Vander Wal, 2010). The first experimental group received eight 45-minute sessions of Emotion‑Focused Therapy, and the second experimental group received eight 90-minute sessions of Self-Compassion Training. The collected data were analyzed using mixed analysis of variance with repeated measures and a Bonferroni post hoc test in SPSS version 26. Results: The results indicated that both emotion-focused therapy and self-compassion training were effective in enhancing psychological flexibility (P≤ 0.05). Furthermore, Bonferroni post hoc tests showed that the mean scores of psychological flexibilities in the post-test and follow-up stages were higher in the emotion-focused therapy group compared to the self-compassion training group, indicating the superior effectiveness of emotion-focused therapy. The effects and stability of the interventions in the experimental groups persisted after a two-month follow-up. Conclusion:Given the greater effectiveness and durability of emotion-focused therapy, it is recommended that counseling and treatment centers utilize this approach to psychologically empower mothers of children with ADHD, enabling them to better cope with the challenges of parenting and related stress.</div> درمان هیجان‌مدار, آموزش خودشفقت‌ورزی, انعطاف‌پذیری روانشناختی, مادران اختلال نارسایی توجه/ بیش‌فعالی. Emotion-focused therapy, self-compassion training, psychological flexibility, mothers, attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD). 1 24 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3181-1&slc_lang=fa&sid=1 Nasrin Khanmohammadi نسرین خان محمدی nasrinkhanmohammadi2019@gmail.com 4284413074 100319475328460045883 No Department of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Abbas Bakhshi Pour Roudsari عباس بخشی پور رودسری abbas.bakhshipour@gmail.com 4839655006 100319475328460045884 Yes Department of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Rasoul Heshmati رسول حشمتی psy.heshmati@gmail.com 1672387817 100319475328460045885 No Department of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Mansour Bayrami منصور بیرامی Dr.Bayrami@yahoo.com 4939598561 100319475328460045886 No Department of Psychology, Faculty of Psychology and Educational Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.