Journal of Psychological Science

fa نقش ذهن‌آگاهی در کاهش اضطراب اجتماعی در دانشجویان: بررسی نقش میانجی‌‌گری زنجیره‌ای همجوشی شناختی و اجتناب تجربی The Role of Mindfulness in Reducing Social Anxiety Among University Students: A Serial Mediation Analysis of Cognitive Fusion and Experiential Avoidance تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: اضطراب اجتماعی یکی از اختلالات شایع در میان دانشجویان است که بر عملکرد تحصیلی، روابط بین‌فردی و کیفیت زندگی آنان تأثیر منفی می‌گذارد. پژوهش‌های اخیر نشان داده‌اند که ذهن‌آگاهی می‌تواند در کاهش اضطراب اجتماعی نقش داشته باشد، اما مکانیسم‌های این رابطه به طور کامل روشن نشده است. هدف: این پژوهش با هدف بررسی نقش میانجی‌گری زنجیره‌ای همجوشی شناختی و اجتناب تجربی در ارتباط بین ذهن‌آگاهی و اضطراب اجتماعی در دانشجویان انجام شد. روش: روش پژوهش توصیفی-همبستگی و مبتنی بر مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل تمامی دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت در سال تحصیلی 1404-1403 بود. با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای دومرحله‌ای 308 نفر انتخاب شدند. ابزارهای پژوهش شامل مقیاس آگاهی توجه ذهن‌آگاهی (براون و ریان، 2003)، پرسشنامه همجوشی شناختی (گیلاندرز و همکاران، 2014)، پرسشنامه اجتناب تجربی (گامز و همکاران، 2011) و سیاهه فوبیای اجتماعی (کونور و همکاران، 2000) بود. داده‌ها با استفاده از همبستگی پیرسون و مدل معادلات ساختاری در نرم‌افزار SPSS (نسخه 24) و ماکرو Process(نسخه 2/4) تحلیل شدند. یافتهها: نتایج نشان داد ذهن‌آگاهی به طور مستقیم موجب کاهش همجوشی شناختی و اجتناب تجربی شد (001/0P<). همجوشی شناختی و اجتناب تجربی پیش‌بینی‌کننده مستقیم اضطراب اجتماعی بودند. اثر مستقیم ذهن‌آگاهی بر اضطراب اجتماعی معنادار نبود، اما اثر غیرمستقیم آن از طریق زنجیره همجوشی شناختی و اجتناب تجربی در سطح احتمال 5 درصد معنادار بود. نتیجه‌گیری: نتایج بیانگر آن است که ذهن‌آگاهی از طریق کاهش همجوشی شناختی و اجتناب تجربی می‌تواند به کاهش اضطراب اجتماعی کمک کند. این پژوهش با تبیین یک الگوی واسطه‌ای زنجیره‌ای، اهمیت مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی را در محیط‌های دانشگاهی برجسته کرده است. از جنبه های کاربردی این پژوهش می توان اشاره کرد که آموزش مهارت‌های گسلش و پذیرش در کنار ذهن‌آگاهی می تواند به ارتقای سلامت روان دانشجویان و کاهش اضطراب اجتماعی آنها در محیط دانشگاه کمک کند.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Social anxiety is one of the most common disorders among university students, negatively affecting their academic performance, interpersonal relationships, and overall quality of life. Recent studies suggest that mindfulness may play a role in reducing social anxiety; however, the underlying mechanisms of this relationship remain unclear. Aims: The present study aimed to examine the chain mediating role of cognitive fusion and experiential avoidance in the relationship between mindfulness and social anxiety among students. Methods: This descriptive-correlational study was conducted using structural equation modeling. The statistical population consisted of all students at Islamic Azad University, Marvdasht Branch, during the academic year 2024–2025. Using a two-stage cluster sampling method, 308 students were selected. The instruments included the Mindful Attention Awareness Scale (Brown & Ryan, 2003), the Cognitive Fusion Questionnaire (Gillanders et al., 2014), the Multidimensional Experiential Avoidance Questionnaire (Gamez et al., 2011), and the Social Phobia Inventory (Connor et al., 2000). Data were analyzed using Pearson correlation and structural equation modeling with SPSS (version 24) and the Process macro (version 4.2). Results: The findings revealed that mindfulness directly reduced cognitive fusion and experiential avoidance (P<0.001). Cognitive fusion and experiential avoidance directly predicted social anxiety. The direct effect of mindfulness on social anxiety was not significant, but its indirect effect through the chain of cognitive fusion and experiential avoidance was significant at the 5% level. Conclusion: The findings indicate that mindfulness can help reduce social anxiety by decreasing cognitive fusion and experiential avoidance. By outlining a serial mediation model, this study highlights the importance of mindfulness-based interventions in academic settings. From a practical perspective, it suggests that training in defusion and acceptance skills alongside mindfulness may enhance students’ mental health and reduce their social anxiety within the university environment.</div> اضطراب اجتماعی, ذهن‌آگاهی, همجوشی شناختی, اجتناب تجربی. Social Anxiety, Mindfulness, Cognitive Fusion, Experiential Avoidance. 1 16 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3164-2&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Mahbod مهدی مهبد mehdi.mahbod@iau.ac.ir 1290694036 100319475328460050710 No Department of Psychology, Marv.C., Islamic Azad University, Marvdasht, Iran. گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران. Maryam Kouroshnia مریم کوروش نیا Ma.kouroshnia@iau.ac.ir 1111111111 100319475328460050711 Yes Department of Psychology, Marv.C., Islamic Azad University, Marvdasht, Iran. گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران. Majid Barzegar مجید برزگر Majid.Barzegar@iau.ac.ir 1111111111 100319475328460050712 No Department of Psychology, Marv.C., Islamic Azad University, Marvdasht, Iran. گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران. Nadereh Sohrabi Shegefti نادره سهرابی شگفتی Nadereh.Sohrabi@iau.ac.ir 1111111111 100319475328460050713 No Department of Psychology, Marv.C., Islamic Azad University, Marvdasht, Iran. گروه روانشناسی، واحد مرودشت، دانشگاه آزاد اسلامی، مرودشت، ایران.