Journal of Psychological Science

fa تدوین مدل ساختاری اضطراب اجتماعی بر اساس سوگیری توجه با میانجی‌گری تفکر آینده‌نگر منفی و مسئولیت‌پذیری به افکار منفی Developing of a Structural Model of Social Anxiety Based on Attention Bias with the Mediation Negtive Future Thinking and Responsibility for Negative Thoughts تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">زمینه: برخی مطالعات برای سبب‌شناسی اختلال اضطراب اجتماعی، عوامل شناختی را مطرح کرده‌اند. ازسوی‌دیگر، سوگیری توجه نقش مهمی در مدل‌های نظری اضطراب ایفا می‌کند. باوجود آن که برخی از مطالعات، نقش سوگیری توجه بر اضطراب اجتماعی را مورد تأیید قرار داده‌اند، اما تاکنون پژوهشی در مورد فرایند تأثیر مکانیسم سوگیری توجه بر اضطراب اجتماعی و متغیرهای میانجی (تفکر آینده‌نگر منفی و مسئولیت‌پذیری به افکار منفی) انجام نشده است. هدف: هدف این پژوهش، تدوین مدل ساختاری اضطراب اجتماعی بر اساس سوگیری توجه با میانجی‌گری تفکر آینده‌نگر منفی و مسئولیت‌پذیری به افکار منفی در دانشجویان بود. روش: روش این پژوهش، همبستگی و از نوع مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی دانشجویان دورۀ کارشناسی دانشگاه کردستان در سال تحصیلی 1403-1402 بود. نمونۀ آماری بر اساس روش تعیین حجم نمونه برای مدل معادلات ساختاری، به تعداد 371  نفر با روش نمونهگیری خوشهای چندمرحلهای انتخاب شد. ابزارهای جمع‌آوری اطلاعات در این پژوهش شامل پرسش‌نامه‌های اضطراب اجتماعی (جرابک، 1996)، سوگیری توجه (وودی و همکاران، 1997) و مقیاس‌های محقق ساختۀ تفکر آیندهنگر منفی (سیف‌پناهی، 1402) و مسئولیتپذیری به افکار منفی (سیف‌پناهی، 1402) بود به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری، تحلیل مسیر و روش بوت استراپ در نرمافزارهای SPSS نسخۀ 27 و Lisrel نسخه 8.8 استفاده شد. یافتهها: نتایج نشان داد، مدل تدوین شده در این پژوهش با داده‌ها برازش مناسبی دارد. روابط ساختاری مدل نشان داد که سوگیری توجه بر تفکر آینده‌نگر منفی، مسئولیت‌پذیری به افکار منفی و اضطراب اجتماعی اثر مستقیم و مثبتی دارد (01/0>P). تفکر آینده‌نگر منفی با مسئولیتپذیری به افکار منفی، رابطه مثبت و معناداری دارد (01/0>P).  تفکر آینده‌نگر منفی و مسئولیتپذیری به افکار منفی نیز با اضطراب اجتماعی رابطه مثبت و معناداری دارد (01/0>P). همچنین  تفکر آینده‌نگر منفی و مسئولیتپذیری به افکار منفی در رابطه بین سوگیری توجه و  اضطراب اجتماعی، نقش میانجی معناداری داشتند (01/0>P). نتیجه‌گیری: باتوجه‌به تأثیر سوگیری توجه بر افزایش افکار منفی و اضطراب اجتماعی پیشنهاد می‌شود از روش‌های کاهش سوگیری توجه و افزایش تمرکز مثبت مانند ذهن‌آگاهی برای افراد دارای سوگیری توجه استفاده کرد. همچنین پیشنهاد می‌شود جهت کاهش مسئولیت‌‌پذیری افکار منفی در دانشجویان، راهبردهایی برای پذیرش این افکار و کاهش اجتناب از آن&lrm;‌ها آموزش داده شود.</div> <div style="text-align: justify;">Background: Some studies have suggested cognitive factors for the etiology of social anxiety disorder. On the other hand, attention bias plays an important role in theoretical models of anxiety. Although some studies have confirmed the role of attention bias on social anxiety, no research has been conducted so far on the process of the effect of the attention bias mechanism on social anxiety and mediating variables (Negtive future thinking and Responsibility for Negative Thoughts). Aims: The aim of this study was to develop a structural model of social anxiety based on attention bias mediated by negtive future thinking and Responsibility for negative thoughts in students. Methods: The method of this research was correlational and structural equation modeling. The statistical population of the research included all undergraduate students at the University of Kurdistan in the academic year 2023-2024. The statistical sample was selected based on the sample size determination method for the structural equation model, with a number of 371 people using the multistage cluster sampling method. The data collection tools in this study included Social Anxiety Questionnaire (Jerabek, 1996), attention bias Questionnaire  (Woody et al., 1997), and researcher-made scales of negtive future thinking (Saifpanahy, 2023) and responsibility for negative thoughts scale (Saifpanahy, 2023). To analyze the data, structural equation modeling, path analysis, and Bootstrap methods were used in SPSS version 27 and Lisrel version 8.8 software. Results: The results showed that the model developed in this study has a good fit with the data. The structural relationships of the model showed that attention bias has a direct and positive effect on negtive future thinking, responsibility for negative thoughts, and social anxiety (P<0.01). Negtive future thinking has a positive and significant relationship with responsibility for negative thoughts (P<0.01). Negtive future thinking and responsibility for negative thoughts also have a positive and significant relationship with social anxiety (P<0.01). Also, Negtive future thinking and responsibility for negative thoughts had a significant mediating role in the relationship between attention bias and social anxiety (P<0.01). Conclusion: Considering the effect of attention bias on increasing negative thoughts and social anxiety, it is recommended to use methods to reduce attention bias and increase positive focus, such as mindfulness, for people with attention bias. It is also suggested that in order to reduce students' responsibility for negative thoughts, strategies should be taught to accept these thoughts and reduce their avoidance.</div> اضطراب اجتماعی, سوگیری توجه, تفکر آینده‌نگر منفی, مسئولیت‌پذیری به افکار منفی, دانشجویان. social anxiety, attention bias, negtive future thinking, responsibility for negative thoughts, students. 1 19 http://psychologicalscience.ir/browse.php?a_code=A-10-3276-2&slc_lang=fa&sid=1 Pourya Saifpanahy پوریا سیف پناهی Pouryasaif@gmail.con 55ن80126697 https://orcid.org/0009-0008-7250-6824 No Department of Psychology, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu-ali-Sina University, Hamadan, Iran. گروه روان‌شناسی، دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. Shahriar Yarmohammadi Vasel شهریار یارمحمدی واصل yarmohamadivasel@basu.ac.ir 0000-0001-6891-6953 https://orcid.org/0000-0001-6891-6953 Yes Department of Psychology, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu-ali-Sina University, Hamadan, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران. Abolgasem Yaghoobi ابوالقاسم یعقوبی yaghoobi@basu.ac.ir 0000-0002-1949-6814 https://orcid.org/0000-0002-1949-6814 No Department of Psychology, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu-ali-Sina University, Hamadan, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران Mohammadreza Zoghipaidar محمدرضا ذوقی پایدار M.r.zoghipaidar@basu.ac.ir 0000-0002-9748-6363 https://orcid.org/0000-0002-9748-6363 No Department of Psychology, Faculty of Economic and Social Sciences, Bu-ali-Sina University, Hamadan, Iran. گروه روانشناسی، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه بوعلی سینا، همدان، ایران