آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 24، شماره 154 - ( زمستان 1404(دی)، 1404 )
جلد 24 شماره 154 صفحات 60-45 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Kazemi Shahandashti S, Arshadi N, Beshlideh K, Peymannia B. (2025). The Efficacy of the Mindfulness-Based Stress Reduction Program Training on Managers’ Job Stress and Psychological Well-Being. Journal of Psychological Science. 24(154), 45-60.
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2429-fa.html
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2429-fa.html
کاظمی شاهاندشتی صدف، ارشدی نسرین، بشلیده کیومرث، پیمان نیا بهرام.(1404). اثربخشی آموزش برنامه کاهش استرس بر اساس ذهنآگاهی بر استرس شغلی و بهزیستی روانشناختی مدیران مجله علوم روانشناختی 24 (154) :60-45
استاد گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران. ، narshadi@scu.ac.ir
چکیده: (738 مشاهده)
زمینه: مدیران میانی سازمانها مسئول پیادهسازی سیاستها و برنامههای تصویبشده به وسیلۀ مدیران عالی و مسئول نظارت، هماهنگی و کنترل فعالیتهای مدیران عملیاتی هستند. درنتیجه به مرور زمان به علت استرس زیاد وارد شده به آنها سطح بهزیستی روانشناختیشان پایین میآید.
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش برنامه کاهش استرس بر اساس ذهنآگاهی بر استرس شغلی و بهزیستی روانشناختی بود.
روش: پژوهش حاضر از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی مدیران میانی شرکت توزیع نیروی برق منطقهای خوزستان در سال 1402 بودند که از میان آنها 52 نفر به روش تصادفی ساده انتخاب و به صورت تصادف در دو گروه آزمایش (26 نفر) و گواه (26 نفر) تقسیم شدند. اعضای گروه آزمایش طی 8 جلسه 90 دقیقهای تحت آموزش برنامه کاهش استرس بر اساس ذهنآگاهی (کابات زین و همکاران، 1992) قرار گرفتند. ابزارهای مورد استفاده در پژوهش شامل پرسشنامههای استرس شغلی (راس و آلتمایر، 1994) و بهزیستی روانشناختی (ریف، 1989) بودند. تحلیل دادهها با استفاده از تحلیل کواریانس چندمتغیره در نرمافزار SPSS نسخه 26 انجام شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که برنامه کاهش استرس بر اساس ذهنآگاهی سبب کاهش استرس شغلی و افزایش بهزیستی روانشناختی در مرحله پسآزمون شد (0001/0 >p).
نتیجهگیری: بر اساس نتایج پژوهش میتوان گفت آموزش فنون ذهنآگاهی بر بهبود استرس شغلی و ارتقا بهزیستی روانشناختی مدیران موثر بود. از اینرو برای عملکرد بهتر مدیران در جهت کاهش استرس شغلی و افزایش بهزیستی روانشناختی آموزش فنون ذهنآگاهی میتواند مؤثر واقع شود.
هدف: هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی آموزش برنامه کاهش استرس بر اساس ذهنآگاهی بر استرس شغلی و بهزیستی روانشناختی بود.
روش: پژوهش حاضر از نوع نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون-پسآزمون و گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی مدیران میانی شرکت توزیع نیروی برق منطقهای خوزستان در سال 1402 بودند که از میان آنها 52 نفر به روش تصادفی ساده انتخاب و به صورت تصادف در دو گروه آزمایش (26 نفر) و گواه (26 نفر) تقسیم شدند. اعضای گروه آزمایش طی 8 جلسه 90 دقیقهای تحت آموزش برنامه کاهش استرس بر اساس ذهنآگاهی (کابات زین و همکاران، 1992) قرار گرفتند. ابزارهای مورد استفاده در پژوهش شامل پرسشنامههای استرس شغلی (راس و آلتمایر، 1994) و بهزیستی روانشناختی (ریف، 1989) بودند. تحلیل دادهها با استفاده از تحلیل کواریانس چندمتغیره در نرمافزار SPSS نسخه 26 انجام شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که برنامه کاهش استرس بر اساس ذهنآگاهی سبب کاهش استرس شغلی و افزایش بهزیستی روانشناختی در مرحله پسآزمون شد (0001/0 >p).
نتیجهگیری: بر اساس نتایج پژوهش میتوان گفت آموزش فنون ذهنآگاهی بر بهبود استرس شغلی و ارتقا بهزیستی روانشناختی مدیران موثر بود. از اینرو برای عملکرد بهتر مدیران در جهت کاهش استرس شغلی و افزایش بهزیستی روانشناختی آموزش فنون ذهنآگاهی میتواند مؤثر واقع شود.
فهرست منابع
1. احمدوند، زهرا؛ حیدرینسب، لیلا؛ و شعیری، محمدرضا. (1392). تبیین بهزیستی روانشناختی براساس مؤلفههای ذهنآگاهی. روانشناسی سلامت، 1(2)، 69-60.https://hpj.journals.pnu.ac.ir/article_340.html?lang=en
2. اصلانی، حسن؛ علیوندی وفا، مرضیه؛ و پناهعلی، امیر. (1402). مقایسۀ اثربخشی آموزش راهبردهای شناختی، فراشناختی و تنظیم هیجان بر بهزیستی روانشناختی دانشآموزان پسر دارای عملکرد تحصیلی پایین دورۀ دوم متوسطه. مجله علوم روانشناختی، ۲۲ (۱۲۷)، ۱۳53-۱۳74. https://doi.org/10.52547/JPS.22.127.1353
3. برزگر، سعیده؛ عالی، شهربانو؛ و آقامحمدیان شعرباف، حمیدرضا. (1399). اثربخشی آموزش برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاهی بر بهزیستی روانشناختی و جسمانی مادران کودکان با سندروم داون. روانشناسی افراد استثنایی، 10(37)، 21-38. https://doi.org/10.22054/jpe.2020.45582.2040
4. بیانی، علیاصغر؛ محمدکوچکی، عاشور؛ و بیانی، علی. (1387). روایی و پایایی مقیاس بهزیستی روانشناختی ریف. روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 14(2)، 151-146. https://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-464-fa.html
5. بیریا، محمد؛ موسوی، سیدهمریم؛ و سعادت، سجاد. (1401). رابطه ذهنآگاهی و بهزیستی با نقش تابآوری در افراد مبتلا به میگرن. پژوهشهای کاربردی در علوم رفتاری، 14(53)، 87-73. https://doi.org/10.30495/sbq.2022.704256
6. پاکدل، هادی؛ سهرابی، فرامرز؛ و حاجی علیزاده، کبری. (1401). اثربخشی درمان روان پویشی کوتاهمدت بر راهبردهای مقابله با استرس شغلی، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت و خودکارآمدی کارکنان کنترل ترافیک هوائی دچار فرسودگی شغلی. مجله علوم روانشناختی، 21(۱۱۱)، ۵۵۸-۵۴۳. https://doi.org/10.52547/JPS.21.111.543
7. حمیدی، فرید؛ و شاملو، مهدی. (1400). اثربخشی کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاهی بر استرس شغلی و فرسودگی شغلی معلمان. مطالعات سیاستگذاری تربیت معلم، 4(1)، 71-55. https://te-research.cfu.ac.ir/article_1438.html
8. دژبان، ریحانه؛ سماواتیان، حسین؛ و ارشدی، نسرین. (1399). رابطه روانرنجورخویی و سرسختی روانشناختی با بهزیستی کارکنان: نقش میانجیگر تابآوری و ذهنآگاهی و نقش تعدیلگر ساعات کاری و نوع نوبتکاری. مطالعات روانشناسی صنعتی و سازمانی، 7(2)، 259-282. https://doi.org/10.22055/jiops.2020.34548.1200
9. دمیری، حجت؛ نیسی، عبدالکاظم؛ و ارشدی، نسرین. (1393). بررسی رابطه بین استرس شغلی و سلامت عمومی باتوجه به نقش تعدیلکنندگی حمایت سازمانی ادراکشده در کارکنان شرکت نفت. مطالعات روانشناسی صنعتی و سازمانی، 1(1)، 132-119. https://jiops.scu.ac.ir/article_11301.html
10. زارعی، سلمان؛ و ارشد حسینی، اعظمالسادات. (1397). اثربخشی درمان مبتنی بر ذهنآگاهی بر استرس شغلی و خودکارآمدی شغلی مربیان تربیت بدنی. مطالعات روانشناسی ورزش، 26، 60-45. https://doi.org/10.22089/spsyj.2018.4750.1508
11. سودانی، منصور؛ بهاروند، ایمان؛ و محمدی، کبری. (1401). اثربخشی آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهنآگاهی بر استرس شغلی و جرأتورزی زنان شاغل. روانشناسی معاصر، 17(1)، 94-85. Dor:20.1001.1.20081243.1401.17.1.7.2
12. سهرابی، فرامرز؛ خانجانی، مهدی؛ اعظمی، یوسف؛ خانجانی، اسماعیل؛ مامشریفی، پیمان؛ و فروغینژاد، الهه. (1398). آموزش برنامه ایمنسازی در مقابل استرس بر سبک مواجهه با استرس، تنظیم هیجان و سلامت روانی زنان بیسرپرست. مجله دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، 26(4)، 431-444. https://jsums.medsab.ac.ir/article_1211.html
13. صفرزاده، مجید؛ و جهانگیری، محمد مهدی. (1397). اثربخشی ذهنآگاهی مبتنی بر کاهش استرس بر تنش شغلی و سلامت عمومی راهبران قطار شهر کاشان. فصلنامه علمی تخصصی طب کار، ۱۰ (۴)، 40-31. https://doi.org/10.18502/tkj.v10i4.1733
14. لهاک، علی؛ و اسدی، جوانشیر. (1399). اثربخشی آموزش ذهنآگاهی بر میزان توجه و پرخاشگری در کودکان زیر دوازده سال. پژوهشهای روانشناسی اجتماعی، 10(40)، 20-1. https://doi.org/10.22034/spr.2021.127711
15. Ahmadvand, Z., Heidarinasab, L., & Shoeiri, M. (2013). Explanation of psychological well-being based on the components of mindfulness. Health Psychology, 1(2), 60-69. Doi:20.1001.1.23221283.1391.1.2.6.5
16. Alexander-Wright, D. L. (2020). Follow the leader: Middle management and supervisors’ impacts on work-life balance practices. Doctoral Dissertation, Regent University. https://pesquisa.bvsalud.org/global-literature-on-novel-coronavirus-2019-ncov/resource/pt/covidwho-1117808
17. Aslani, H., Alivandi Vafa, M., & Panahali, A. (2023). Comparing the effectiveness of teaching cognitive, metacognitive and emotion regulation strategies on the psychological well-being of male students with low academic performance in the second year of high school. Journal of Psychological Science, 22(127), 1353-1374. (Persian) Doi:10.52547/JPS.22.127.1353
18. Barzegar, S., Aali, S., & Aghamohammadian Sherbaf, H. (2020). Effectiveness of mindfulness-based stress reduction training program on psychological and physical well-being of mothers of children with down syndrome. Psychology of Exceptional Individuals, 10(37), 21-38. (Persian) https://doi.org/10.22054/jpe.2020.45582.2040
19. Basit, A., & Hassan, Z. (2017). Impact of job stress on employee performance. International Journal of Accounting and Business Management, 5(2), 13-33. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3125336
20. Bayani, A. A., Mohammad Koochekya, A., & Bayani, A. (2008). Reliability and validity of Ryff’s psychological well-being scales. Iranian Journal of Psychiatry and Clinical Psychology, 14 (2), 146-151. (Persian) https://ijpcp.iums.ac.ir/article-1-464-fa.html
21. Biria, M., Mousavi, S. M., & Saadat, S. (2022). The relationship between mindfulness and psychological well-being with the mediating role of resilience in people with migraine. Journal of Applied Research in Behavioral Sciences, 14(53), 73-87. https://doi.org/10.30495/sbq.2022.704256
22. Bolm, S. L., Zwaal, W., & Fernandes, M. B. (2022). Effects of mindfulness on occupational stress and job satisfaction of hospitality and service workers. Research in Hospitality Management, 12(1), 61-70. https://doi.org/10.1080/22243534.2022.2080954
23. Choudhary, M. (2023). Mindfulness and Well-being: Mindfulness-based interventions for promoting well-being and its impact on cognitive, emotional, and physiological processes. Mindfulness and Well Being, 2(1), 1-18. file:///C:/Users/ASUS/Downloads/Paper4_Manisha.pdf
24. Crego, A., Yela, J. R., Gomez-Martinez, M. A., & Karim, A. A. (2020). The contribution of meaningfulness and mindfulness to psychological well-being and mental health: A structural equation model. Journal of Happiness Studies, 21(8), 2827-2850. https://doi.org/10.1007/s10902-019-00201-y
25. Currie, G., & Burgess, N. (2017). The knowledge brokering role of middle managers: The case of hybrid middle managers in a professionalized organization. In Handbook of middle management strategy process research (pp. 425-447). United Kingdom: Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781783473250.00028
26. Damiri, H., Neisi, A., & Arshadi, N. (2014). The Study of Relationship between Job Stress and General Health: Considering the Moderating Role of Perceived Organizational Support in Employees of Oil Company. Industrial and Organizational Psychology Studies, 1(1), 119-132. https://jiops.scu.ac.ir/article_11301.html
27. Dezhban, R., Samavatian, H., & Arshadi, N. (2020). The Relationship between Neuroticism and Hardiness with Employee Well-Being: Mediating Role of Resiliency and Mindfulness and Moderating Role of Working Hours and Type of Shift Work. Industrial and Organizational Psychology Studies, 7(2), 259-282. https://doi.org/10.22055/jiops.2020.34548.1200
28. González-Palau, F., & Medrano, L. A. (2022). A Mini-Review of work stress and mindfulness: A neuropsychological point of view. Frontiers in Psychology, 13, 854204. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.854204
29. Hamidi, F., & Shamloo, M. (2021). Effectiveness of mindfulness based on stress reduction on teacher’s job stress and job burnout. Research in Teacher Education, 4(1), 55-71. (Persian) https://te-research.cfu.ac.ir/article_1438.html?lang=fa
30. Hollis-Walker, L., & Colosimo, K. (2011). Mindfulness, self-compassion, and happiness in non-meditators: A theoretical and empirical examination. Personality and Individual Differences, 50(2), 222–227. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.09.033
31. Janssen, M., Heerkens, Y., Kuijer, W., van der Heijden, B., & Engels, J. (2018). Effects of mindfulness-based stress reduction on employees’ mental health: A systematic review. Plos One, 13(1), e0191332. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0191332
32. Jenaabadi, H., Pilechi, L., Salmabadi, M., & Tayarani Rad, A. (2017). The Effectiveness of Training Mindfulness Skills in Professional Stress and Psychological Well-being of Female Teachers. Iran Occupational Health; 13(6), 58-69. (Persian) http://ioh.iums.ac.ir/article-1-1574-fa.html
33. Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice, 10, 144-156. http://dx.doi.org/10.1093/clipsy.bpg016
34. Kabat-Zinn, J., Maisson, A., Kristeller, J., Gay Peterson, L., Fletcher, K. E., Pbert, L., Lenderking, W. R., & Santorelli, S. F. (1992). Effectiveness of a meditation based stress reduction program in the treatment of anxiety disorders. American Journal of Psychiatry, 149, 936-943. https://doi.org/10.1176/ajp.149.7.936
35. Keng, S. L., Smoski, M. J., & Robins, C. J. (2011). Effects of mindfulness on psychological health: A review of empirical studies. Clinical Psychology Review, 31(6), 1041-1056. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2011.04.006
36. Lahak, A., & Asadi, J. (2021). The effectiveness of mindfulness training on attention and aggression in children less than 12 years old. Social Psychology Research, 10(40), 1-20. (Persian) https://doi.org/10.22034/spr.2021.127711
37. Masood, H., & Karajovic, S. (2020). Workplace mindfulness: The role of human resource management in engendering a mindful workplace. In The Routledge companion to mindfulness at work. London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429244667-15
38. Mills, M. J., Reina, C. S., & Sumpter, D. M. (2023). Bringing our humanness to the workplace: Fostering reflection and reflexivity via mindful relating. Industrial and Organizational Psychology, 16(1), 105-107. https://doi.org/10.1017/iop.2022.104
39. Munyoki, N. (2022). Evaluation of a mindfulness-based stress reduction program to reduce stress, burnout, and insomnia for behavioral healthcare staff. Doctoral dissertation, The University of North Carolina at Chapel Hill. https://doi.org/10.17615/0q23-vx22
40. Nyklíček, I., & Kuijpers, K. F. (2008). Effects of mindfulness-based stress reduction intervention on psychological well-being and quality of life: Is increased mindfulness indeed the mechanism? Annals of Behavioral Medicine, 35(3), 331-340. https://doi.org/10.1007/s12160-008-9030-2
41. Özdemir, A. A., & Kavak Budak, F. (2022). The effects of mindfulness-based stress reduction training on hope, psychological well-being, and functional recovery in patients with schizophrenia. Clinical Nursing Research, 31(2), 183-193. https://doi.org/10.1177/10547738211039069
42. Pakdel, H, Shorabi F, Haji Alizade K. (2022). The efficacy of intensive short-term dynamic psychotherapy on job stress coping strategies, health-related quality of life, and self-efficacy of iran air traffic controler staff. Journal of Psychological Science. 21(111), 543-558. (Persian)
43. https://doi.org/10.52547/JPS.21.111.543
44. Parker, D., & DeCotiis, T. (1983). Organizational determinants of job stress. Organizational Behavior and Human Performance, 32, 160-177. https://doi.org/10.1016/0030-5073(83)90145-9
45. Ryff, C. D. (1989). Happiness is everything, or is it? Explorations on the meaning of psychological well-being. Journal of Personality and Social Psychology, 57(6), 1069-1081. https://doi.org/10.1037/0022-3514.57.6.1069
46. Safarzadeh, M., & Jahangiri, M. M. (2019). Effectiveness mindfulness-based stress reduction on occupational stress and general health train drivers in Kashan city. Journal Quarterly Medicine O 10(4), 31-40. (Persian) https://doi.org/10.18502/tkj.v10i4.1733
47. Sohrabi, F., Khanjani, M., Aazami, Y., Khanjani, E., Sharifi, P. M., & Froghi Neghad, E. (2019). The effectiveness of the Stress immunization program on coping with stress Strategies, emotion regulation strategies and mental health in female-headed households covered by the Welfare Organization. Journal of Sabzevar University of Medical Sciences, 26(4), 431-444. (Persian). https://jsums.medsab.ac.ir/article_1211.html
48. Syafrizaldi, S., & Zein, N. N. (2020). The Relationship between Work Stress and Welfare in the Work Environment of employees during the COVID-19 Pandemic at PT. Saka Mitra Sejati Medan. Budapest International Research and Critics Institute Journal, 3(4), 3583-3597. https://doi.org/10.33258/birci.v3i4.1404
49. Toniolo-Barrios, M., & Pitt, L. (2021). Mindfulness and the challenges of working from home in times of crisis. Business Horizons, 64(2), 189-197. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2020.09.004
50. Van Thanh, L. (2016). Relationship at work as a cause of occupational stress: the case of academic women in Vietnam. International Journal of Mental Health Systems, 10(1), 1-15. https://doi.org/10.1186/s13033-016-0078-2
51. Zarei, S., & Arshad Hoseini, A. (2019). The effectiveness of mindfulness-based therapy on job stress and job self-efficacy of physical education instructors. Sport Psychology Studies, 7(26), 45-60. (Persian) https://doi.org/10.22089/spsyj.2018.4750.1508
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)