تدوین بسته پیشگیرانه دلزدگی زناشویی زوجین بر اساس تجارب زیسته زوجین دلزده از زندگی زناشویی

فاطمی, سیده مریم; دیاریان, محمد مسعود; موسوی, سید اسماعیل

doi:10.61186/jps.24.152.241

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 152 - ( پاییز 1404(آبان)، 1404 ) جلد 24 شماره 152 صفحات 261-241 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.24.152.241

Mendeley

Zotero

RefWorks

Fatemi M, Dayarian M M, Mosavi E. (2025). Compilation of a preventive package for marital heartbreak for couples based on the lived experiences of couples. Journal of Psychological Science. 24(152), 241-261. doi:10.61186/jps.24.152.241
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2681-fa.html

فاطمی سیده مریم، دیاریان محمد مسعود، موسوی سید اسماعیل.(1404). تدوین بسته پیشگیرانه دلزدگی زناشویی زوجین بر اساس تجارب زیسته زوجین دلزده از زندگی زناشویی مجله علوم روانشناختی 24 (152) :261-241 10.61186/jps.24.152.241

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2681-fa.html

تدوین بسته پیشگیرانه دلزدگی زناشویی زوجین بر اساس تجارب زیسته زوجین دلزده از زندگی زناشویی

سیده مریم فاطمی

، محمد مسعود دیاریان^*

، سید اسماعیل موسوی

استادیار گروه مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد خمینی شهر، خمینی شهر، ایران. ، Dayarian@iaukhsh.ac.ir

چکیده: (997 مشاهده)

زمینه: یکی از آشفتگی‌های روان‌شناختی در روابط زوجین، دلزدگی زناشویی است که به‌تدریج عشق بین زوجین را کم‌سو و گاهی کاملاً از بین می‌برد و بستر اختلالات روانی، سردی رابطه، طلاق عاطفی و در نهایت طلاق رسمی را فراهم می‌نماید. انباشته شدن احساس فرسودگی، آرمان زدایی و تنش‌های زندگی می‌تواند باعث فرسودگی روانی افراد ‌شود و در پایان دلزدگی را ایجاد نماید.
هدف: هدف از انجام این پژوهش تدوین و اعتبارسنجی بسته پیشگیرانه دلزدگی زناشویی زوجین بر اساس تجارب زیسته زوجین دلزده از زندگی زناشویی بود.
روش: پژوهش حاضر از رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی بود. شرکت‌کنندگان این پژوهش شامل زوجین دلزده از زندگی زناشویی مراجعهکننده به مرکز مشاوره خانواده بهسا واقع در شهر اصفهان در سال 1402 بودند که با روش نمونه‌گیری هدفمند و طبق ملاک‌های ورود انتخاب شدند. تجارب زیسته افراد با ابزار مصاحبه عمیق و نیمه ساختاریافته مورد بررسی قرار گرفت و داده‌ها با 23 مصاحبه به اشباع رسید. تحلیل داده‌های کیفی، به‌وسیله نرم‌افزار MAXQDA(2020.1) انجام گرفت. به‌منظور اعتبار یابی بسته نیز از گروه خبرگان، شامل متخصصان استفاده شد.
یافته‌ها: نتایج نشان داد درمجموع تعداد 1114 مضمون پایه، 23 مضمون فرعی و 7 مضمون اصلی شامل: عوامل هیجانی و عاطفی، عوامل شناختی، عوامل روان‌شناختی، عوامل رفتاری، عوامل سیستمی، روابط جنسی، عوامل اقتصادی به‌عنوان شاخص‌های پیش‌بینی کننده دلزدگی زناشویی شناسایی شدند. شاخص روایی محتوایی 92/0 و شاخص روایی محتوایی 96/0 محاسبه شد که ازنظر متخصصان دارای روایی و پایایی کافی می‌باشد.
نتیجه‌گیری: با توجه به مقادیر به‌دست‌آمده از شاخص‌ها، بسته آموزشی دلزدگی زناشویی دارای اعتبار بوده است، ازاین‌رو این بسته آموزشی می‌تواند در مراکز مشاوره خانواده‌ و زوج‌درمانی برای پیشگیری از دلزدگی زناشویی زوجین و همچنین کاهش دلزدگی زناشویی زوجین دلزده از زندگی زناشویی مورد استفاده قرار گیرد.

واژه‌های کلیدی: خانواده، دلزدگی زناشویی، بسته آموزشی پیشگیرانه از دلزدگی زناشویی، تجربه زیسته

متن کامل [PDF 1446 kb] (362 دریافت)

نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1403/8/18 | پذیرش: 1403/10/22 | انتشار: 1404/8/15

فهرست منابع

1. افروز غلامعلی، لواسانی مسعود غلامعلی، ستوده راضیه (1403). طراحی و ارزیابی اثربخشی مداخله روان‌شناختی خانواده‌ محور بر تقویت جاذبه‌های زوجیت در والدین، نشاط معنوی، عملکرد تحصیلی و نگرش به ازدواج در فرزندان دختر. مجله مطالعات ناتوانی. 14 (3)، 43.https://sid.ir/paper/93181/fa

2. بهمنی نگار، اعتمادی عذرا، احمدی سید احمد، فاتحی زاده مریم. کشف عوامل مؤثر بر سرخوردگی زناشویی زوجین ایرانی: یک مطالعه کیفی. (1396). تحقیقات علوم رفتاری. ۱۵ (۴) :۴۶۷-۴۷۳.http://rbs.mui.ac.ir/article-1-566-fa.html

3. تجلی، گلزار و صباغی رنانی، سمیه (1400). پیش‌بینی مثلث سازی براساس ابعاد انطباق پذیری خانوادگی، انسجام، ویژگی‌های شخصیت خود و همسر و تجربه‌های هیجانی نسبت به همسر در زنان متاهل. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت. ۸ (۱)، ۱-۱۴.http://dx.doi.org/10.32598/shenakht.8.1.1

4. زارعی، سلمان. (1398). نقش واسطه ای خودتمایزیافتگی در رابطه بین تاب آوری با دلزدگی زناشویی در زنان متاهل. روانشناسی و روانپزشکی شناخت، 6(2)، 62-73.https://sid.ir/paper/263382/fa

5. صدری دمیرچی، اسماعیل؛ فتحی، داود؛ و هاشمی مهر، منیژه (1398). ارائه مدل سبک‌های دل‌بستگی و پیوستگی و انطباق خانواده با دلزدگی زناشویی والدین دانش‌آموزان دارای ناتوانی‌های یادگیری با میانجی‌گری تمایز یافتگی زوجین. ناتوانی‌های یادگیری. 9(2)، 58-80. https://doi.org/10.22098/jld.2020.856

6. فاطمی، سیده مریم؛ دیاریان، محمد مسعود؛ و موسوی،سید اسماعیل (1401). واکاوی شاخص های پیش بینی کننده دلزدگی زناشویی بر اساس تجارب زیسته زوجین مراجعه کننده به مراکز مشاوره و ارائه الگوی مطلوب. فصلنامه خانواده درمانی کاربردی. 3 (3)، 175-154.https://doi.org/10.22034/aftj.2022.317087.1286

7. فتوحی، سکینه، میکاییلی، نیلوفر، عطادخت، اکبر، و حاجلو، نادر. (1396). اثربخشی زوج درمانی مبتنی بر فراهیجان بر سازگاری و دلزدگی زناشویی در همسران دارای تعارض. فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 12(39 )، 45-64. https://sid.ir/paper/262274/fa

8. قاسمی سیمین، اعتمادی عذرا، احمدی سید احمد. (1394). رابطه تعاملات منفی بین زوجین و خانواده همسر با صمیمیت زوجین و تعارضات زناشویی در زنان. آسیب‌شناسی خانواده. ۱ (۱) :۱-۱۳.http://fpcej.ir/article-۱-۱۰۲-fa.html

9. مرادی، محبوبه؛ کرمی نیا، رضا؛ حاتمی، حمیدرضا و ابوالمعالی الحسینی، خدیجه. (1397)، بررسی برازش الگوی مفهومی مبتنی بر پیش بینی رضایت زناشویی بر اساس عوامل اجتماعی اقتصادی و ویژگی های شخصیتی با میانجی گری سبک زندگی در زنان شهر تهران.

10. فصلنامه مطالعات فرهنگی تربیتی زنان و خانواده، 13(43)،7-31.https://civilica.com/doc/1396015

11. میری ندا، زربخش بحری محمدرضا، قربان شیرودی شهره. (1403). ارائه الگوی اعتماد در زوجین آسیب دیده از خیانت براساس طرحواره های هیجانی با میانجی گری الگوهای ارتباطی و ابرازگری هیجانی. مجله علوم روانشناختی ۲۳ (۱۴۴) :۱۹۴-۱۷۳. doi:10.52547/JPS.23.144.3007

12. ناظران، زهرا، حقایق، سید عباس، رئیسی، زهره و دهقانی، اکرم. (1403). الگویابی ساختاری دلزدگی زناشویی و کلیشه‌های جنسیتی با واسطه‌گری بخشش زناشویی. دست‌آوردهای روان‌شناختی، 31(1)، 411-432.‎ 10.22055/psy.2023.43302.2988

13. نظام الملکی، میترا، نصری، مریم، بحرینیان، سید عبدالمجید، شهابی زاده، فاطمه، و فرهمند، سحر (1402). رابطه عملکرد جنسی و احساس تنهایی با نقش میانجی دلزدگی زناشویی. خانواده درمانی کاربردی. 4 (4)، 399-412. https://doi.org/10.61838/kman.aftj.4.4.23

14. هادیان، صبا؛ امینی، داریوش (1398). پیش بینی دلزدگی زناشویی بر اساس هوش عاطفی، مهارت های ارتباطی و تعارضات زناشویی زوجین متأهل دانشگاه آزاد همدان. پژوهش‌نامه زنان. 10 (27)، 179-211.https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_4033.html?lang=fa

15. Addis J, Bernard ME. Marital adjustment and irrational beliefs. (2002). Journal of rational-emotive and cognitive-behavior therapy. 20:3-13. https://doi.org/10.1023/A:1015199803099

16. Afrooz G A, Sotoudeh R. (2024). Designing and Evaluating the Impact of Family-Based Psychological Intervention on Strengthening the Marriage Appeals in Parents and Their Daughter’s Spiritual Vitality, Educational Performance, and Attitude Toward Marriage.; 14 :43-43 [In Persian].http://jdisabilstud.org/article-1-2930-fa.html

17. Alsawalqa, R. O. (2019). Marriage burnout: When the emotions exhausted quietly quantitative research. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 13(2), 683-688.https://doi.org/10.5812/ijpbs.68833

18. Amato, P. R., & Booth, A. (2001). The legacy of parents' marital discord: Consequences for children's marital quality. Journal of Personality and Social Psychology, 81(4), 627–638. https://doi.org/10.1037/0022-3514.81.4.627

19. Bahmani, N., Etemadi, O., Ahmadi, S.A., Fatehizade, M., (2018). The Factors Affecting the Marriage Disaffection among Iranian Couples in Iran: A Qualitative Study. Journal of Research in Behavioural Sciences, 15(4), 467-473. [In Persian] http://dorl.net/dor/20.1001.1.17352029.1396.15.4.10.5

20. Capri B. The Turkish Adaptation of the Burnout Measure-Short Version (BMS) and Couple Burnout Measure-Short Version (CBMS) and the Relationship between Career and Couple Burnout Based on Psychoanalytic-Existential Perspective. (2013). Educational Sciences: Theory and Practice. 13(3):1408-17. https://eric.ed.gov/?id=EJ1017669

21. Dacey, L. (2019). Work-family conflict, job burnout, and couple burnout in high-stress occupations, Doctoral dissertation, Walden University.

22. Dumessa, L., Oliveros, A. D., & Coleman, A. (2020). Attributions of conflict: impact on the relation between parental physical maltreatment and emotion regulation difficulties. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, 29(1), 57-72.‌ https://psycnet.apa.org/doi/10.1080/10926771.2018.1544183

23. Falahati, F. and M. Mohammadi (2020). Prediction of marital burnout based on automatic negative thoughts and alexithymia among couples. Journal of Midwifery and Reproductive Health, 8(2), 2211-2219. https://doi.org/10.22038/jmrh.2020.43917.1522

24. Fatemi, S. M., M. M. Dayarian and S. E. Mosavi (2022). Determining Predictive Indicators of Marital Boredom Based on Lived Experiences of Couples Referred to Counseling Centers and Convenient Pattern: A Qualitative Research. Applied Family Therapy Journal, 3(3), 154-175. [In Persian]. https://doi.org/10.22034/aftj.2022.317087.1286

25. Fotohi S, Mikaeili N, Atadokht A, Hajlo N. Comparing the effectiveness of meta-emotion based couple therapy with narrative couple therapy on adjustment and cuople burnout in conflicting couples. (2018) Counseling Culture and Psycotherapy. 22;9(34):77-101. [In Persian].https://doi.org/10.22054/qccpc.2018.27362.1672

26. Ghasemi S, Etemadi O, Ahmadi S A. The Relationship between Negative Interactions of Couple and Family in Law with Intimacy and Marital Conflict in Women. (2015). Family Pathology, Counseling &Enrichment Journal. 1 (1) :1-13. [In Persian].http://fpcej.ir/article-1-102-fa.html

27. Hadian, S. and D. Amini (2019). Prediction of marital disturbance based on emotional intelligence, communication skills and marital conflicts of married students of Hamedan Azad University. Women Studies, 10(27), 179-211. [In Persian].[https:/womenstudy.ihcs.ac.ir/article_4033.html?lang=fa]

28. Jackson B, Grove JR, Beauchamp MR. Relational efficacy beliefs and relationship quality within coach-athlete dyads. (2010) Journal of Social and Personal Relationships. 27(8):1035-50. https://doi.org/10.1177/0265407510378123

29. Johnson SM, Greenberg LS. Emotionally focused couples therapy: An outcome study. (1985). Journal of Marital and Family Therapy. 11(3):313-7. https://doi.org/10.1111/j.1752-0606.1985.tb00624.x

30. Kang, M., Selzer, R., Gibbs, H., Bourke, K., Hudaib, A. R., & Gibbs, J. (2019). Mindfulness-based intervention to reduce burnout and psychological distress, and improve wellbeing in psychiatry trainees: a pilot study. Australasian Psychiatry, 27(3), 219-224.‌https://doi.org/10.1177/1039856219848838

31. Kayser, K. (1996). The Marital Disaffection Scale: An inventory for assessing emotional estrangement in marriage. American Journal of Family Therapy, 24(1),83-88.‌ https://doi.org/10.1080/01926189508251019

32. Kebritchi, A., & Mohammadkhani, S. (2016). The role of marital burnout and early maladaptive schemas in marital satisfaction between young couples. International Journal of Medical Research & Health Sciences, 5(12), 239-246.

33. Kerr ME, Bowen M. Family Evaluation. An Approach Based on Bowen Theory. New York (Norton) 1988.

34. Kizildag, S. and I. Yildirim (2017). Developing the Spouse Emotional Jealousy Scale. Educational Sciences: Theory and Practice, 17(1), 175-190.https://doi.org/10.12738/estp.2017.E2441

35. Lerner H. The dance of anger. Constituent and concomitant biological, psychological, and social processes 2009 Dec 21 (pp. 9-24). New York, NY: Springer New York.

36. Lu, B., Sun, J., Sun, F., Yang, J., & Chen, B. B. (2024). The Association Between Marital Satisfaction and Parental Burnout: A Moderated Mediation Model of Parents’ and Grandparents’ Coparenting. Journal of Child and Family Studies, 33(4), 1172-1183.https://doi.org/10.1007/s10826-024-02804-3.

37. Makhanova A, McNulty JK, Eckel LA, Nikonova L, Maner JK. Sex differences in testosterone reactivity during marital conflict. (2018). Hormones and behavior. 105:22-7. https://doi.org/10.1016/j.yhbeh.2018.07.007

38. Masters WH, Boston VE, Little B. Human sexual inadequacy. Psychoanalytic Quarterly. 1973;42:139-45.

39. Meng, X., & Yang, D. (2024). Marital status differences in the association of work motivation with burnout: a network perspective. Current Psychology, 43(1), 531-540. https://doi.org/10.1007/s12144-022-04124-5

40. Miri N, zarbakhsh bahri M. (2025). Presenting the model of trust in couples affected by betrayal based on emotional schemas with the mediation of communication patterns and emotional expression. Journal of Psychological Science. 23(144), 173-194. [In Persian].doi:10.52547/JPS.23.144.3007

41. Mikulincer, M., & Shaver, P. R. (2019). A behavioral systems approach to romantic love relationships: Attachment, caregiving, and sex. In R. J. Sternberg & K. Sternberg (Eds.), The new psychology of love (2nd ed., pp. 259–279). Cambridge University Press.https://psycnet.apa.org/record/2019-04062-013

42. Moradi, M., Kariminia, R., Hatami, H., & Abolmaali, A. H. K. (2018). An Investigation into the Fitness of a Conceptual Model Based on the Prediction of Marital Satisfaction Based on Socioeconomic Factors and Personality Traits with the Mediation of Lifestyle among the Women in Tehran. Women and Families Cultural-Educational Journal. 13(43), 7-31. [In Persian].https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.26454955.1397.13.43.1.2

43. Nazeran, Z., Haghayegh, S.A., Rraeisi, Z., & Dehghani, A. (2024). Structural Modeling of Marital Boredom and Gender Stereotypes through the Mediation of Marital Forgiveness.31(1), 411-432.[In Persian]. 10.22055/psy.2023.43302.2988.

44. Nezamolmolki, M., Nasri, M., Bahrainian, S. A., Shahbazizadeh, F., & Farahmandpour, S. (2023). The relationship between sexual performance and feelings of loneliness with the mediating role of marital boredom. Applied Family Therapy Journal (AFTJ), 4(4), 399-412. [In Persian].https://doi.org/10.61838/kman.aftj.4.4.23

45. Pines, A. (2013). Couple burnout: Causes and cures, Routledge, 1st ed., pp. 236-257. Routledge Press. https://doi.org/10.4324/9781315022291

46. Pines, A. M. (2002). Teacher burnout: A psychodynamic existential perspective. Teachers and Teaching, 8(2), 121-140. https://doi.org/10.1080/13540600220127331

47. Pines, A. M. and R. Nunes (2003). The relationship between career and couple burnout: Implications for career and couple counseling. Journal of employment counseling, 40(2), 50-64.[https://psycnet.apa.org/doi/10.1002/j.2161-1920.2003.tb00856.x]

48. Rasti, M. S., Amirshahi, M., & Ghaznavi, S. The mediating role of marital boredom in the relationship between emotional divorce with self-differentiation and communication patterns of couples. Social Determinants of Health, 10(1),1-12.https://doi.org/10.22037/sdh.v10i1.44559.

49. Sadri Damirchi, A., D. Fathi and M. Hashemi Mehr (2020). Investigating the role of mediation of differentiation in attachment styles and affiliation-family adaptation with marital disturbance of parents with special learning disorders. Journal of Learning Disabilities, 9(2): 58-80. [In Persian]. https://doi.org/10.22098/jld.2020.856

50. Smith L, Heaven PC, Ciarrochi J. Trait emotional intelligence, conflict communication patterns, and relationship satisfaction. (2008) Personality and Individual differences. 44(6):1314-25. https://doi.org/10.1016/j.paid.2007.11.024

51. Snyder, C. R., Irving, L., & Anderson, J. R. (1991). Hope and health: Measuring the will and the ways. In C.R. Snyder & D. R. Forsyth (Eds.), Hand book of social and clinical psychology: The health perspective (pp, 285-305) Elmsford, Ny: Pergamum.

52. Tajalli, G. and S. Sabaghi Renani (2021). Predicting triangulation based on the dimensions of family adaptability, coherence, personality characteristics of oneself and spouse, along with emotional experiences of the spouse among married women. Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry, 8(1), 1-14. [In Persian]. [http://dx.doi.org/10.32598/shenakht.8.1.1]

53. Topkaya, N., Şahin, E., Terzioğulları Yılmaz, C., & Aşantuğrul, N. (2024). Predictors of Couple Burnout among Turkish Married Individuals. Behavioral Sciences, 14(7), 561. https://doi.org/10.3390/bs14070561

54. Wiebe SA, Johnson SM. A review of the research in emotionally focused therapy for couples. (2016). Family Process. 55(3):390-407. https://doi.org/10.1111/famp.12229

55. Worthington, E. L. (2019). An update of the REACH Forgiveness model: Psychoeducation in groups, do-it-yourself formats, couple enrichment, religious congregations, and as an adjunct to psychotherapy. Handbook of forgiveness, Routledge; 277-287.

56. Załuski, M., & Makara-Studzińska, M. (2024). Having children and being married are predictors of burnout and obesity among working men: effects of latent profile analysis. INQUIRY: The Journal of Health Care Organization, Provision, and Financing, 61. ttps://doi.org/10.1177/00469580241229642

57. Zarei, S. (2019). The mediating role of self-differentiation in the relationship between resiliency and marital burnout in married women. Shenakht Journal of Psychology and Psychiatry, 6(2), 62-73. [In Persian]. https://sid.ir/paper/263382/en