آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
بهار 1405(فروردین)،
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. ، vahedi_sh@tabrizu.ac.ir
چکیده: (160 مشاهده)
زمینه: قلدری به عنوان یک رفتار پرخاشگرانه محسوب میشود که مشکلات زیادی در مدرسه و جامعه برای دانشآموز و دیگر افراد ایجاد میکند. علاوه بر این؛ قلدری میتواند بر کارکردهای مختلفی در عملکرد دانشآموزان همچون کفایت اجتماعی آنان تأثیرگذار باشد.
هدف: هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی برنامه اسپارک در تعامل با هوش اخلاقی بر کفایت اجتماعی در دانشآموزان قلدر بود.
روش: روش پژوهش نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون و پسآزمون با گروه گواه و پیگیری دو ماه بود. جامعه آماری شامل تمام دانش آموزان قلدر دوره دوم ابتدایی شهرستان شهریار در سال تحصیلی 1402-1401 بود. از جامعه مذکور 48 نفر، با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در چهار گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. ابزارهای جمعآوری اطلاعات شامل پرسشنامههای کفایت اجتماعی (پرندین)، قلدری (ایلیویز) و هوش اخلاقی (لینک و کیل) بود. پس از اجرای پیشآزمون گروههای آزمایش طی 16 جلسهی 90 دقیقهای هفتهای یکبار تحت آموزش برنامه اسپارک قرار گرفتند. دادهها به وسیله تحلیل واریانس آمیخته از طریق نرمافزار SPSS-27 تحلیل شد.
یافته ها: نتایج نشان داد با توجه به جدول تحلیل واریانس آمیخته تنها در مؤلفه مهارت رفتاری برونگروهی (گروه و هوش) معنادار نیست ولی تمام مؤلفههای دیگر اثر مرحله، گروه و هوش معنادار است (05/0 >p). بنابراین تغییرات در خرده مقیاسهای کفایت اجتماعی متاثر از برنامه آموزشی اسپارک بود.
نتیجهگیری: بر اساس یافتههای پژوهش حاصل پیشنهاد میشود؛ درمانگران و مشاوران مدارس، از برنامه آموزش اسپارک در جهت بهبود کفایت اجتماعی در دانشآموزان با تشخیص قلدری استفاده نمایند. چرا که برنامه آموزشی اسپارک میتواند کارکردهای اجتماعی دانش آموزان را ارتقاء بخشد و در نتیجه میتوان از این روش برای ارتقا کفایت اجتماعی دانشآموزان قلدر استفاده کرد.
هدف: هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی برنامه اسپارک در تعامل با هوش اخلاقی بر کفایت اجتماعی در دانشآموزان قلدر بود.
روش: روش پژوهش نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون و پسآزمون با گروه گواه و پیگیری دو ماه بود. جامعه آماری شامل تمام دانش آموزان قلدر دوره دوم ابتدایی شهرستان شهریار در سال تحصیلی 1402-1401 بود. از جامعه مذکور 48 نفر، با استفاده از روش نمونهگیری هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در چهار گروه آزمایش و گواه جایگزین شدند. ابزارهای جمعآوری اطلاعات شامل پرسشنامههای کفایت اجتماعی (پرندین)، قلدری (ایلیویز) و هوش اخلاقی (لینک و کیل) بود. پس از اجرای پیشآزمون گروههای آزمایش طی 16 جلسهی 90 دقیقهای هفتهای یکبار تحت آموزش برنامه اسپارک قرار گرفتند. دادهها به وسیله تحلیل واریانس آمیخته از طریق نرمافزار SPSS-27 تحلیل شد.
یافته ها: نتایج نشان داد با توجه به جدول تحلیل واریانس آمیخته تنها در مؤلفه مهارت رفتاری برونگروهی (گروه و هوش) معنادار نیست ولی تمام مؤلفههای دیگر اثر مرحله، گروه و هوش معنادار است (05/0 >p). بنابراین تغییرات در خرده مقیاسهای کفایت اجتماعی متاثر از برنامه آموزشی اسپارک بود.
نتیجهگیری: بر اساس یافتههای پژوهش حاصل پیشنهاد میشود؛ درمانگران و مشاوران مدارس، از برنامه آموزش اسپارک در جهت بهبود کفایت اجتماعی در دانشآموزان با تشخیص قلدری استفاده نمایند. چرا که برنامه آموزشی اسپارک میتواند کارکردهای اجتماعی دانش آموزان را ارتقاء بخشد و در نتیجه میتوان از این روش برای ارتقا کفایت اجتماعی دانشآموزان قلدر استفاده کرد.
فهرست منابع
1. ابراهیمی، محمد؛ کامیابی، حاجی پور؛ سلطانی، امان الله (1402). پیشبینی سازگاری اجتماعی بر اساس هوش موفق، هوش اخلاقی و سخت رویی روانی در نوجوانان بدسرپرست. نشریه پرستاری کودکان و نوزادان، 10(1)، 71-79. 10.22034/JPEN.10.1.71
2. آبرون، احسان؛ عزیزی، لیلا سادات؛ خواجه وند خوشلی ، افسانه (1403). بررسی مقایسه اثربخشی واقعیت درمانگری و درمان پذیرش و تعهد بر احساس تنهایی نوجوانان. مجله علوم روانشناختی، 23(142)، 2445-2460. 10.52547/JPS.23.142.2445
3. بابایی، ابولفضل؛ واحدی، شهرام؛ ادیب، یوسف؛ ایمان زاده، علی (1400). تجربه زیستۀ نوجوانان پسر از مکانیسم بیتفاوتی اخلاقی و قلدری: یک مطالعۀ نظریۀ زمینهای. مجله علوم روانشناختی، 20(97)، 47-62. 20.1001.1.17357462.1400.20.97.9.6
4. بشرپور، سجاد؛ عینی، ساناز (1401). تدوین مدل علی سازگاری تحصیلی دانشآموزان با ناتوانی یادگیری براساس خودکارآمدی تحصیلی و اشتیاق تحصیلی: نقش میانجی تابآوری تحصیلی. ناتوانیهای یادگیری، 12(2)، 33-18 20.1001.1.22518673.1401.12.2.2.4
5. پرندین، شهلا (1385). ساخت پرسشنامه کفایت اجتماعی و هنجاریابی آن در نوجوانان شهر تهران. پایان کارشناسی ارشد، رشته روانسنجی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی (ره).
6. جرجانی، کیمیا؛ خزایی، کامیان (1402). مقایسه اثربخشی آموزش تحلیل رفتار متقابل و تنظیم هیجان بر بزرگنمایی غیرانطباقی و گسست اخلاقی در نوجوانان دارای رفتار قلدری. فصلنامه پژوهش های نوین روانشناختی، 18(71)، 71-79. 10.22034/JMPR.2023.55920.5502
7. چالمه، رضا (1392). کفایت روانسنجی مقیاس قلدری ایلینویز در دانش آموزان ایرانی: بررسی روایی، پایایی و ساختار عاملی. روشها و مدلهای روانشناختی، 3(11)، 52-39. 20.1001.1.22285516.1392.3.11.3.5
8. رحمانی، سمیرا؛ ایل بیگی، رضا (1400). نقش ابعاد شخصیتی هگزاکو و نگرشهای مذهبی و هوش اخلاقی در پیشبینی آسیبهای فضای مجازی در دانشآموزان دختر دوره دوم مقطع متوسطه شهر مشهد. نشریه علمی رویش روان شناسی، 10(11)، 219-228. 20.1001.1.2383353.1400.10.11.16.6
9. سوری، حسین؛ کدیور، پروین، کرامتی، هادی، حسن آبادی، حمیدرضا (1400 ). مدل معادلات ساختاری رفتار شاهدان قلدری در مدارس بر اساس عدم درگیری و حساسیت اخلاقی با نقش واسطهای همدلی. فصلنامه اندازهگیری تربیتی، 11(44)، 57-86 https://doi.org/10.22054/jem.2021.47052.2838
10. عینی، ساناز؛ نظر، سمیرا؛ عبادی، متینه؛ زینالزاده، مهتاب (1401). تدوین معادلات ساختاری سازگاری اجتماعی دانشآموزان با اختلال یادگیری ویژه بر اساس ناگویی هیجانی و باورهای فراشناختی و با میانجیگری حمایت اجتماعی ادراک شده. ناتوانیهای یادگیری، 11(4)، 77-62 10.22098/JLD.2022.8168.1865
11. فلاحی، وحید؛ نریمانی، محمد؛ عطادخت، اکبر (1402). نقش باورهای غیرمنطقی و کفایت اجتماعی در پیشبینی تجربهی قلدری سایبری دانشآموزان. روان-شناسی مدرسه و آموزشگاه، 12(3)، 125-116. 10.22098/jsp.2023.7959.4510
12. کیا، شعله؛ واحدی، شهرام؛ طهماسب زاده شیخلار، داود؛ بدری گرگری، رحیم (1403). بررسی تأثیر بسته آموزشی صلح بر قلدری کلامی، فیزیکی و اجتماعی دانشآموزان. مجله علوم روانشناختی، 23(142)، 2611-2628. http://psychologicalscience.ir/article-1-2388-fa.html
13. گل محمدی، بهروز؛ داودی، فاطمه (1402). اثربخشی برنامه حرکتی اسپارک بر اضطراب کودکان. ذهن، حرکت و رفتار، 2(2)، 47-5810.22034/MMBJ.2023.54476.1025
14. گلشنی، فرهاد (۱۳۹۴). مقایسه تأثیر آموزش سبک زندگی و آموزش شناختی رفتاری بر شادکامی و امید دختران نوجوان. پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان.
15. محمدلو، هادی؛ قربانیان، الهام؛ خانبانی، مهدی (1394). اثربخشی آموزش مهارتهای شناختی- اجتماعی بر کاهش نشانههای اختلال نافرمانی مقابلهای دانشآموزان. فصلنامه روانشناسی کاربردی، 9(35)، 113-99. 20.1001.1.20084331.1394.9.4.6.5
16. محمدی حسینی اصل، فائزه؛ ساکن آذری، رعنا؛ عبدالتاجدینی، پرویز؛ اقدسی، علی نقی (1401). پیشبینی رفتارهای پرخطر براساس ارضای نیازهای بنیادی روانشناختی، تنظیم شناختی هیجان و سبکهای دلبستگی با میانجیگری نشاط ذهنی در نوجوانان دختر. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، ۹ (۲)،۱۱۷-۱۳۰ 10.32598/shenakht.9.2.117
17. محمدی کرکانی، آذر؛ درتاج، فریبرز؛ کیامنش، علیرضا (1398). اثربخشی آموزش مهارتهای اجتماعی- عاطفی بر روی مؤلفههای عملکرد تحصیلی دانشآموزان دختر. آموزش و ارزشیابی، 12(45)، 150-133. 10.30495/JINEV.2019.665921
18. Abron, E., Azizi, L., Khajehvand Khoshli, A. (2024). Comparative study of the effectiveness of reality therapy and acceptance and commitment therapy on adolescents' loneliness. Journal of Psychological Sciences, 23(142), 2445-2460. 10.52547/JPS.23.142.2445
19. Aini, S., Nazar, S., Ebadi, M., Zeinalzadeh, M. (2021). Developing structural equations of social adaptation of students with specific learning disorders based on emotional alexithymia and metacognitive beliefs and with the mediation of perceived social support. Learning Disabilities, 11(4), 62-77 10.22098/JLD.2022.8168.1865
20. Aprilyani, S., Holifah, Menila Wati, Z. (2023). Moral Intelligence Education in learning Pancasila and Citizenship Education as Strengthening the Personality of Industrial Age Students. Journal of Education Technology Information Social Sciences and Health. Vol. 2 No. 2. DOI: 10.57235/jetish.v2i2.915
21. Babaei, A., Vahedi, S., Adib, Y., Imanzadeh, A. (2021). Adolescent boys' lived experience of the mechanism of moral indifference and bullying: A grounded theory study. Journal of Psychological Sciences, 20(97), 47-62. 20.1001.1.17357462.1400.20.97.9.6
22. Basharpour, S., Aini, S. (2022). Developing a causal model of academic adjustment of students with learning disabilities based on academic self-efficacy and academic enthusiasm: The mediating role of academic resilience. Learning Disabilities, 12(2), 18-33 20.1001.1.22518673.1401.12.2.2.4
23. Boniwell, I. & Ryan, L. (2009). SPARK Resilience: A teacher’s guide. London, UK: University of East London.
24. Chalmeh, R. (2013). Psychometric adequacy of the Illinois Bullying Scale in Iranian students: A study of validity, reliability and factor structure. Psychological Methods and Models, 3(11), 52-39. 20.1001.1.22285516.1392.3.11.3.5
25. Dowlati, H., & Parvestan, N. (2016). The role of life skills in explaining the social competence of boarding school students. The Social Sciences, 11(6), 947-951. 10.3923/sscience.2016.947.951
26. Ebrahimi, M., Kamewa, H., Soltani, A. (2023). Predicting social adjustment based on achievement intelligence, moral intelligence and psychological toughness in maltreated adolescents. Journal of Pediatric and Neonatal Nursing, 10(1), 71-79. 10.22034/JPEN.10.1.71
27. Espelage, D. L., & Holt, M. K. (2013). Bullying and victimization during early adolescence: Peer influences and psychosocial correlates. In Bullying behavior (pp. 123-142). Routledge.
28. Fallahi, V., Narimani, M., Atadokht, A., (2023). The role of irrational beliefs and social competence in predicting students' cyberbullying experiences. School and Educational Psychology, 12(3), 125-116. 10.22098/jsp.2023.7959.4510
29. Gaffney, H., Farrington, D. P., & Ttofi, M. M. (2019). Examining the Effectiveness of School-Bullying Intervention Programs Globally: A Meta-analysis. International Journal of Bullying Prevention, 1(1), 14–31 10.1007/s42380-019-0007-4.
30. Golmohammadi, B., Davoudi, F. (2023). The effectiveness of the Spark movement program on children's anxiety. Mind, Movement and Behavior, 2(2), 47-58. 10.22034/MMBJ.2023.54476.1025
31. Golshani, F. (2015). Comparing the effects of lifestyle education and cognitive behavioral education on happiness and hope in adolescent girls. Master's thesis in general psychology, Faculty of Educational Sciences and Psychology, University of Isfahan.
32. Green, A. L., Ferrante, S., Boaz, T. L., Kutash, K., & Wheeldon-Reece, B. (2021). Evaluation of the Spark Child Mentoring Program: A Social and Emotional Learning Curriculum for Elementary School Students. The journal of primary prevention, 42(5), 531–547. 10.1007/s10935-021-00642-3
33. Green, A. L., Ferrante, S., Boaz, T. L., Kutash, K., & Wheeldon-Reece, B. (2022). Effects of the SPARK Teen Mentoring Program for High School Students. Journal of Child and Family Studies, 31(7), 1982-1993. https://doi.org/10.1007/s10826-022-02298-x
34. Green, V. A., Woods, L., Wegerhoff, D., Harcourt, S., & Tannahill, S. (2020). An Evaluation of the KiVa Anti-bullying Program in New Zealand. International Journal of Bullying Prevention, 2(3), 225-237. DOI: 10.1007/s42380-019-00034-6
35. Iarocci, G., & Gardiner, E. (2015). Social competence during adolescence across cultures. In J. D. Wright (Ed.), International Encyclopedia of the Social & Behavioral Sciences (Second Edition) (pp. 216-221). Oxford: Elsevier.
36. Jorjani, K., Khazaei, K. (2023). Comparing the effectiveness of interaction analysis and emotion regulation training on maladaptive magnification and moral disengagement in adolescents with bullying behavior. Journal of Modern Psychological Research, 18(71), 71-79. 10.22034/JMPR.2023.55920.5502
37. Juvonen, J., Espinoza, G., & Schacter, H. L. (2016). Bullying. In H. S. Friedman (Ed.), Encyclopedia of Mental Health (Second Edition) (pp. 216-221). Academic Press.
38. Karabey, T. (2022). Reflection of nurses' moral intelligence levels on care behaviors. Perspectives in Psychiatric Care, 58(4), 1622-1631. https://doi.org/10.1111/ppc.12970
39. Kia, S., Vahedi, S., Tahmasbzadeh Sheikhlar, D., Badri Gargari, R. (2024). Investigating the effect of the peace education package on verbal, physical and social bullying of students. Journal of Psychological Sciences, 23(142), 2611-2628. http://psychologicalscience.ir/article-1-2388-fa.html
40. Kwon, K., Hanrahan, A. R., & Kupzyk, K. A. (2017). Emotional expressivity and emotional regulation: Relation to academic functioning among elementary school children. School Psychology Quarterly, 32(1), 75–88. https://doi.org/10.1037/spq0000166
41. Lennick, D., & Kiel, F. (2005). Moral leadership: Caring for and believing in people. Management today, 21(7), 18-22. https://hdl.handle.net/10520/EJC70071
42. Lennick, D., Kiel, F. (2007). Moral intelligence: Enhancing business performance and leadership success. Pearson Prentice Hall
43. Mayer, J. D., & Salovey, P. (1997). What is emotional intelligence? In P. Salovey & D. J. Sluyter (Eds.), Emotional development and emotional intelligence: Educational implications (pp. 3–34). Basic Books.
44. Mohammadi Hosseini Asl, F., Sakin Azari, R., Abdol Tajdini, P., Aghdasi, A. (2022). Predicting risky behaviors based on satisfaction of basic psychological needs, cognitive emotion regulation and attachment styles with the mediation of mental vitality in adolescent girls. Journal of Psychology and Psychiatry of Knowledge, 9 (2), 117-130 10.32598/shenakht.9.2.117
45. Mohammadi-Karkani, A., Dartaj, F., Kiamanesh, A. (2019). The effectiveness of social-emotional skills training on the components of academic performance of female students. Education and Evaluation, 12(45), 133-150. 10.30495/JINEV.2019.665921
46. Mohammadloo, H., Ghorban, E., Khanbani, M. (2015). The effectiveness of cognitive-social skills training on reducing symptoms of oppositional defiant disorder in students. Quarterly Journal of Applied Psychology, 9(35), 113-99. 20.1001.1.20084331.1394.9.4.6.5
47. Ostrov, J. M., & Perry, K. J. (2020). Bullying and Peer Victimization in Early Childhood. In J. B. Benson (Ed.), Encyclopedia of Infant and Early Childhood Development (Second Edition) (pp. 228-235). Elsevier.
48. Parandin, S. (2006). Development of a social competence questionnaire and its norming in adolescents in Tehran. Master's degree in psychometrics, Faculty of Psychology and Educational Sciences, Allameh Tabatabaei University (RA).
49. Rahmani, S., Elbeigi, R. (2020). The role of HexaCo personality dimensions, religious attitudes and moral intelligence in predicting cyberspace harms in second-year female high school students in Mashhad. Scientific Journal of Psychology, 10(11), 219-228. 20.1001.1.2383353.1400.10.11.16.6
50. Reihani, H., Zare, F., Moosavi, M., & Amini, M. (2024). The correlation between medical students’ clinical dishonesty, psychological distress, and moral intelligence. BMC Medical Education, 24(1), 1217. DOI: 10.1186/s12909-024-06231-2
51. Schoffstall, C. L., & Cohen, R. (2011). Cyber aggression: The relation between online offenders and offline social competence. Social Development, 20(3), 587-604. 10.1111/j.1467-9507.2011.00609
52. Souri, H., Kadivar, P., Keramati, H., Hassanabadi, H., (2020). Structural equation model of bullying witness behavior in schools based on non-involvement and moral sensitivity with the mediating role of empathy. Journal of Educational Measurement, 11(44), 57-86 https://doi.org/10.22054/jem.2021.47052.2838
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)