اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر کاهش نشانگان سایبرکندریا در بیماران دارای دیابت نوع دو شهر تهران

فتاحی, سارا; حاتمی, محمد; سپاه منصور, مژگان; برقی ایرانی, زیبا

doi:10.61186/jps.24.152.101

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 152 - ( پاییز 1404(آبان)، 1404 ) جلد 24 شماره 152 صفحات 115-101 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.24.152.101

Mendeley

Zotero

RefWorks

fattahi S, hatami M, sepah mansour M, barghi irani Z. (2025). The Effectiveness of Cognitive-Behavioral Therapy on Reducing Cyberchondria Symptoms in Patients with Type 2 Diabetes in Tehran**. Journal of Psychological Science. 24(152), 101-115. doi:10.61186/jps.24.152.101
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2770-fa.html

فتاحی سارا، حاتمی محمد، سپاه منصور مژگان، برقی ایرانی زیبا.(1404). اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر کاهش نشانگان سایبرکندریا در بیماران دارای دیابت نوع دو شهر تهران مجله علوم روانشناختی 24 (152) :115-101 10.61186/jps.24.152.101

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2770-fa.html

اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر کاهش نشانگان سایبرکندریا در بیماران دارای دیابت نوع دو شهر تهران

سارا فتاحی

، محمد حاتمی^*

، مژگان سپاه منصور

، زیبا برقی ایرانی

گروه روان‌شناسی بالینی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران. ، Hatami513@gmail.com

چکیده: (949 مشاهده)

زمینه: مطالعات مختلف نشان داده است سایبرکندریا یک اختلال اضطرابی قابل درمان بوده و علائم آن در بیماران مبتلا به دیابت نیز می‌تواند با مداخلات روانشناختی کاهش پیدا کند. از جمله درمان‌های رایج برای اختلالات اضطرابی، درمان شناختی-رفتاری است که در مورد اثربخشی آن بر کاهش نشانگان سایبرکندریا در بین بیماران مبتلا به دیابت، خلأ پژوهشی وجود دارد.
هدف: این پژوهش با هدف بررسی اثربخشی درمان شناختی-رفتاری بر کاهش نشانگان سایبرکندریا در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو در شهر تهران انجام شد.
روش: روش این پژوهش، نیمه‌آزمایشی از نوع پیش‌آزمون، پس‌آزمون با گروه گواه و پیگیری یک ماهه بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی بیماران مبتلا به دیابت نوع دو در مراکز درمانی شهر تهران (انجمن دیابت تهران و مرکز دیابت نیاوران) بودند (589 نفر) بود. برای انتخاب نمونۀ آماری، با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، 30 نفر انتخاب شده و به صورت تصادفی در دو گروه (15 نفر گروه آزمایش و 15 نفر گروه گواه) گمارش شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از مقیاس شدت سایبرکندریا (مک‌الروی و شولین، 2014) استفاده شد. هم‌چنین برای اعضای گروه آزمایش، 8 جلسه 90 دقیقه‌ای از پروتکل درمان شناختی-رفتاری (ویلسون و برانچ، 2019؛ بورن، 2011) برگزار شد. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها نیز از آزمون تحلیل واریانس طرح درون‌گروهی–بین‌گروهی و نرم‌افزار SPSS-20 استفاده شد.
یافته ها: نتایج نشان داد که درمان شناختی رفتاری بر کاهش تمامی مؤلفههای سایبرکندیا در گروه آزمایش مؤثر بود (001/0 P<) و این کاهش، پایداری خود را در مرحلۀ پیگیری نیز حفظ شد (05/0 P<).
نتیجه‌گیری: با توجه به یافته‌های پژوهش حاضر پیشنهاد می‌شود، روان‌شناسان حوزۀ سلامت از درمان شناختی-رفتاری برای کاهش نشانگان و درمان اضطراب سلامت، به ویژه در افراد مبتلا به سایبرکندریا استفاده کنند.

واژه‌های کلیدی: درمان شناختی رفتاری، نشانگان سایبر کندریا، دیابت نوع دو

متن کامل [PDF 1265 kb] (290 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1403/10/11 | پذیرش: 1403/12/15 | انتشار: 1404/8/15

فهرست منابع

1. بهشتیان، محمد (1394). بررسی اثر بخشی درمان شناختی رفتاری گروهی بر میزان اعتیاد به اینترنت زنان در پیگیری 6 ماهه. پژوهش‌نامه زنان، 6 (11)، 35-52.https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1526.html

2. پور روستا، علی؛ حمید، نجمه؛ بشلیده، کیومرث و هاشمی، سید اسماعیل (1403). مقایسه اثربخشی درمان مبتنی بر روان‌شناسی مثبت و درمان شناختی- رفتاری بر اعتیاد به اینترنت و رفتارهای پرخطر دانش آموزان. فصلنامه پژوهش‌های نوین روانشناختی، 19 (73)، 22-34. https://doi.org/10.22034/jmpr.2023.54827.5379

3. پیمان‌پاک، فائزه؛ پورشهریاری، مه سیما و عبداللهی، عباس (1402). مقایسه اثربخشی درمان برنامه زمانی پارادوکسی و درمان شناختی- رفتاری بر کاهش علائم زنان دچار اختلال اضطراب فراگیر. زن و مطالعات خانواده، 16 (59)، 47-63.https://doi.org/10.30495/jwsf.2022.1952517.1656

4. جعفروند، الناز؛ عطائی، امین و عدالتی، ساره (1400). اپیدمیولوژی و روند مرگ به دلیل دیابت در ایران. طب داخلی روز، 27 (2)، 198-213.https://doi.org/10.32598/hms.27.2.2764.1

5. رامش، سمیه؛ علیزاده‌مقدم؛ اکرم؛ صفری، علیرضا و فیضی، مرضیه (1397). رابطه اضطراب، اافسردگی و استرس با شدت بیماری دیابت: نقش واسطه‌ای کیفیت زندگی، دیابت و متابولیسم ایران، 18(2)، 80-89.http://ijdld.tums.ac.ir/article-1-5748-fa.html

6. سرافراز، مهدی رضا؛ پورشهبازی، مهرداد و افشاری، مرضیه (1399). تعیین ویژگی‌های روان‌سنجی مقیاس شدت سایبرکندریا در جمعیت بزرگسال ایرانی. روان‌شناسی بالینی، 12(3)، 67-76. https://doi.org/10.22075/jcp.2020.15028.1443

7. فولادی، اصغر؛ خادمی، علی و شاکر دولق، علی (1402). مقایسه اثربخشی فراشناخت درمانی و درمان مبتنی بر شفقت بر میزان علائم سایبرکندریا در پرستاران. روانشناسی سلامت، 12 (46)، 7-22.https://doi.org/10.30473/hpj.2023.65641.5655

8. قرشی، پرویز؛ تاجری، بیوک؛ احمدی، مروارید و ملیح الزاکرینی سعید (1399). مقایسه اثربخشی ذهن‌آگاهی و هیپنوتراپی بر استرس ادراک شده بیماران دیابتیک نوع 2، مجله علوم روانشناختی، 19(91)، 875-882.http://psychologicalscience.ir/article-1-646-fa.html

9. قمری‌کیوی، حسین؛ زاهد بابلان، عادل و فتحی، داود (1394)، اثربخشی گروه درمانی شناختی رفتاری بر اضطراب مرگ در سالمندان مرد سوگوار، فصلنامه پرستاری سالمندان، 1(4)، 60-71.http://jgn.medilam.ac.ir/article-1-132-fa.html

10. میرزایی، مسعود؛ دریافتی، حوا؛ فلاح‌زاده، حسین؛ عزیزی، بهمن (1395). بررسی افسردگی، اضطراب و استرس در افراد دیابتی و غیردیابتی، مجله علوم پزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، 24(5)، 387-397. http://jssu.ssu.ac.ir/article-1-3619-fa.html

11. نعمتی‌زاده، زهرا؛ ثابت، مهرداد؛ رفیعی‎پور، امین و ابوالمعالی الحسینی خدیجه (1402). مدل ساختاری خودمراقبتی بیماران مبتلا به دیابت نوع ۲ بر اساس نشانه‌های هیجانی و معنویت: نقش میانجی شفقت به خود. مجله علوم روانشناختی، ۲۲ (۱۲۶)، 1191-1206.https://doi.org/10.52547/JPS.22.126.1191

12. Beheshtiyan, M. (2015). The Study of Effectiveness of cognitive behavior therapyon addicted women in six monthfollow up. Women Studies, 6(11), 35-52.https://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1526.html

13. Bourne, E. J. (2011). The anxiety & phobia workbook. New Harbinger Publications.

14. Cohen, J. (2013). Statistical power analysis for the behavioral sciences. routledge.

15. Fergus, T. A., & Russell, L. H. (2016). Does cyberchondria overlap with health anxiety and obsessive–compulsive symptoms? An examination of latent structure and scale interrelations. Journal of anxiety disorders, 38, 88-94.https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2016.01.009

16. Fergus, T. A., & Spada, M. M. (2017). Cyberchondria: Examining relations with problematic Internet use and metacognitive beliefs. Clinical psychology & psychotherapy, 24(6), 1322-1330.https://doi.org/10.1002/cpp.2102

17. Fouladi, A. , khademi, A. and Shaker Dioulagh, A. (2023). Comparison the Effectiveness of Meta-Cognitive Therapy and Compassion Therapy on the Symptoms of Cyberchondria in Nurses. Health Psychology, 12(46), 7-22. [Persian]https://doi.org/10.30473/hpj.2023.65641.5655

18. Ghamari kivi H, Zahed bablan A, Fathi D. (2015). Effectiveness of GroupCognitive-Behavioral Therapy on Death Anxiety among the Breavement ElderlyMan. Journal of Geriatric Nursing, 1 (4), 60-69. [Persian]http://jgn.medilam.ac.ir/article-1-132-fa.html

19. Ghorashi P, Tajeri B, Ahadi M, Maliholzakerini S. (2020). Comparison of effectiveness mindfulness & hypnotherapy on percieved stress in patients with diabetes disease. Journal of Psychological Science. 19(91), 875-882. [Persian]http://psychologicalscience.ir/article-1-646-fa.html

20. Hill-Briggs, F., Adler, N. E., Berkowitz, S. A., Chin, M. H., Gary-Webb, T. L., & Navas-Acien, A. & Haire-Joshu, D.(2021). Social determinants of health and diabetes: a scientific review. Diabetes care, 44(1), 258. https://doi.org/10.2337/dci20-0053

21. Hofmann, S. G., Asnaani, A., Vonk, I. J., Sawyer, A. T., & Fang, A. (2012). The efficacy of cognitive behavioral therapy: A review of meta-analyses. Cognitive therapy and research, 36, 427-440.https://doi.org/10.1007/s10608-012-9476-1

22. Jafarvand, E., Ataey, A., & Edalati, S. (2021). Epidemiology and death trends due to diabetes in Iran. Internal Medicine Today, 27(2), 198-213. [Persian] https://doi.org/10.32598/hms.27.2.2764.1

23. Laato, S., Islam, A. N., Islam, M. N., & Whelan, E. (2020). What drives unverified information sharing and cyberchondria during the COVID-19 pandemic?. European journal of information systems, 29(3), 288-305.https://doi.org/10.1080/0960085X.2020.1770632

24. McElroy, E., & Shevlin, M. (2014). The development and initial validation of the cyberchondria severity scale (CSS). Journal of anxiety disorders, 28(2), 259-265.https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2013.12.007

25. McMullan, R. D., Berle, D., Arnáez, S., & Starcevic, V. (2019). The relationships between health anxiety, online health information seeking, and cyberchondria: Systematic review and meta-analysis. Journal of affective disorders, 245, 270-278.https://doi.org/10.1016/j.jad.2018.11.037

26. Meldgaard, J., Jespersen, L. N., Andersen, T. H., & Grabowski, D. (2022). Exploring protective factors through positive psychology and salutogenesis in Danish families with type 2 diabetes. Health Promotion International, 37(2), daab156. https://doi.org/10.1093/heapro/daab156

27. Mersha, A. G., Tollosa, D. N., Bagade, T., & Eftekhari, P. (2022). A bidirectional relationship between diabetes mellitus and anxiety: A systematic review and meta-analysis. Journal of Psychosomatic Research, 162, 110991.https://doi.org/10.1016/j.jpsychores.2022.110991

28. Meyers, L. S., Gamst, G., & Guarino, A. J. (2016). Applied multivariate research: Design and interpretation. Sage publications.

29. Mirzaei M, Daryafti H, Fallahzadeh H, Azizi B. (2016). Evaluation of Depression, Anxiety and Stress in Diabetic and Non-Diabetic Patients. Journal of Shahid Sadoughi University of Medical Sciences, 2016; 24 (5) :387-397. [Persian]http://jssu.ssu.ac.ir/article-1-3619-fa.html

30. Neamatizade Z, Sabet M, Rafiepoor A, Abolmaali alhosseini K. (2023). Structural model of self-care of patients with type-2 diabetes based on emotional symptoms, and spirituality: The mediating role of self-compassion. Journal of Psychological Science, 22(126), 1191-1206. [Persian]https://doi.org/10.52547/JPS.22.126.1191

31. Newby, J. M., & McElroy, E. (2020). The impact of internet-delivered cognitive behavioural therapy for health anxiety on cyberchondria. Journal of anxiety disorders, 69, 102150.https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2019.102150

32. Nicoară, N. D., Marian, P., Petriș, A. O., Delcea, C., & Manole, F. (2023). A review of the role of cognitive-behavioral therapy on anxiety disorders of children and adolescents. Pharmacophore, 14(4-2023), 35-39.https://doi.org/10.51847/lKULo5pB1T

33. Noureen, S., Sageer, I., Nasim, B., Raza, A., Mushtaq, S., & Khan, M. A. (2023). Systematic Review of

34. Cognitive Behavioral Therapy for Social Anxiety Disorder in Adults. Journal of Xi’an Shiyou University, Natural Science Edition, 19 (9), 218-225.https://www.xisdxjxsu.asia/viewarticle.php?aid=2633

35. Öst, L.-G., Enebrink, P., Finnes, A., Ghaderi, A., Havnen, A., Kvale, G., Salomonsson, S., & Wergeland, G. J. (2023). Cognitive behavior therapy for adult anxiety disorders in routine clinical care: A systematic review and meta-analysis.Clinical Psychology: Science and Practice, 30(3), 272–290. https://doi.org/10.1037/cps0000144

36. Peimanpak, F., Pourshahriari, M., Abdollahi, A (2023). Comparison of the Effectiveness of Paradoxical Timetable Therapy and Cognitive Behavioral Therapy on Reducing Symptoms in Women with Generalized Anxiety Disorder. Women and Family Studies, 16 (59), 47-63. https://doi.org/10.30495/jwsf.2022.1952517.1656

37. Pourrosta, A. , Hamid, N. , Beshlideh, K. and Hashemi, S. E. (2024). Comparing the Effectiveness of Therapy Based on Positive Psychology and Cognitive-Behavioral Therapy on Internet Addiction and High Risk Behaviors Students. Journal of Modern Psychological Researches, 19(73), 22-34. [Persian]https://doi.org/10.22034/jmpr.2023.54827.5379

38. Rahim, A., & Naz, H. (2023). Efficacy of CBT in the Management of Cyberchondria: A Comparative Study. Human Nature Journal of Social Sciences, 4(3), 265-275.https://doi.org/10.71016/hnjss/gqzgw248

39. Ramesh, S., Alizadeh Moghdam, A., Safari, A. R., & Feizi, M. (2019). The relationship between anxiety, depression and stress with the severity of diabetes: the role of the mediator of quality of life. Iranian Journal of Diabetes and Metabolism, 18(2), 80-89. [Persian]http://ijdld.tums.ac.ir/article-1-5748-fa.html

40. Sarafraz, M. R. , Pourshahbazi, M. and Afshari, M. (2020). Psychometric Properties of Cyberchondria Severity Scale (CSS) in Iranian َAdult Population. Journal of Clinical Psychology, 12(3), 67-76. [Persian]https://doi.org/10.22075/jcp.2020.15028.1443

41. Sieber, J. E., O'Neil, H. F., & Tobias, S. (2013). Development of the concept of anxiety. In Anxiety, learning, and instruction (pp. 11-22). Routledge.

42. Starcevic, V., Berle, D., & Arnáez, S. (2020). Recent insights into cyberchondria. Current Psychiatry Reports, 22, 1-8.https://doi.org/10.1007/s11920-020-01179-8

43. Starcevic, V., & Berle, D. (2013). Cyberchondria: towards a better understanding of excessive health-related Internet use. Expert review of neurotherapeutics, 13(2), 205-213.https://doi.org/10.1586/ern.12.162

44. Williams, R., Karuranga, S., Malanda, B., Saeedi, P., Basit, A., Besançon, S., ... & Colagiuri, S. (2020). Global and regional estimates and projections of diabetes-related health expenditure: Results from the International Diabetes Federation Diabetes Atlas. Diabetes research and clinical practice, 162, 108072.https://doi.org/10.1016/j.diabres.2020.108072

45. Willson, R., & Branch, R. (2019). Cognitive behavioural therapy for dummies. John Wiley & Sons.

46. Zewude, G. T., Bereded, D. G., Abera, E., Tegegne, G., Goraw, S., & Segon, T. (2024). The impact of internet addiction on mental health: Exploring the mediating effects of positive psychological capital in university students. Adolescents, 4(2), 200-221.https://doi.org/10.3390/adolescents4020014

47. Zheng, H., & Jiang, S. (2022). Linking the pathway from exposure to online vaccine information to cyberchondria during the COVID-19 pandemic: A moderated mediation model. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 25(10), 625-633.https://doi.org/10.1089/cyber.2022.0045