اثربخشی آموزش درمان مبتنی بر شفقت بر اجتناب شناختی و نشخوار فکری در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو

عبدی, ندا; مقدم, شادی

doi:10.61186/jps.24.153.289

پیام خود را بنویسید

ارسال به ایمیل

دوره 24، شماره 153 - ( پاییز 1404(آذر)، 1404 ) جلد 24 شماره 153 صفحات 304-289 | برگشت به فهرست نسخه ها

‎ 10.61186/jps.24.153.289

Mendeley

Zotero

RefWorks

Abdi N, Moghadam S. (2025). The Efficacy of Compassion-Focused Therapy on Cognitive Avoidance and Rumination in Patients with Type 2 Diabetes. Journal of Psychological Science. 24(153), 289-304. doi:10.61186/jps.24.153.289
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2794-fa.html

عبدی ندا، مقدم شادی.(1404). اثربخشی آموزش درمان مبتنی بر شفقت بر اجتناب شناختی و نشخوار فکری در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو مجله علوم روانشناختی 24 (153) :304-289 10.61186/jps.24.153.289

URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2794-fa.html

اثربخشی آموزش درمان مبتنی بر شفقت بر اجتناب شناختی و نشخوار فکری در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو

ندا عبدی

، شادی مقدم^*

استادیار، گروه روانشناسی بالینی و سلامت، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اراک، اراک، ایران. ، shadim1389@gmail.com

چکیده: (1369 مشاهده)

زمینه: بیماران مبتلا به دیابت نوع دو اغلب با چالش‌های روانشناختی مانند اجتناب شناختی و نشخوار فکری مواجه هستند که می‌توانند مدیریت بیماری را دشوارتر کنند. آموزش درمان مبتنی بر شفقت (CFT) به عنوان یک رویکرد روانشناختی نوظهور، پتانسیل کاهش این مشکلات را دارد. با این حال، مطالعات محدودی به بررسی اثربخشی این روش در بیماران دیابتی پرداخته‌اند، که نشان‌دهنده شکاف پژوهشی در این حوزه است.
هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی آموزش درمان مبتنی بر شفقت بر اجتناب شناختی و نشخوار فکری در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو شهر اراک انجام شد.
روش: روش پژوهش حاضر نیمه‌آزمایشی از نوع پیشآزمون، پسآزمون با گروه گواه و پیگیری یک ماهه بود. جامعه آماری شامل تمامی بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 (غیر وابسته به انسولین) شهر اراک در مهر ماه سال 1401 بود که تعداد 40 نفر از بیماران، به شیوه نمونه‌گیری هدفمند، انتخاب شده و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (20 N=) و گواه (20 N=) گمارش شدند. ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه نشخوار فکری (نولن- هوکسیما و مارو، 1991) و اجتناب شناختی (سکستون و داگاس، 2008) بود. برای گروه آزمایش، درمان مبتنی بر شفقت به‌صورت هشت جلسه گروهی هفته‌ای دوبار به مدت 80 دقیقه برگزار شد و گروه گواه، مداخله‌ای دریافت نکرد. در این پژوهش، جهت تحلیل داده‌ها، از تحلیل واریانس با اندازه‌گیری مکرر در نرمافزار SPSS نسخه 25 استفاده شد.
یافته‌ها: یافته‌های مطالعه حاضر نشان داد که آموزش درمان مبتنی بر شفقت به طور معناداری باعث کاهش اجتناب شناختی (05/0 P<) و نشخوار فکری (05/0 P<) در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو شد. همچنین، این بهبودی در دوره پیگیری نیز پایدار و معنادار بود (05/0 P<).
نتیجه‌گیری: یافته‌های این مطالعه حاکی از آن است که آموزش درمان مبتنی بر شفقت می‌تواند به عنوان یک مداخله مؤثر در کاهش مشکلات روانشناختی بیماران دیابتی مورد استفاده قرار گیرد. این رویکرد می‌تواند در برنامه‌های مراقبت جامع دیابت ادغام شود تا به بهبود کیفیت زندگی و مدیریت بهتر بیماری کمک کند.

واژه‌های کلیدی: درمان مبتنی بر شفقت، اجتناب شناختی، نشخوار فکری، دیابت نوع دو.

متن کامل [PDF 1176 kb] (532 دریافت)

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1403/10/23 | پذیرش: 1403/12/25 | انتشار: 1404/9/3

فهرست منابع

1. قاجانی، سیف اله؛ صمدی فرد، حمیدرضا؛ نریمانی، محمد. (1396). نقش مؤلفه های اجتناب شناختی و باور فراشناختی در پیشبینی کیفیت زندگی بیماران دیابتی. فصلنامه علمی ـپژوهشی روانشناسی سلامت، 6 (21)، 142-156. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23221283.1396.6.21.10.2

2. آقالر، صدیقه.، اکرمی، لیلا. (1401). اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت بر نشانه‌ های افسردگی، نشخوار فکری و شفقت به خود در مادران دارای کودک کم‌ توان ذهنی خفیف". روانشناسی بالینی و شخصیت، 20، 1(38)، 45-57. https://doi.org/10.22070/cpap.2022.7261.0

3. بساک نژاد، سودابه، معینی، نصراله، و مهرابی زاده هنرمند، مهناز. (1389). رابطه پردازش پس رویدادی و اجتناب شناختی با اضطراب اجتماعی در دانشجویان. مجله علوم رفتاری، 4(4 (مسلسل 14))، 335-340. https://sid.ir/paper/129700/fa

4. پورحسینی دهکردی، راضیه، سجادیان، ایلناز، و شعربافچی، محمدرضا. (1398). اثربخشی درمان مبتنی بر شفقت بر استرس ادراک شده و پریشانی روان شناختی زنان مبتلا به سرطان پستان. روانشناسی سلامت، 8(3 (پیاپی 31))، 37-52. https://sid.ir/paper/227303/fa

5. رامندی، مرضیه؛ شاره، حسین؛ سلطانی، اسماعیل؛ خرمائی، فرهاد و میرزایی، امین (۱۳۹۲)." نقش راهبردهای مقابله‌ای در مشکلات روانی بیماران دیابتی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی ایلام، ۲۱ (۳)، ۱۷۳-۱۶۳. http://sjimu.medilam.ac.ir/article-1-1208-fa.html

6. رضایی، فاطمه؛ سپهوندی، محمد علی؛ میرزایی هابیلی، خدیجه. (1396). اثربخشی طرحواره درمانی هیجانی بر اجتناب شناختی-رفتاری و شدت نشانههای اختلال اضطراب فراگیر در دانشجویان دختر مبتلا به اضطراب فراگیر. نشریه مطلعات روانشناختی دانشکده علومتربیتی و روانشناختی الزهرا (س)، 13(1)، 62-43.https://doi.org/10.22051/psy.2017.12425. 1276

7. علی قنواتی، سجاد.، بهرامی، فاطمه.، گودرزی، کوروش.، و روزبهانی، مهدی. (1397). اثر بخشی درمان مبتنی بر شفقت بر نشخوار فکری و نگرانی زنان مبتلا به سرطان سینه". فصلنامه علمی-پژوهشی روانشناسی سلامت، 7(27)، 152-168. https://doi.org/10.30473/hpj.2018.38658.3886

8. کارآموزیان، مهسا، باقری، مسعود، دره کردی، علی، و امینیزاده، محسن. (1393). اثربخشی گروه درمانی شناختی-رفتاری مدیریت استرس بر سلامتروان و راهبردهای مقابله با درد بیماران مبتلا به سرطان پستان. بیماریهای پستان ایران، 7(2)، 56-66. https://sid.ir/paper/144593/fa

9. کریمی، الناز.، محمدی، نوراله.، و رحیمی، چنگیز. (1389). اثربخشی آموزش گروهی مبتنی بر شفقت به خود بر خود انتقادگری و اجتناب شناختی رفتاری در نوجوانان افسرده. روانشناسی بالینی، 11(4)، 23-32. https://doi.org/10.22075/jcp.2020.18969.1752

10. محمود علی لو، مجید؛ شاهجویی، تقی؛ هاشمی، زهره. (1389). مقایسه عدم تحمل بلاتکلیفی، اجتناب شناختی، جهتگیری منفی به مشکل و باورهای مثبت در مورد نگرانی بین بیماران مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر و افراد عادی. فصلنامه علمی پژوهشی روانشناسی دانشگاه تبریز، 5(20)، 169-187. https://psychologyj.tabrizu.ac.ir/article_4189.html

11. موسوی نژاد، سیدمحمود، ثناگوی محرر، غلامرضا، و زربان، اصغر. (1398). اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهنآگاهی بر نشخوار فکری و شاخص قند خون بیماران دیابتی نوع دو. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند، 26(1)، 21-31. https://sid.ir/paper/95446/fa

12. Aghajani, S., Samadi Fard, H., & Narimani, M. (2017). The role of cognitive avoidance and metacognitive beliefs in predicting the quality of life of diabetic patients. Health Psychology Research Quarterly, 6(21), 142–156. (In Persian) https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.23221283.1396.6.21.10.2

13. Aghalar, S., & Akrami, L. (2022). The effectiveness of compassion-based therapy on depression symptoms, rumination, and self-compassion in mothers of children with mild intellectual disabilities. Clinical Psychology and Personality, 20(1), 45–57. (In Persian). https://doi.org/10.22070/cpap.2022.7261.0

14. Albertson, ER; Neff, K & Dill-Shackleford, KE. (2015). Self-compassion and body dissatisfaction in women: A randomized controlled trial of a brief meditation intervention. Mindfulness, 6(3), 444–454. https://doi.org/10.1007/s12671-014-0277-3.

15. Ali Ghanavati, S., Bahrami, F., Goodarzi, K., & Rouzbahani, M. (2018). The effectiveness of compassion-based therapy on rumination and worry in women with breast cancer. Health Psychology Research Quarterly, 7(27), 152–168. (In Persian) https://doi.org/10.30473/hpj.2018.38658.3886

16. Bassak Nejad, S., Moini, N., & Mehrabizadeh Honarmand, M. (2010). The relationship between post-event processing and cognitive avoidance with social anxiety in students. Journal of Behavioral Sciences, 4(4), 335–340. (In Persian) https://sid.ir/paper/129700/fa

17. Craig, C., Hiskey, S., & Spector, A. (2020). Compassion focused therapy: A systematic review of its effectiveness and acceptability in clinical populations. Expert Review of Neurotherapeutics, 20(4), 385–400. https://doi.org/10.1080/14737175.2020.1746184

18. Crotty, J. E., Martin-Herz, S. P., & Scharf, R. J. (2023). Cognitive Development. Pediatrics in review, 44(2), 58–67. https://doi.org/10.1542/pir.2021-005069

19. Diehl, AN. (2014). Psychosocial Factors that Predict Adherence to Cancer Therapy: Analysis of Depression, Self-Efficacy, and Social Support. Doctoral Dissertation. Texas Tech University.

20. Fisher, L., Hessler, D. M., Polonsky, W. H., & Mullan, J. (2020). When is diabetes distress clinically meaningful? Establishing cut points for the Diabetes Distress Scale. Diabetes Care, 43(2), 259–264. https://doi.org/10.2337/dc19-1554

21. Gilbert P. (2014). The origins and nature of compassion focused therapy. The British journal of clinical psychology, 53(1), 6–41. https://doi.org/10.1111/bjc.12043

22. Gilbert, P. (2020). Compassion focused therapy: Distinctive features. Routledge.

23. Gonzalez-Hernandez, E., Romero, R., Campos, D., Burychka, D., Diego-Pedro, R., Baños, R., Negi, L. T., & Cebolla, A. (2018). Cognitively-Based Compassion Training (CBCT®) in Breast Cancer Survivors: A Randomized Clinical Trial Study. Integrative cancer therapies, 17(3), 684–696. https://doi.org/10.1177/1534735418772095

24. Hermanns, N., Schmitt, A., Gahr, A., Herder, C., Nowotny, B., Roden, M., & Ohmann, C. (2020). The effect of a diabetes-specific cognitive behavioral treatment program (DIAMOS) for patients with diabetes and subclinical depression: Results of a randomized controlled trial. Diabetes Care, 43(3), 623–630. https://doi.org/10.2337/dc19-1286

25. Holt, R. I. G., de Groot, M., & Golden, S. H. (2021). Diabetes and depression. Current Diabetes Reports, 21(3), 1–10. https://doi.org/10.1007/s11892-021-01383-7

26. Karamoozian, M., Bagheri, M., Darrehkordi, A., & Aminizadeh, M. (2014). The effectiveness of cognitive-behavioral stress management group therapy on mental health and pain coping strategies in breast cancer patients. Iranian Breast Diseases Journal, 7(2), 56–66. https://sid.ir/paper/144593/fa (In Persian).

27. Karimi, E., Mohammadi, N., & Rahimi, C. (2010). The effectiveness of group-based self-compassion training on self-criticism and cognitive-behavioral avoidance in depressed adolescents. Clinical Psychology, 11(4), 23–32. (In Persian) https://doi.org/10.22075/jcp.2020.18969.1752

28. Kovács, L. N., Takacs, Z. K., Tóth, Z., Simon, E., Schmelowszky, Á., & Kökönyei, G. (2020). Rumination in major depressive and bipolar disorder-a meta-analysis. Journal of affective disorders, 276, 1131–1141. https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.07.131

29. Krivanek, T. J., Gale, S. A., McFeeley, B. M., Nicastri, C. M., & Daffner, K. R. (2021). Promoting Successful Cognitive Aging: A Ten-Year Update. Journal of Alzheimer's disease: JAD, 81(3), 871–920. https://doi.org/10.3233/JAD-201462

30. Leaviss, J., & Uttley L. (2015). Psychotherapeutic benefits of compassion-focused therapy: an early systematic review. Psychological medicine, 45(5), 927–945. https://doi.org/10.1017/S0033291714002141

31. Mahmood Aliloo, M., Shahjoee, T., & Hashemi, Z. (2010). A comparison of intolerance of uncertainty, cognitive avoidance, negative problem orientation, and positive beliefs about worry between patients with generalized anxiety disorder and normal individuals. Journal of Psychology, Tabriz University, 5(20), 169–187. (In Persian) https://psychologyj.tabrizu.ac.ir/article_4189.html

32. Matsuura, A., Sai, N., Yamaoka, A., Karita, T., & Mori, F. (2022). Obstacle avoidance movement-related motor cortical activity with cognitive task. Experimental brain research, 240(2), 421–428. https://doi.org/10.1007/s00221-021-06268-5

33. Merians, A. N., Spiller, T., Harpaz-Rotem, I., Krystal, J. H., & Pietrzak, R. H. (2023). Post-traumatic Stress Disorder. The Medical clinics of North America, 107(1), 85–99. https://doi.org/10.1016/j.mcna.2022.04.003

34. Mousavi Nejad, S. M., Sanagouye Moharer, G., & Zarban, A. (2019). The effectiveness of mindfulness-based cognitive therapy on rumination and blood sugar levels in patients with type 2 diabetes. Scientific Journal of Birjand University of Medical Sciences, 26(1), 21–31. https://sid.ir/paper/95446/fa (In Persian).

35. Nolen-Hoeksema, S., & Morrow, J. (1991). A prospective study of depression and posttraumatic stress symptoms after a natural disaster: The 1989 Loma Prieta earthquake. Journal of Personality and Social Psychology, 61(1), 115–121. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.1.115

36. Nolen-Hoeksema, S., Wisco, B. E., & Lyubomirsky, S. (2008). Rethinking Rumination. Perspectives on psychological science: a journal of the Association for Psychological Science, 3(5), 400–424. https://doi.org/10.1111/j.1745-6924.2008.00088.x

37. Pourhosseini Dehkordi, R., Sajadian, I., & Sharbafchizadeh, M. R. (2019). The effectiveness of compassion-based therapy on perceived stress and psychological distress in women with breast cancer. Health Psychology, 8(3), 37–52. https://sid.ir/paper/227303/fa (In Persian).

38. Przezdziecki, A., & Sherman, K. A. (2016). Modifying affective and cognitive responses regarding body image difficulties in breast cancer survivors using a self-compassion-based writing intervention. Mindfulness, 7(5), 1142–1155. https://doi.org/10.1007/s12671-016-0557-1

39. Ramandi, M., Share, H., Soltani, I., Khormaei, F., & Mirzaei, A. (2013). The role of coping strategies in psychological problems of diabetic patients. Scientific Journal of Ilam University of Medical Sciences, 21(3), 163–173. (In Persian) http://sjimu.medilam.ac.ir/article-1-1208-fa.html

40. Refardt J. (2020). Diagnosis and differential diagnosis of diabetes insipidus: Update. Best practice & research. Clinical endocrinology & metabolism, 34(5), 101398. https://doi.org/10.1016/j.beem.2020.101398

41. Refardt, J., Winzeler, B., & Christ-Crain, M. (2020). Diabetes Insipidus: An Update. Endocrinology and metabolism clinics of North America, 49(3), 517–531. https://doi.org/10.1016/j.ecl.2020.05.012

42. Rezaei, F., Sehpandi, M. A., & Mirzaei Habili, K. (2017). The effectiveness of emotional schema therapy on cognitive-behavioral avoidance and severity of generalized anxiety disorder symptoms in female students with generalized anxiety disorder. Psychological Studies Journal of Alzahra University, 13(1), 43–62. (In Persian) https://doi.org/10.22051/psy.2017.12425.1276

43. Sexton, K. A., & Dugas, M. J. (2008). The Cognitive Avoidance Questionnaire: validation of the English translation. Journal of anxiety disorders, 22(3), 355–370. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2007.04.005

44. Snoek, F. J., Bremmer, M. A., & Hermanns, N. (2020). Constructs of depression and distress in diabetes: Time for an appraisal. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 8(4), 320–329. https://doi.org/10.1016/S2213-8587(19)30415-1

45. Sourmeh, A; Mashhadi, A; & Sepehri Shamloo, Z. (2020). The Effectiveness of Group-Based Compassion- Focused Therapy on Depression, Anxiety and Improving the Quality of Life in women with Feminine Cancers. MCIJ, 4(2), 21-27. https://doi.org/10.30699/mci.4.2.21

46. Steindl, S. R., Buchanan, K., Goss, K., & Allan, S. (2021). Compassion focused therapy for eating disorders: A qualitative review and recommendations for further applications. Clinical Psychology & Psychotherapy, 28(2), 406–421. https://doi.org/10.1002/cpp.2517

47. Stelmach-Lask, L., Glebov-Russinov, I., & Henik, A. (2024). What is high rumination?. Acta psychologica, 248, 104331. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2024.104331

48. Tomkins, M., Lawless, S., Martin-Grace, J., Sherlock, M., & Thompson, C. J. (2022). Diagnosis and Management of Central Diabetes Insipidus in Adults. The Journal of clinical endocrinology and metabolism, 107(10), 2701–2715. https://doi.org/10.1210/clinem/dgac381

49. van der Velden, A. M., Scholl, J., Elmholdt, E. M., Fjorback, L. O., Harmer, C. J., Lazar, S. W., O'Toole, M. S., Smallwood, J., Roepstorff, A., & Kuyken, W. (2023). Mindfulness Training Changes Brain Dynamics during Depressive Rumination: A Randomized Controlled Trial. Biological psychiatry, 93(3), 233–242. https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2022.06.038

50. Zhou, H. X., Chen, X., Shen, Y. Q., Li, L., Chen, N. X., Zhu, Z. C., Castellanos, F. X., & Yan, C. G. (2020). Rumination and the default mode network: Meta-analysis of brain imaging studies and implications for depression. NeuroImage, 206, 116287. https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2019.116287