آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
بهار 1405(اردیبهشت)،ج
برگشت به فهرست مقالات |
برگشت به فهرست نسخه ها
گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی،واحد شهرکرد، شهرکرد، ایران ، Ahmadghazanfari1964@iau.ac.ir
چکیده: (26 مشاهده)
زمینه: روان شناسان به جنبههای مثبت فکری، عاطفی و رفتاری توجه نشان دادهاند. سازههای مثبت شامل نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی یا رشد نگرشهای فکری و رفتاری دانشآموزان میشود. تحقیقات نشان میدهد که یکی از عواملی که باعث افزایش خوشبینی ذهنی و تحصیلی در نوجوانان میشود، روانشناسی مثبت است که رشد تجربیات و ویژگیهای مثبت را نشان میدهد. با این حال، در زمینه تأثیر این مطالعه بر نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی در دانشآموزان دختر دبیرستانی، شکاف تحقیقاتی وجود دارد.
هدف: هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش روانشناسی مثبت نگر بر نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی دانشآموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر شهرکرد در سال تحصیلی 1402-1401بود.
روش: وش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیشآزمون-پس آزمون و پیگیری دو ماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانشآموزان دختر دوره دوم متوسطه شهرکرد در سال تحصیلی 1402-1401بود. روش نمونهگیری بهصورت تصادفی چندمرحلهای، از بین مدارس متوسطه دوم یک مدرسه تصدفی انتخاب و با توجه به غربالگری، از بین دانشآموزان با یک انحراف معیار پایینتر از میانگین در پرسشنامه نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی 40 نفر انتخاب شد. سپس شرکت کنندگان به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش(20 نفر) و گروه گواه(20 نفر) جایگزین شدند.گروه آزمایش به مدت 9جلسه 90 دقیقهای تحت آموزش روانشناسی مثبت (مگیار- موئی، 2009)، خوشبینی آموختهشده (سلیگمن،2006) قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش برای گردآوری دادهها از پرسشنامه نشاط ذهنی(ریان و فریدریک، 2008) و خوشبینی تحصیلی(شانن موران و همکاران، 2011) استفاده شد. بهمنظور تجزیهوتحلیل دادهها از آمار توصیفی (میانگین و انحراف استاندارد) و از نرم اقزازSPSS-26 و آزمون تحلیل واریانس اندازهگیری مکرر با طرح آمیخته استفاده شد.
یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد، آموزش روانشناسی مثبت نگر باعث افزایش نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی در بین دانشآموزان در گروه آزمایش در پیشآزمون و پسآزمون شده است.(001/0>P)، همچنین نتایج آزمون پیگیری پایداری اثر آموزش در مرحله پسآزمون و پیگیری بر دو متغیر را در سطح(001/0>P) نشان داد.
نتیجهگیری: بنابراین میتوان از آموزش روانشناسی مثبت نگری بهعنوان یک مهارت ومداخله موثر در نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی دانشآموزان دوره دوم متوسطه استفاده کرد و در زمینه افزایش مهارتهای مثبت نگری در مدارس و مشاوره اقدامات لازم را انجام داد.
هدف: هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش روانشناسی مثبت نگر بر نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی دانشآموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر شهرکرد در سال تحصیلی 1402-1401بود.
روش: وش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیشآزمون-پس آزمون و پیگیری دو ماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانشآموزان دختر دوره دوم متوسطه شهرکرد در سال تحصیلی 1402-1401بود. روش نمونهگیری بهصورت تصادفی چندمرحلهای، از بین مدارس متوسطه دوم یک مدرسه تصدفی انتخاب و با توجه به غربالگری، از بین دانشآموزان با یک انحراف معیار پایینتر از میانگین در پرسشنامه نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی 40 نفر انتخاب شد. سپس شرکت کنندگان به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش(20 نفر) و گروه گواه(20 نفر) جایگزین شدند.گروه آزمایش به مدت 9جلسه 90 دقیقهای تحت آموزش روانشناسی مثبت (مگیار- موئی، 2009)، خوشبینی آموختهشده (سلیگمن،2006) قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش برای گردآوری دادهها از پرسشنامه نشاط ذهنی(ریان و فریدریک، 2008) و خوشبینی تحصیلی(شانن موران و همکاران، 2011) استفاده شد. بهمنظور تجزیهوتحلیل دادهها از آمار توصیفی (میانگین و انحراف استاندارد) و از نرم اقزازSPSS-26 و آزمون تحلیل واریانس اندازهگیری مکرر با طرح آمیخته استفاده شد.
یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد، آموزش روانشناسی مثبت نگر باعث افزایش نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی در بین دانشآموزان در گروه آزمایش در پیشآزمون و پسآزمون شده است.(001/0>P)، همچنین نتایج آزمون پیگیری پایداری اثر آموزش در مرحله پسآزمون و پیگیری بر دو متغیر را در سطح(001/0>P) نشان داد.
نتیجهگیری: بنابراین میتوان از آموزش روانشناسی مثبت نگری بهعنوان یک مهارت ومداخله موثر در نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی دانشآموزان دوره دوم متوسطه استفاده کرد و در زمینه افزایش مهارتهای مثبت نگری در مدارس و مشاوره اقدامات لازم را انجام داد.
فهرست منابع
1. قدم پور، عزت الله؛ امیریان، لیلا؛ خلیلی گشنیگانی، زهرا؛ و نقی بیرانوند، فاطمه. (1396).بررسی ویژگیهای روانسنجی پرسشنامه خوشبینی تحصیلی دانشآموزان. فصلنامه اندازه گیری تربیتی. 7(27)، 64-45. https://doi.org/10.22054/jem.2017.17284.1444
2. Akyürek, M. İ. (2024). The relationship between distributed leadership and academic optimism: a meta-analysis study. Leadership and Policy in Schools, 1-16. https://doi.org/10.1080/15700763.2024.2312997
3. Anzion, L. J., Schaafsma, F. G., Boot, C. R., Formanoy, M. A., & Schelvis, R. M. (2025). An exploration of changes in the mental models of middle management and their association with activities to implement a dialogue tool to address mental health in the workplace. BMC Public Health, 25, 623. https://doi.org/10.3390/sports13020060
4. Arce, M. A., & Kuperminc, G. P. (2025). Development and initial validation of the Immigrant Optimism Questionnaire (IOQ) for immigrant‐origin young adults. Journal of Community Psychology, 53(1), e23153. https://doi.org/10.1002/jcop.23153
5. Avola, P., Soini-Ikonen, T., Jyrkiäinen, A., & Pentikäinen, V. (2025). Interventions to Teacher Well-Being and Burnout A Scoping Review. Educational Psychology Review, 37(1), 1-38. https://doi.org/10.1007/s10648-025-09986-2
6. Bagdžiūnienė, D., Žukauskaitė, I., Bulotaitė, L., & Sargautytė, R. (2025). Study and personal resources of university students’ academic resilience and the relationship with positive psychological outcomes. Frontiers in Psychology, 16, 1517359. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1517359
7. Basurrah, A. A., Al-Haj Baddar, M., & Di Blasi, Z. (2022). Positive psychology interventions as an opportunity in Arab countries to promote well-being. Frontiers in Psychology, 12, 793608. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.793608.
8. Booker, J. A. (2025). How can life stories provide insights for positive psychology? https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0000417-005
9. Çakır, G. (2024). Academic Optimism: A Phenomenological Study. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 59(59), 27-46. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1251379
10. Chang, E. C. (2025). Do generalized positive and negative outcome expectancies account for the association between amor fati and dimensions of psychological well-being?: a prospective mediation analysis involving optimism and pessimism. The Journal of Positive Psychology, 1-12. https://doi.org/10.1080/17439760.2025.2461537
11. Çiftçi, S., Yalçın, T., & Ozturk, E. E. (2025). Body mass index having a mediating role between diet quality & mental and physical health among women. BMC Psychology, 13(1), 335. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02663-7
12. Cui, Y. (2025). What Influences College Students Using AI for Academic Writing?- A Quantitative Analysis Based on HISAM and TRI Theory. Computers and Education: Artificial Intelligence, 100391. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100391
13. David, R., Singh, S., Mikkilineni, S., & Ribeiro, N. (2024). A positive psychological approach for improving the well-being and performance of employees. International Journal of Productivity and Performance Management, 73(9), 2883-2900. https://doi.org/10.1108/IJPPM-12-2022-0618
14. Hernández-Torrano, D., Vella-Brodrick, D., Ibrayeva, L., Sergazina, M., Lewis, K., Burambayeva, A., & Kulsary, A. (2025). Effects of positive psychological interventions on young children's mental health and well-being: A systematic review protocol. International Journal of Educational Research Open, 9, 100463. https://doi.org/10.1016/j.ijedro.2025.100463
15. Kaiser, V., Calvetti, P. Ü., Waskow, M. H., Wolfart, A., Diaz, G. B., Magalhães, C. R., ... & Reppold, C. T. (2025). Self-regulation of learning and positive psychology in University students: Self-regulation of learning and positive psychology. Current Psychology, 1-11. https://doi.org/10.1037/a0030160
16. Kern, M. L., Arguís-Rey, R., Chaves, C., White, M. A., & Zhao, M. Y. (2025). Developing guidelines for program design, practice, and research toward a positive and well-being education practice. The Journal of Positive Psychology, 20(2), 219-229. https://doi.org/10.1080/17439760.2024.2352743
17. Kulakow, S. (2025). The Relationship Between Humor Styles, Optimism and Quality of life, and the Role of Gender, Age and Socio-Economic Status: A Typological Approach. International Journal of Applied Positive Psychology, 10(1), 1-21. https://doi.org/10.1007/s41042-024-00208-8
18. Laakso, M., Fagerlund, Å., & Lagerström, M. (2025). Increasing student well‐being through a positive psychology intervention: changes in salivary cortisol, depression, psychological well‐being, and hope. Applied Psychology: Health and Well‐Being, 17(1), e12616. https://doi.org/10.1111/aphw.12616
19. Laakso, M., Fagerlund, Å., & Lagerström, M. (2025). Increasing student well‐being through a positive psychology intervention: changes in salivary cortisol, depression, psychological well‐being, and hope. Applied Psychology: Health and Well‐Being, 17(1), e12616. https://doi.org/10.1111/aphw.12616
20. Lelieur, R., Espejo, J. M. R., Vanhoof, J., & Clycq, N. (2024). Variation in teachers’ academic optimism: Examining the impact of classroom composition and school academic optimism. International Journal of Educational Research, 125, 102350. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2024.102350
21. Li, L., Wang, Q., Ng, Y. L., & Zhong, B. (2025). Optimism in action: Future confidence fuels digital literacy development in China’s rural students. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-6122977/v1
22. Liu, H., Kvintova, J., & Vachova, L. (2025). Parents’ social comparisons and adolescent self-esteem: the mediating effect of upward social comparison and the moderating influence of optimism. Frontiers in Psychology, 16, 1473318. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1473318
23. Magalhães, S., Santos, M., Viamonte, S., Ribeiro, F., Martins, J., Schmidt, C., & Cyrne-Carvalho, H. (2025). Effect of arm-ergometry versus treadmill supervised exercise on health-related quality of life and mental health in patients with peripheral artery disease: secondary outcomes from the ARMEX trial. Journal of Patient-Reported Outcomes, 9, 15. https://doi.org/10.1186/s41687-025-00847-8
24. Magyarmoi, J. (2009). Techniques of positive psychology (translated by F. Barati Sadeh, 2011). Tehran: Rushd Publications.
25. Mavi, D., Tuti, G., & Ozdemir, M. (2025). How Does Teacher Academic Optimism Affect Teacher Self‐Efficacy: Mediating Role of Teacher Professional Development and Teacher Subjective Well-Being?. Psychology in the Schools, 62(4), 1013-1025. https://doi.org/10.1002/pits.23373
26. Mavi, D., Tuti, G., & Ozdemir, M. (2025). How Does Teacher Academic Optimism Affect Teacher Self‐Efficacy: Mediating Role of Teacher Professional Development and Teacher Subjective Well-Being?. Psychology in the Schools, 62(4), 1013-1025. https://doi.org/10.1002/pits.23373
27. Mavi, D., Tuti, G., & Ozdemir, M. (2025). How Does Teacher Academic Optimism Affect Teacher Self‐Efficacy: Mediating Role of Teacher Professional Development and Teacher Subjective Well‐Being?. Psychology in the Schools, 62(4), 1013-1025. https://doi.org/10.1002/pits.23373
28. Moore, D. M. (2013). Student academic optimism: A confirmatory factor analysis. Journal of Educational Administration, 51(2), 150-175. https://doi.org/10.1108/09578231311304689
29. Neba, B. E. (2025). The Effect of Positive Psychology on Human Flourishing Among Adolescent Students in The University of Buea. Educare: Journal Educational and Multimedia, 3(1), 177-188. DOI 10.34/22/008600.
30. Nuriyawati, N., Hariyati, T., & Wuryandini, E. (2025). Implementasi Budaya Mutu Sekolah terhadap Kinerja Siswa di SMP Negeri 1 Sambong. Indonesian Research Journal on Education, 5(1), 416-428. https://doi.org/10.31004/irje.v5i1.1816
31. Ofem, U. J., Idika, D., Otu, B., Ovat, S. V., Arikpo, M. I., Anakwue, A. L., ... & Effiong, I. E. (2024). Academic optimism, capital indicators as predictors of cognitive, affective, and psychomotor learning outcome among students in secondary school. Hierarchical regression approach (HRA). Heliyon, 10(9). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e30773.
32. Olejníková, A., Porubčanová, D., Bočková, K., & Hanuliaková, J. (2025). Positive Psychology in Slovak Schools: The Path to Wellbeing. Journal of Ecohumanism, 4(1), 2244-2271. https://doi.org/10.62754/joe.v4i1.6046
33. Pordel, H. (2024). Research Paper Effect of Spiritual Intelligence Training on Psychological Hardiness and Social Vitality in Students Post-COVID-19. http://dx.doi.org/10.32598/hsmej.11.3.603.1
34. Ramírez-Espejo, P., Rusillo-Magdaleno (2025). Association Between Bullying/Cyberbullying and Subjective Vitality in Children and Adolescents: The Mediating Role of Mental Toughness. Pediatric Reports, 17(2), 27. https://doi.org/10.3390/pediatric17020027
35. Santos, L. V., Freitas, K. R. D. S. R., Pereira, E. T., Leite, L. B., Forte, P., de Oliveira, C. E. P., & Moreira, O. C. (2025). Comparative Effects of Resistance Training Modalities on Mental Health and Quality of Life in Individuals with Spinal Cord Injury. Sports, 13(2), 60. https://doi.org/10.3390/sports13020060
36. Schlechter, A. D., McDonald, M., Lerner, D., Yaden, D., Clifton, J. D., Moerdler-Green, M., & Horwitz, S. (2025). Positive psychology psychoeducation makes a small impact on undergraduate student mental health: Further curriculum innovation and better well-being research needed. Journal of American College Health, 73(2), 563-568. https://doi.org/10.1080/07448481.2023.2227719
37. Seligman, M. E. (2019). Positive psychology: A personal history. Annual Review of Clinical Psychology, 15(1), 1-23. https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-050718-095653
38. Seligman, M., Rashid, T., Park, N. (2006). Positive psychology. American psychologist. American psychology, behavior research and therapy, 25, 1-24. https://doi.org/10.1037/0003-066X.61.8.774
39. Shengyao, Y., Xuefen, L., Jenatabadi, H. S., Samsudin, N., Chunchun, K., & Ishak, Z. (2024). Emotional intelligence impact on academic achievement and psychological well-being among university students: the mediating role of positive psychological characteristics. BMC psychology, 12(1), 389. https://doi.org/10.1186/s40359-024-01886-4
40. Shengyao, Y., Xuefen, L., Jenatabadi, H. S., Samsudin, N., Chunchun, K., & Ishak, Z. (2024). Emotional intelligence impact on academic achievement and psychological well-being among university students: the mediating role of positive psychological characteristics. BMC psychology, 12(1), 389. https://doi.org/10.1186/s40359-024-01886-4
41. Sin, N. L., &Lyubomirsky, S. (2009). Enhancing Well-Being and Alleviating Depressive Symptoms with Positive Psychology Interventions: A Practice-Friendly Meta-Analysis. Journal of Clinical Psychology, 65(5), 467—487. DOI: 10.1002/jclp.20593
42. Smit, D. J. M. (2025). Work towards Vitality: Integrating vitality in the workplace is work for everyone. https://doi.org/10.5463/thesis.964
43. Tunca, A., & Belen, H. (2025). The relationship of strength-based parenting with the negative effects of earthquake: mediating roles of optimism, resilience and mindfulness. Current Psychology, 1-10. https://doi.org/10.1037/0033-2909.103.3.411
44. van Zyl, L. E., Gaffaney, J., van der Vaart, L., Dik, B. J., & Donaldson, S. I. (2023). The critiques and criticisms of positive psychology: A systematic review. The Journal of Positive Psychology, 1-30. https://doi.org/10.1080/17439760.2023.2178956
45. Wang, C., Huang, X., & Xu, P. (2025). From instructional leadership to instructional quality: the critical role of teacher academic optimism. Educational Studies, 1-22. https://doi.org/10.1080/03055698.2025.2455608
46. Wang, C., Huang, X., & Xu, P. (2025). From instructional leadership to instructional quality: the critical role of teacher academic optimism. Educational Studies, 1-22. https://doi.org/10.1080/03055698.2025.2455608.
47. Waters, L., Algoe, S. B., Dutton, J., Emmons, R., Fredrickson, B. L., Heaphy, E., ... & Steger, M. (2022). Positive psychology in a pandemic: Buffering, bolstering, and building mental health. The Journal of Positive Psychology, 17(3), 303-323. https://doi.org/10.1080/17439760.2021.1871945
48. Wu, Y., Hwang, Y., & Wei, B. (2025). The impact of art and design competencies on positive psychological qualities among college students in Hainan Province: The chain mediating roles of teacher support and learning adaptability. Acta Psychologica, 253, 104709. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.104709
49. Yıldız, M. A., Aksan, A. T., & Duy, B. (2025). Multiple Mediation of Optimism and Self-Esteem in the Relationship between Irrational Beliefs and Subjective Well-Being. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 43(1), 1-20. https://doi.org/10.1111/1529-1006.01431
50. Zhang, J., Zheng, W., Li, H., Hua, W., & Fu, M. (2024). Meaning matters: linking proactive vitality management to subjective well-being. The Journal of General Psychology, 151(4), 512-535. https://doi.org/10.1080/00221309.2024.2317241
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)