آدرس ایمیل خود را وارد نمایید
ثبت
پیام خود را بنویسید
دوره 25، شماره 158 - ( بهار 1405(اردیبهشت)، 1405 )
جلد 25 شماره 158 صفحات 17-1 |
برگشت به فهرست نسخه ها
Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:
Pajouhesh F, ghazanfari A, Ahmadi R. (2026). The effectiveness of positive psychology training on mental vitality and academic optimism of female students in the second year of secondary school. Journal of Psychological Science. 25(158), : 14 doi:10.61186/jps.25.158.14
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2834-fa.html
URL: http://psychologicalscience.ir/article-1-2834-fa.html
پژوهش فریبا، غضنفری احمد، احمدی رضا.(1405). اثر بخشی آموزش روانشناسی مثبتنگر بر نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی دانشآموزان مقطع متوسطه دوم مجله علوم روانشناختی 25 (158) :17-1 10.61186/jps.25.158.14
گروه روان شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی،واحد شهرکرد، شهرکرد، ایران ، Ahmadghazanfari1964@iau.ac.ir
چکیده: (288 مشاهده)
زمینه: روان شناسان به جنبههای مثبت فکری، عاطفی و رفتاری توجه نشان دادهاند. سازههای مثبت شامل نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی یا رشد نگرشهای فکری و رفتاری دانشآموزان میشود. تحقیقات نشان میدهد که یکی از عواملی که باعث افزایش خوشبینی ذهنی و تحصیلی در نوجوانان میشود، روانشناسی مثبت است که رشد تجربیات و ویژگیهای مثبت را نشان میدهد. با این حال، در زمینه تأثیر این مطالعه بر نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی در دانشآموزان دختر دبیرستانی، شکاف تحقیقاتی وجود دارد.
هدف: هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش روانشناسی مثبت نگر بر نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی دانشآموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر شهرکرد در سال تحصیلی 1402-1401بود.
روش: وش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیشآزمون-پس آزمون و پیگیری دو ماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانشآموزان دختر دوره دوم متوسطه شهرکرد در سال تحصیلی 1402-1401بود. روش نمونهگیری بهصورت تصادفی چندمرحلهای، از بین مدارس متوسطه دوم یک مدرسه تصدفی انتخاب و با توجه به غربالگری، از بین دانشآموزان با یک انحراف معیار پایینتر از میانگین در پرسشنامه نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی 40 نفر انتخاب شد. سپس شرکت کنندگان به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش(20 نفر) و گروه گواه(20 نفر) جایگزین شدند.گروه آزمایش به مدت 9جلسه 90 دقیقهای تحت آموزش روانشناسی مثبت (مگیار- موئی، 2009)، خوشبینی آموختهشده (سلیگمن،2006) قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش برای گردآوری دادهها از پرسشنامه نشاط ذهنی(ریان و فریدریک، 2008) و خوشبینی تحصیلی(شانن موران و همکاران، 2011) استفاده شد. بهمنظور تجزیهوتحلیل دادهها از آمار توصیفی (میانگین و انحراف استاندارد) و از نرم اقزازSPSS-26 و آزمون تحلیل واریانس اندازهگیری مکرر با طرح آمیخته استفاده شد.
یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد، آموزش روانشناسی مثبت نگر باعث افزایش نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی در بین دانشآموزان در گروه آزمایش در پیشآزمون و پسآزمون شده است.(001/0>P)، همچنین نتایج آزمون پیگیری پایداری اثر آموزش در مرحله پسآزمون و پیگیری بر دو متغیر را در سطح(001/0>P) نشان داد.
نتیجهگیری: بنابراین میتوان از آموزش روانشناسی مثبت نگری بهعنوان یک مهارت ومداخله موثر در نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی دانشآموزان دوره دوم متوسطه استفاده کرد و در زمینه افزایش مهارتهای مثبت نگری در مدارس و مشاوره اقدامات لازم را انجام داد.
هدف: هدف از پژوهش حاضر تعیین اثربخشی آموزش روانشناسی مثبت نگر بر نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی دانشآموزان دختر دوره دوم متوسطه شهر شهرکرد در سال تحصیلی 1402-1401بود.
روش: وش پژوهش حاضر نیمه آزمایشی با طرح پیشآزمون-پس آزمون و پیگیری دو ماهه با گروه گواه بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانشآموزان دختر دوره دوم متوسطه شهرکرد در سال تحصیلی 1402-1401بود. روش نمونهگیری بهصورت تصادفی چندمرحلهای، از بین مدارس متوسطه دوم یک مدرسه تصدفی انتخاب و با توجه به غربالگری، از بین دانشآموزان با یک انحراف معیار پایینتر از میانگین در پرسشنامه نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی 40 نفر انتخاب شد. سپس شرکت کنندگان به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش(20 نفر) و گروه گواه(20 نفر) جایگزین شدند.گروه آزمایش به مدت 9جلسه 90 دقیقهای تحت آموزش روانشناسی مثبت (مگیار- موئی، 2009)، خوشبینی آموختهشده (سلیگمن،2006) قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده در این پژوهش برای گردآوری دادهها از پرسشنامه نشاط ذهنی(ریان و فریدریک، 2008) و خوشبینی تحصیلی(شانن موران و همکاران، 2011) استفاده شد. بهمنظور تجزیهوتحلیل دادهها از آمار توصیفی (میانگین و انحراف استاندارد) و از نرم اقزازSPSS-26 و آزمون تحلیل واریانس اندازهگیری مکرر با طرح آمیخته استفاده شد.
یافته ها: نتایج پژوهش نشان داد، آموزش روانشناسی مثبت نگر باعث افزایش نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی در بین دانشآموزان در گروه آزمایش در پیشآزمون و پسآزمون شده است.(001/0>P)، همچنین نتایج آزمون پیگیری پایداری اثر آموزش در مرحله پسآزمون و پیگیری بر دو متغیر را در سطح(001/0>P) نشان داد.
نتیجهگیری: بنابراین میتوان از آموزش روانشناسی مثبت نگری بهعنوان یک مهارت ومداخله موثر در نشاط ذهنی و خوشبینی تحصیلی دانشآموزان دوره دوم متوسطه استفاده کرد و در زمینه افزایش مهارتهای مثبت نگری در مدارس و مشاوره اقدامات لازم را انجام داد.
شمارهی مقاله: 14
فهرست منابع
1. قدم پور، عزت الله؛ امیریان، لیلا؛ خلیلی گشنیگانی، زهرا؛ و نقی بیرانوند، فاطمه. (1396).بررسی ویژگیهای روانسنجی پرسشنامه خوشبینی تحصیلی دانشآموزان. فصلنامه اندازه گیری تربیتی. 7(27)، 64-45. https://doi.org/10.22054/jem.2017.17284.1444
2. Akyürek, M. İ. (2024). The relationship between distributed leadership and academic optimism: a meta-analysis study. Leadership and Policy in Schools, 1-16. https://doi.org/10.1080/15700763.2024.2312997
3. Anzion, L. J., Schaafsma, F. G., Boot, C. R., Formanoy, M. A., & Schelvis, R. M. (2025). An exploration of changes in the mental models of middle management and their association with activities to implement a dialogue tool to address mental health in the workplace. BMC Public Health, 25, 623. https://doi.org/10.3390/sports13020060
4. Arce, M. A., & Kuperminc, G. P. (2025). Development and initial validation of the Immigrant Optimism Questionnaire (IOQ) for immigrant‐origin young adults. Journal of Community Psychology, 53(1), e23153. https://doi.org/10.1002/jcop.23153
5. Avola, P., Soini-Ikonen, T., Jyrkiäinen, A., & Pentikäinen, V. (2025). Interventions to Teacher Well-Being and Burnout A Scoping Review. Educational Psychology Review, 37(1), 1-38. https://doi.org/10.1007/s10648-025-09986-2
6. Bagdžiūnienė, D., Žukauskaitė, I., Bulotaitė, L., & Sargautytė, R. (2025). Study and personal resources of university students’ academic resilience and the relationship with positive psychological outcomes. Frontiers in Psychology, 16, 1517359. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1517359
7. Basurrah, A. A., Al-Haj Baddar, M., & Di Blasi, Z. (2022). Positive psychology interventions as an opportunity in Arab countries to promote well-being. Frontiers in Psychology, 12, 793608. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.793608.
8. Booker, J. A. (2025). How can life stories provide insights for positive psychology? https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0000417-005
9. Çakır, G. (2024). Academic Optimism: A Phenomenological Study. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 59(59), 27-46. https://doi.org/10.15285/maruaebd.1251379
10. Chang, E. C. (2025). Do generalized positive and negative outcome expectancies account for the association between amor fati and dimensions of psychological well-being?: a prospective mediation analysis involving optimism and pessimism. The Journal of Positive Psychology, 1-12. https://doi.org/10.1080/17439760.2025.2461537
11. Çiftçi, S., Yalçın, T., & Ozturk, E. E. (2025). Body mass index having a mediating role between diet quality & mental and physical health among women. BMC Psychology, 13(1), 335. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02663-7
12. Cui, Y. (2025). What Influences College Students Using AI for Academic Writing?- A Quantitative Analysis Based on HISAM and TRI Theory. Computers and Education: Artificial Intelligence, 100391. https://doi.org/10.1016/j.caeai.2025.100391
13. David, R., Singh, S., Mikkilineni, S., & Ribeiro, N. (2024). A positive psychological approach for improving the well-being and performance of employees. International Journal of Productivity and Performance Management, 73(9), 2883-2900. https://doi.org/10.1108/IJPPM-12-2022-0618
14. Hernández-Torrano, D., Vella-Brodrick, D., Ibrayeva, L., Sergazina, M., Lewis, K., Burambayeva, A., & Kulsary, A. (2025). Effects of positive psychological interventions on young children's mental health and well-being: A systematic review protocol. International Journal of Educational Research Open, 9, 100463. https://doi.org/10.1016/j.ijedro.2025.100463
15. Kaiser, V., Calvetti, P. Ü., Waskow, M. H., Wolfart, A., Diaz, G. B., Magalhães, C. R., ... & Reppold, C. T. (2025). Self-regulation of learning and positive psychology in University students: Self-regulation of learning and positive psychology. Current Psychology, 1-11. https://doi.org/10.1037/a0030160
16. Kern, M. L., Arguís-Rey, R., Chaves, C., White, M. A., & Zhao, M. Y. (2025). Developing guidelines for program design, practice, and research toward a positive and well-being education practice. The Journal of Positive Psychology, 20(2), 219-229. https://doi.org/10.1080/17439760.2024.2352743
17. Kulakow, S. (2025). The Relationship Between Humor Styles, Optimism and Quality of life, and the Role of Gender, Age and Socio-Economic Status: A Typological Approach. International Journal of Applied Positive Psychology, 10(1), 1-21. https://doi.org/10.1007/s41042-024-00208-8
18. Laakso, M., Fagerlund, Å., & Lagerström, M. (2025). Increasing student well‐being through a positive psychology intervention: changes in salivary cortisol, depression, psychological well‐being, and hope. Applied Psychology: Health and Well‐Being, 17(1), e12616. https://doi.org/10.1111/aphw.12616
19. Laakso, M., Fagerlund, Å., & Lagerström, M. (2025). Increasing student well‐being through a positive psychology intervention: changes in salivary cortisol, depression, psychological well‐being, and hope. Applied Psychology: Health and Well‐Being, 17(1), e12616. https://doi.org/10.1111/aphw.12616
20. Lelieur, R., Espejo, J. M. R., Vanhoof, J., & Clycq, N. (2024). Variation in teachers’ academic optimism: Examining the impact of classroom composition and school academic optimism. International Journal of Educational Research, 125, 102350. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2024.102350
21. Li, L., Wang, Q., Ng, Y. L., & Zhong, B. (2025). Optimism in action: Future confidence fuels digital literacy development in China’s rural students. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-6122977/v1
22. Liu, H., Kvintova, J., & Vachova, L. (2025). Parents’ social comparisons and adolescent self-esteem: the mediating effect of upward social comparison and the moderating influence of optimism. Frontiers in Psychology, 16, 1473318. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2025.1473318
23. Magalhães, S., Santos, M., Viamonte, S., Ribeiro, F., Martins, J., Schmidt, C., & Cyrne-Carvalho, H. (2025). Effect of arm-ergometry versus treadmill supervised exercise on health-related quality of life and mental health in patients with peripheral artery disease: secondary outcomes from the ARMEX trial. Journal of Patient-Reported Outcomes, 9, 15. https://doi.org/10.1186/s41687-025-00847-8
24. Magyarmoi, J. (2009). Techniques of positive psychology (translated by F. Barati Sadeh, 2011). Tehran: Rushd Publications.
25. Mavi, D., Tuti, G., & Ozdemir, M. (2025). How Does Teacher Academic Optimism Affect Teacher Self‐Efficacy: Mediating Role of Teacher Professional Development and Teacher Subjective Well-Being?. Psychology in the Schools, 62(4), 1013-1025. https://doi.org/10.1002/pits.23373
26. Mavi, D., Tuti, G., & Ozdemir, M. (2025). How Does Teacher Academic Optimism Affect Teacher Self‐Efficacy: Mediating Role of Teacher Professional Development and Teacher Subjective Well-Being?. Psychology in the Schools, 62(4), 1013-1025. https://doi.org/10.1002/pits.23373
27. Mavi, D., Tuti, G., & Ozdemir, M. (2025). How Does Teacher Academic Optimism Affect Teacher Self‐Efficacy: Mediating Role of Teacher Professional Development and Teacher Subjective Well‐Being?. Psychology in the Schools, 62(4), 1013-1025. https://doi.org/10.1002/pits.23373
28. Moore, D. M. (2013). Student academic optimism: A confirmatory factor analysis. Journal of Educational Administration, 51(2), 150-175. https://doi.org/10.1108/09578231311304689
29. Neba, B. E. (2025). The Effect of Positive Psychology on Human Flourishing Among Adolescent Students in The University of Buea. Educare: Journal Educational and Multimedia, 3(1), 177-188. DOI 10.34/22/008600.
30. Nuriyawati, N., Hariyati, T., & Wuryandini, E. (2025). Implementasi Budaya Mutu Sekolah terhadap Kinerja Siswa di SMP Negeri 1 Sambong. Indonesian Research Journal on Education, 5(1), 416-428. https://doi.org/10.31004/irje.v5i1.1816
31. Ofem, U. J., Idika, D., Otu, B., Ovat, S. V., Arikpo, M. I., Anakwue, A. L., ... & Effiong, I. E. (2024). Academic optimism, capital indicators as predictors of cognitive, affective, and psychomotor learning outcome among students in secondary school. Hierarchical regression approach (HRA). Heliyon, 10(9). https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e30773.
32. Olejníková, A., Porubčanová, D., Bočková, K., & Hanuliaková, J. (2025). Positive Psychology in Slovak Schools: The Path to Wellbeing. Journal of Ecohumanism, 4(1), 2244-2271. https://doi.org/10.62754/joe.v4i1.6046
33. Pordel, H. (2024). Research Paper Effect of Spiritual Intelligence Training on Psychological Hardiness and Social Vitality in Students Post-COVID-19. http://dx.doi.org/10.32598/hsmej.11.3.603.1
34. Ramírez-Espejo, P., Rusillo-Magdaleno (2025). Association Between Bullying/Cyberbullying and Subjective Vitality in Children and Adolescents: The Mediating Role of Mental Toughness. Pediatric Reports, 17(2), 27. https://doi.org/10.3390/pediatric17020027
35. Santos, L. V., Freitas, K. R. D. S. R., Pereira, E. T., Leite, L. B., Forte, P., de Oliveira, C. E. P., & Moreira, O. C. (2025). Comparative Effects of Resistance Training Modalities on Mental Health and Quality of Life in Individuals with Spinal Cord Injury. Sports, 13(2), 60. https://doi.org/10.3390/sports13020060
36. Schlechter, A. D., McDonald, M., Lerner, D., Yaden, D., Clifton, J. D., Moerdler-Green, M., & Horwitz, S. (2025). Positive psychology psychoeducation makes a small impact on undergraduate student mental health: Further curriculum innovation and better well-being research needed. Journal of American College Health, 73(2), 563-568. https://doi.org/10.1080/07448481.2023.2227719
37. Seligman, M. E. (2019). Positive psychology: A personal history. Annual Review of Clinical Psychology, 15(1), 1-23. https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-050718-095653
38. Seligman, M., Rashid, T., Park, N. (2006). Positive psychology. American psychologist. American psychology, behavior research and therapy, 25, 1-24. https://doi.org/10.1037/0003-066X.61.8.774
39. Shengyao, Y., Xuefen, L., Jenatabadi, H. S., Samsudin, N., Chunchun, K., & Ishak, Z. (2024). Emotional intelligence impact on academic achievement and psychological well-being among university students: the mediating role of positive psychological characteristics. BMC psychology, 12(1), 389. https://doi.org/10.1186/s40359-024-01886-4
40. Shengyao, Y., Xuefen, L., Jenatabadi, H. S., Samsudin, N., Chunchun, K., & Ishak, Z. (2024). Emotional intelligence impact on academic achievement and psychological well-being among university students: the mediating role of positive psychological characteristics. BMC psychology, 12(1), 389. https://doi.org/10.1186/s40359-024-01886-4
41. Sin, N. L., &Lyubomirsky, S. (2009). Enhancing Well-Being and Alleviating Depressive Symptoms with Positive Psychology Interventions: A Practice-Friendly Meta-Analysis. Journal of Clinical Psychology, 65(5), 467—487. DOI: 10.1002/jclp.20593
42. Smit, D. J. M. (2025). Work towards Vitality: Integrating vitality in the workplace is work for everyone. https://doi.org/10.5463/thesis.964
43. Tunca, A., & Belen, H. (2025). The relationship of strength-based parenting with the negative effects of earthquake: mediating roles of optimism, resilience and mindfulness. Current Psychology, 1-10. https://doi.org/10.1037/0033-2909.103.3.411
44. van Zyl, L. E., Gaffaney, J., van der Vaart, L., Dik, B. J., & Donaldson, S. I. (2023). The critiques and criticisms of positive psychology: A systematic review. The Journal of Positive Psychology, 1-30. https://doi.org/10.1080/17439760.2023.2178956
45. Wang, C., Huang, X., & Xu, P. (2025). From instructional leadership to instructional quality: the critical role of teacher academic optimism. Educational Studies, 1-22. https://doi.org/10.1080/03055698.2025.2455608
46. Wang, C., Huang, X., & Xu, P. (2025). From instructional leadership to instructional quality: the critical role of teacher academic optimism. Educational Studies, 1-22. https://doi.org/10.1080/03055698.2025.2455608.
47. Waters, L., Algoe, S. B., Dutton, J., Emmons, R., Fredrickson, B. L., Heaphy, E., ... & Steger, M. (2022). Positive psychology in a pandemic: Buffering, bolstering, and building mental health. The Journal of Positive Psychology, 17(3), 303-323. https://doi.org/10.1080/17439760.2021.1871945
48. Wu, Y., Hwang, Y., & Wei, B. (2025). The impact of art and design competencies on positive psychological qualities among college students in Hainan Province: The chain mediating roles of teacher support and learning adaptability. Acta Psychologica, 253, 104709. https://doi.org/10.1016/j.actpsy.2025.104709
49. Yıldız, M. A., Aksan, A. T., & Duy, B. (2025). Multiple Mediation of Optimism and Self-Esteem in the Relationship between Irrational Beliefs and Subjective Well-Being. Journal of Rational-Emotive & Cognitive-Behavior Therapy, 43(1), 1-20. https://doi.org/10.1111/1529-1006.01431
50. Zhang, J., Zheng, W., Li, H., Hua, W., & Fu, M. (2024). Meaning matters: linking proactive vitality management to subjective well-being. The Journal of General Psychology, 151(4), 512-535. https://doi.org/10.1080/00221309.2024.2317241
ارسال پیام به نویسنده مسئول
| بازنشر اطلاعات | |
 |
این مقاله تحت شرایط مجوز کرییتیو کامنز (CC BY-NC-ND) قابل بازنشر است. |
This work is licensed under the Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0)